Αυτό προκύπτει από τα αποτελέσματα δημοσκόπησης του γαλλικού ινστιτούτου Elabe που διενεργήθηκε για λογαριασμό του τηλεοπτικού σταθμού BFM στις 24 και 25 Φεβρουαρίου, επί δείγματος 1004 ατόμων.

Μίας δημοσκόπησης που διενεργήθηκε στα απόνερα των αιματηρών συγκρούσεων της 14ης Φεβρουαρίου στη Λυόν, ανάμεσα σε ομάδες μελών ακροδεξιών και ακροαριστερών οργανώσεών, με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό του 23χρόνου εθνικιστή Κουεντέν Ντεράνκ. Σύμφωνα με τις γαλλικές αστυνομικές αρχές, μεταξύ των υπόπτων που ανακρίνονται για συμμετοχή στα αιματηρά επεισόδια είναι και δύο πρώην συνεργάτες βουλευτή της Ανυπότακτης Γαλλίας, η οποία ωστόσο, όπως και το σύνολο των γαλλικών πολιτικών κομμάτων, καταδίκασε την αιματηρή συμπλοκή.

Απαντώντας στο ερώτημα αν τα αιματηρά επεισόδια «επιδείνωσαν την εικόνα που έχετε για την Ανυπότακτη Γαλλία;», το 44% των ερωτηθέντων απάντησε θετικά, έναντι 52% που απάντησε ότι δεν μεταβλήθηκε η άποψή τους για το κόμμα αυτό.

Σύμφωνα με την ίδια δημοσκόπηση, το ποσοστό των ψηφοφόρων των κεντρώων κομμάτων (τα οποία στηρίζουν τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν) που δηλώνουν ότι θα ψήφιζαν οποιοδήποτε άλλο κόμμα πλην της Ανυπότακτης Γαλλίας ανέρχεται στο 81%, έναντι 66% που δηλώνουν ότι θα ψήφιζαν οποιοδήποτε άλλο κόμμα έναντι του Εθνικού Συναγερμού.

Σε ό,τι αφορά τους ψηφοφόρους της παραδοσιακής γαλλικής δεξιάς, δηλαδή του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, το 90% δηλώνει απολύτως αντίθετο στην Ανυπότακτη Γαλλία, έναντι 31% που δηλώνει απολύτως αντίθετο στον Εθνικό Συναγερμό. Ως προς τους ψηφοφόρους, τέλος, των αριστερών κομμάτων της Γαλλίας, το 82% δηλώνει ότι θα ψήφιζε οποιοδήποτε άλλο κόμμα πλην του Εθνικού Συναγερμού, έναντι 30% που δηλώνει ότι θα ψήφιζε οποιοδήποτε άλλο κόμμα πλην της Ανυπότακτης Γαλλίας.

Συγκεκριμένα, η κυρία Γεροβασίλη απάντησε στο αν ένα κόμμα Καρυστιανού θα μπορούσε να στοιχίσει πολιτικά στον Αλέξη Τσίπρα:

«Δεν θα συμφωνήσω καθόλου με τη λογική αυτή. Ο Αλέξης Τσίπρας, αν και όταν πάρει τις αποφάσεις του, δεν θα εξαρτηθεί από τη Μαρία Καρυστιανού. Είναι τελείως διαφορετικά ζητήματα», είπε στο Action24.

Και συνέχισε: «Το μέτωπο του προοδευτικού χώρου δεν έχει καμία σχέση με το μέτωπο το οποίο πάει να διαμορφώσει η κυρία Καρυστιανού. Η Μαρία Καρυστιανού, με τις θέσεις που έχει πάρει, είναι άκρως συντηρητικές έως ακροδεξιές.

Σας θυμίζω ότι έβαλε από παλιά το θέμα ότι όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι και ότι πρέπει να υπάρξουν πρόσωπα τα οποία δεν είναι πολιτικά, πλην όμως διεκδικούν να γίνουν πολιτικοί και να κυβερνήσουν ενδεχομένως τη χώρα. Να παίξουν, δηλαδή, ρόλο στην πολιτική ζωή της χώρας, αλλά δεν είναι πολιτικοί.

Το “όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι”… Δεν είπε ποτέ κάτι για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, αλλά μόνο για τον ΣΥΡΙΖΑ, γιατί μόνο αυτόν έχει πλήξει. Και βεβαίως ήρθε και ο απάνθρωπος χαρακτηρισμός “εισβολείς” για τους μετανάστες που πνίγηκαν στη Χίο. Χάθηκαν 15 άνθρωποι και πόσοι άλλοι που ακόμη δεν ξέρουμε. Τους είπε εισβολείς, που είναι χαρακτηρισμός ο οποίος, βεβαίως, ανήκει στον ακροδεξιό χώρο.

Και ήρθε και μια τοποθέτηση σήμερα για τα εθνικά ζητήματα, όπου τάχθηκε κατά του διαλόγου με τον Ερντογάν.

Όλα αυτά συνθέτουν ήδη ένα παζλ και μένει να δούμε και τα παρακάτω. Αλλά το “όλοι ίδιοι είναι” και τέτοιες διατυπώσεις είναι που ακούσαμε τότε από πιο σκληρά κόμματα το 2012». Και απάντησε στη διευκρινιστική ερώτηση του δημοσιογράφου επιβεβαιώνοντας: «Ναι, από τη Χρυσή Αυγή».

Η ρητορική αυτή απηχεί ένα γνωστό ρεφρέν από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το οποίο διαδόθηκε για πρώτη φορά από το Fox News, όπου οι παρουσιαστές καταγγέλλουν εδώ και χρόνια έναν υποτιθέμενο «πόλεμο κατά των Χριστουγέννων».

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με την ΕΡΤ, ισχυρίζεται ότι «επαναφέρει» τη φράση «Καλά Χριστούγεννα» στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρουσιάζοντάς την ως αντίσταση στην πολιτική ορθότητα. Τώρα, τα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα, που συνήθως επικεντρώνονται σε θέματα μετανάστευσης ή τάξης και ασφάλειας, έχουν υιοθετήσει παρόμοια γλώσσα, αναδιαμορφώνοντας τα Χριστούγεννα ως το τελευταίο πεδίο μάχης σε έναν ευρύτερο αγώνα για τον πολιτισμό.

Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι έχει θέσει την υπεράσπιση των χριστουγεννιάτικων παραδόσεων στο επίκεντρο της πολιτικής της ταυτότητας. Έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τις γιορτές ως μέρος της απειλούμενης κληρονομιάς της χώρας, καταγγέλλοντας αυτό που αποκαλεί «ιδεολογικές» προσπάθειες να τις αποδυναμώσουν.

«Πώς μπορεί η κουλτούρα μου να σας προσβάλλει;» έχει ρωτήσει η Μελόνι στο παρελθόν, υπερασπιζόμενη τις σκηνές της γέννησης σε δημόσιους χώρους. Έχει υποστηρίξει ότι τα παιδιά πρέπει να μάθουν τις αξίες της Γέννησης — αντί να συνδέουν τα Χριστούγεννα μόνο με το φαγητό και τα δώρα — και έχει απορρίψει την ιδέα ότι οι μακροχρόνιες παραδόσεις πρέπει να αλλάξουν. Φέτος, η Μελόνι δήλωσε ότι θα απέχει από το αλκοόλ μέχρι τα Χριστούγεννα, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως υποστηρίκτρια της πνευματικότητας και της παράδοσης.

Το Εθνικό Ράλι της Γαλλίας και το Vox της Ισπανίας έχουν αντιταχθεί με παρόμοιο τρόπο στις προσπάθειες των κοσμικών ή των «αφυπνισμένων» να αντικαταστήσουν τις θρησκευτικές εικόνες με ουδέτερη εποχιακή γλώσσα και έχουν υποστηρίξει τις σκηνές της γέννησης στα δημαρχεία. Στη Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει προειδοποιήσει ότι οι χριστουγεννιάτικες αγορές χάνουν τον «γερμανικό χαρακτήρα» τους, ενισχύοντας την παραπληροφόρηση σχετικά με τις μουσουλμανικές παραδόσεις που εκτοπίζουν τις χριστιανικές.

Το χριστουγεννιάτικο θέαμα

Όμως το κόμμα της Μελόνι, Αδέλφια της Ιταλίας, μετέτρεψε το μήνυμα σε θέαμα. Κάθε Δεκέμβριο διοργανώνει ένα πολιτικό φεστιβάλ με χριστουγεννιάτικο θέμα — με τον Άγιο Βασίλη, παγοδρομία και ένα πανύψηλο χριστουγεννιάτικο δέντρο φωτισμένο με τα χρώματα της ιταλικής τρίχρωμης σημαίας.

Το φεστιβάλ, που κάποτε διοργανωνόταν διακριτικά στα τέλη του καλοκαιριού, ονομάζεται Atreyu — από τον χαρακτήρα της φανταστικής ταινίας The NeverEnding Story — και έχει πλέον μεταφερθεί στο περίφημο Καστέλ ντελ’ Άντζελο, προσελκύοντας οικογένειες, τουρίστες και όσους ενδιαφέρονται για την πολιτική. Τα αδέλφια της Ιταλίας δήλωσαν στο κανάλι τους στο Whatsapp ότι το φεστιβάλ ήταν «μια επιτυχία χωρίς προηγούμενο. Ρεκόρ συμμετοχής, πραγματική συμμετοχή και μια κοινότητα που μεγαλώνει από χρόνο σε χρόνο, αποδεικνύοντας πόσο ισχυρή έχει γίνει, όπως και η Ιταλία».

Ο Ντάνιελ, ένας 26χρονος τουρίστας από τη Μαγιόρκα, ο οποίος αρνήθηκε να δώσει το επώνυμό του επειδή δεν ήθελε να συνδεθεί με μια ακροδεξιά πολιτική εκδήλωση, είπε ότι αυτός και ένας φίλος του μπήκαν μέσα αφού είδαν τα φώτα και άκουσαν τη μουσική. «Τότε συνειδητοποιήσαμε ότι αφορούσε την πολιτική», είπε γελώντας.

Ο «πολιτισμικός χριστιανισμός»

Για τα στελέχη του κόμματος, ο συμβολισμός είναι σαφής. «Για εμάς, οι παραδόσεις αντιπροσωπεύουν τις ρίζες μας, το ποιοι είμαστε, το ποιοι ήμασταν και την ιστορία που μας έκανε αυτό που είμαστε σήμερα», δήλωσε μια βουλευτής των Αδελφών της Ιταλίας. «Αυτές οι ρίζες πρέπει να τιμώνται και να υπερασπίζονται με κάθε τρόπο».

Αυτό το μήνυμα βρίσκει απήχηση και στους νεότερους υποστηρικτές. Ο Αλεσάντρο Μερίγκι, φοιτητής και ηγέτης της Azione Universitaria, της νεολαίας του κόμματος, δήλωσε ότι η Ιταλία βασίζεται σε συγκεκριμένες αξίες που οι νεοαφιχθέντες πρέπει να σέβονται. «Σε μια χώρα όπως η Ιταλία, δεν μπορείς να ζητήσεις από τα σχολεία να αφαιρέσουν τον σταυρό», είπε. «Αντιπροσωπεύει τις αξίες μας».

Ωστόσο, η θρησκεία συχνά φαίνεται σχεδόν άσχετη. Πολλοί από τους πολιτικούς που ηγούνται αυτών των εκστρατειών δεν είναι ιδιαίτερα ευσεβείς και μόνο μια μειοψηφία των ψηφοφόρων τους είναι ενεργοί χριστιανοί. Αυτό που έχει σημασία είναι ο χριστιανισμός ως πολιτισμός, ένα πολιτισμικό σύμβολο που χαράζει ένα όριο μεταξύ «εμάς» και «αυτών».

«Στη δεκαετία του 1980 και του 1990, η ριζοσπαστική δεξιά διατηρούσε σε μεγάλο βαθμό τις αποστάσεις της από την εκκλησία», δήλωσε ο Ντανιέλε Αλμπερτάτσι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σάρρεϋ που ερευνά τον λαϊκισμό. «Αυτό άλλαξε μεταξύ 2010-2015, μετά τις ισλαμικές τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη, οι οποίες παρουσιάστηκαν ως σύγκρουση πολιτισμών. Ο χριστιανισμός έγινε ένα πολιτισμικό σύμβολο, ένας τρόπος να παρουσιάσουν τους εαυτούς τους ως υπερασπιστές της παραδοσιακής οικογένειας, της παράδοσης και της ταυτότητας».

Η διοργάνωση ενός χριστουγεννιάτικου φεστιβάλ είναι μια «πολύ έξυπνη» κίνηση από το κόμμα της Μελόνι, είπε. «Προσπάθησαν να αντιστρέψουν το στίγμα του παρελθόντος τους [στην ακροδεξιά] μετατρέποντας το κόμμα τους σε ένα ευρύ, σύγχρονο, συντηρητικό κόμμα, και αυτό είναι μέρος της ανανέωσης της εικόνας τους».

Αυτή η στρατηγική επωφελείται από την αμηχανία της αριστεράς απέναντι στη θρησκεία στη δημόσια ζωή. Προοδευτικά κόμματα και θεσμοί, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, έχουν προσπαθήσει να τονίσουν την περιεκτικότητα χρησιμοποιώντας ουδέτερες φράσεις όπως «εορταστική περίοδος», κάτι που για την ακροδεξιά ισοδυναμεί με πολιτιστική αυτοαπεχθάνεια. Στην Ιταλία φέτος, η Λέγκα και οι Αδελφοί της Ιταλίας επιτέθηκαν σε πολλά σχολεία που αφαίρεσαν τις θρησκευτικές αναφορές από τα χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Στη Γένοβα, τα δεξιά κόμματα κατηγόρησαν την αριστερή δήμαρχο της πόλης ότι «χαστούκισε την παράδοση» αφού επέλεξε να μην εκθέσει μια σκηνή της γέννησης του Χριστού στα γραφεία της.

Πολιτική τυλιγμένη σε παράδοση και νοσταλγία

Η ειρωνεία, όπως επισημαίνουν οι κριτικοί, είναι ότι πολλές χριστουγεννιάτικες παραδόσεις είναι σχετικά σύγχρονες, διαμορφωμένες τόσο από το εμπόριο όσο και από τη θρησκεία. Ωστόσο, τα Χριστούγεννα παραμένουν πολιτικά ισχυρά ακριβώς επειδή είναι συναισθηματικά φορτισμένα, συνδεδεμένα με οικογενειακά έθιμα, παιδικές αναμνήσεις και τοπική ταυτότητα.

Για την κυβέρνηση της Μελόνι, η ανάληψη της κυριότητας των Χριστουγέννων ταιριάζει σε ένα ευρύτερο σχέδιο ανάκτησης του ελέγχου των πολιτιστικών ιδρυμάτων, από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση έως τα μουσεία και την όπερα, μετά από αυτό που θεωρεί δεκαετίες κυριαρχίας της αριστεράς. Η αφήγηση της ακροδεξιάς ως υπερασπιστή των Χριστουγέννων αποτελεί πρόκληση για τα mainstream κόμματα, τα οποία έχουν δυσκολευτεί να βρουν ένα πειστικό αντίθετο επιχείρημα για να υπερασπιστούν με πειστικότητα τον κοσμικισμό.

Και αυτό δεν είναι πιο ξεκάθαρο από ό,τι στο ίδιο το χριστουγεννιάτικο φεστιβάλ των Αδελφών της Ιταλίας. Καθώς το σούρουπο πέφτει πάνω από το Καστέλ ντελ’ Άντζελο, οικογένειες κάνουν πατινάζ με τη συνοδεία χριστουγεννιάτικης ποπ μουσικής, παιδιά ποζάρουν για φωτογραφίες με τον Άγιο Βασίλη και τουρίστες περιπλανιούνται, προσελκύοντας από τα φώτα και τη μουσική και όχι από την ιδεολογία. Η πολιτική είναι παρούσα, αλλά μετριάζεται, τυλιγμένη σε νοσταλγία, παράδοση και εορταστική χαρά.

Η Χριστιανική Ένωση (CDU/ CSU) ακολουθεί δεύτερη με 25%, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) κινούνται στο 15%. Αριστερά (Die Linke)και Πράσινοι (Die Grünen) καταγράφουν 11% ενώ Φιλελεύθεροι (FDP) και Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) κινούνται κάτω από το εκλογικό όριο του 5%, που απαιτείται για την είσοδο ενός κόμματος στη γερμανική βουλή, όπως αναφέρει η DW. 

48% υπέρ του «Δημοκρατικού Τείχους»

Ως προς το ενδεχόμενο μελλοντικής συνεργασίας της Χριστιανικής Ένωσης ή των Σοσιαλδημοκρατών με την Εναλλακτική για τη Γερμανία, το 48% των πολιτών εμφανίζεται, βάσει της δημοσκόπησης, αρνητικό. Από την άλλη πλευρά, το 38% θεωρεί λάθος το λεγόμενο «Δημοκρατικό Τείχος» απέναντι στην Εναλλακτική για τη Γερμανία.

Το 64% των ψηφοφόρων των Χριστιανοδημοκρατών βρίσκουν πάντως σωστή τη στάση του Φρίντριχ Μερτς περί αποκλεισμού μιας συνεργασίας με την Ακροδεξιά, κάτι που τον δικαιώνει σε μια δύσκολη περίοδο, όπου ο ίδιος βρίσκεται στο επίκεντρο αρνητικής κριτικής μετά τις αμφιλεγόμενες δηλώσεις του για το μεταναστευτικό αλλά και τις γυναίκες (δηλώσεις περί «αστικού τοπίου», όπως και το περίφημο πλέον «ρωτήστε τις κόρες σας»).

Στο 40% η ΑfD στο Μεκλεμβούργο-Πομερανία

Την ίδια ώρα σε κρατιδιακό επίπεδο η Εναλλακτική για τη Γερμανία συνεχίζει να σημειώνει σημαντικές δημοσκοπικές επιτυχίες. Στο Μεκλεμβούργο-Πομερανία οι δημοσκοπήσεις της δίνουν ένα εντυπωσιακό ποσοστό της τάξης του 40%, έναν χρόνο από τις κρατιδιακές εκλογές.

Στόχος του κόμματος στο Μεκλεμβούργο-Πομερανία είναι να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία. Όπως έχει δηλώσει ο εκπρόσωπος του κόμματος στο κρατίδιο, Λάιφ-Έρικ Χολμ: «Θέλουμε να κυβερνήσουμε. Αν οι υπόλοιποι είναι τόσο ανόητοι και δεν θελήσουν να συγκυβερνήσουν μαζί μας, τότε θα το κάνουμε μόνοι μας».

Αξιοσημείωτο είναι ότι, σύμφωνα με το δίκτυο NDR, η Εναλλακτική για τη Γερμανία έχει καταφέρει να διπλασιάσει τα μέλη της στο κρατίδιο μέσα σε δύο χρόνια.

Οι κινήσεις των ΗΠΑ σε γεωπολιτικές ζώνες κρίσιμες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, καθώς και η έναρξη ενός παγκόσμιου εμπορικού πολέμου από την Ουάσιγκτον, έχουν τεράστιες συνέπειες για την Ευρώπη. Οι αμερικανικές πολιτικές αποκαλύπτουν τις ιδεολογικές λεπτομέρειες της ριζοσπαστικής δεξιάς στις ΗΠΑ, η οποία πλέον δικτυώνεται διεθνώς με κεντρικό ρόλο της Ευρώπης. Η ευρωπαϊκή ατζέντα βρίσκεται ψηλά στις προτεραιότητες του κινήματος MAGA.

Παρά τη δυναμική που φαίνεται να αποκτά η ευρωπαϊκή ριζοσπαστική δεξιά και τις αυξανόμενες διατλαντικές διασυνδέσεις, τα γεγονότα της τελευταίας χρονιάς δείχνουν ότι οι εσωτερικές ευρωπαϊκές δυναμικές παραμένουν ο βασικός παράγοντας διαμόρφωσης των πολιτικών επιλογών της ηπείρου. Παρά τις εκλογικές επιτυχίες, τα ριζοσπαστικά δεξιά κόμματα δυσκολεύονται να μετατρέψουν τα αποτελέσματα σε πραγματική επιρροή, καθώς παραμένουν διχασμένα και ασυνεπή στις πολιτικές τους εντός των ευρωπαϊκών θεσμών.

Ο κύριος λόγος της επιτυχίας τους είναι η αδυναμία των παραδοσιακών κομμάτων να δώσουν πειστικές απαντήσεις στις σύγχρονες προκλήσεις. Τον Απρίλιο του 2024, το Carnegie Europe δημοσίευσε έκθεση για τις εξωτερικές πολιτικές των δεκατεσσάρων σημαντικότερων ευρωπαϊκών κομμάτων της ριζοσπαστικής δεξιάς και την επίδρασή τους στην ΕΕ.

Η επίδραση Τραμπ στη ριζοσπαστική δεξιά

Ένα χρόνο μετά την έναρξη της νέας θεσμικής περιόδου της ΕΕ (2024–2029), το ερώτημα που τίθεται είναι: Μπορεί η ριζοσπαστική δεξιά, με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο, να «κατακτήσει» την Ευρώπη, όπως δήλωσε ο Βίκτορ Όρμπαν; Στην πραγματικότητα, η επίδραση του Τραμπ είναι πιο σύνθετη από ό,τι συνήθως υποτίθεται. Υπάρχουν τόσο ενδείξεις ενδυνάμωσης όσο και αποστασιοποίησης.

Το εκλογικό σώμα της ριζοσπαστικής δεξιάς στην Ευρώπη εμφανίζεται πιο θετικό προς τον Τραμπ στη δεύτερη θητεία του σε σχέση με την πρώτη, όμως η πλειονότητα των Ευρωπαίων παραμένει δύσπιστη απέναντί του, καθιστώντας τα κόμματα αυτά επιφυλακτικά στην πλήρη υιοθέτηση του τραμπισμού. Οι ανοιχτά αντιευρωπαϊκές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ επηρεάζουν εξάλλου και τους ίδιους τους ψηφοφόρους της ριζοσπαστικής δεξιάς.

Η επιρροή αυτών των κομμάτων εξαρτάται κυρίως από το πόσο χώρο τους αφήνουν οι κεντρώοι θεσμοί και κόμματα. Οι φόβοι ότι με τη στήριξη Τραμπ θα διαλυθεί η ΕΕ φαίνονται υπερβολικοί βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, η ριζοσπαστική δεξιά μπορεί να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για το μέλλον της Ένωσης.

Εκλογικά αποτελέσματα και κυβερνητική παρουσία

Τα κόμματα της ριζοσπαστικής δεξιάς σημείωσαν σημαντική άνοδο σε εθνικές εκλογές στην Ευρώπη, συχνά ξεπερνώντας το 20%. Το 2024–2025, εντυπωσιακές ήταν οι επιδόσεις του AfD στη Γερμανία (δεύτερο κόμμα στη Bundestag), του Εθνικού Συναγερμού της Λεπέν με 142 έδρες στη γαλλική Βουλή και η νίκη του FPÖ στην Αυστρία. Στην Πορτογαλία, το Chega συγκέντρωσε 22,8%, ισοβαθμώντας με τους Σοσιαλιστές.

Στις προεδρικές εκλογές Ρουμανίας και Πολωνίας, οι φιλελεύθεροι δήμαρχοι πρωτευουσών αναμετρήθηκαν με υποψηφίους της ριζοσπαστικής δεξιάς. Στη Ρουμανία επικράτησε ο Νικουσόρ Νταν έναντι του ακροδεξιού Γκεόργκε Σιμιόν, ενώ στην Πολωνία ο υποψήφιος του PiS Καρόλ Ναβρότσκι νίκησε οριακά τον κεντροδεξιό Ραφάλ Τσατσκόφσκι, πλήγμα για τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ.

Παρά τις εκλογικές επιτυχίες, τα κόμματα αυτά δυσκολεύονται να αποκτήσουν ουσιαστικό κυβερνητικό έλεγχο σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με ανάλυση του Economist, από το 2020, κόμματα της ριζοσπαστικής δεξιάς συγκεντρώνουν κατά μέσο όρο 24% των ψήφων στις βουλευτικές εκλογές αλλά κατέχουν μόλις 14% των κυβερνητικών εδρών.

Στην Ολλανδία σχηματίστηκε βραχύβια κυβέρνηση συνεργασίας με το PVV του Γκέερτ Βίλντερς υπό τεχνοκρατικό πρωθυπουργό. Αυτή τη στιγμή, κόμματα της ριζοσπαστικής δεξιάς συμμετέχουν σε κυβερνήσεις πέντε κρατών-μελών της ΕΕ—Κροατία, Φινλανδία, Ουγγαρία, Ιταλία και Σλοβακία—όπως ακριβώς πριν ένα χρόνο. Οι Σουηδοί Δημοκράτες στηρίζουν κοινοβουλευτικά την κυβέρνηση. Μόνο δύο πρωθυπουργοί—η Tζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία και ο Όρμπαν στην Ουγγαρία—ανήκουν στη ριζοσπαστική δεξιά.

Η δυσκολία μετάφρασης των εκλογικών ποσοστών σε κυβερνητική εξουσία οφείλεται εν μέρει στην τάση των παραδοσιακών κομμάτων να συμμαχούν μεταξύ τους. Σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία (όπου το AfD έχει χαρακτηριστεί ως ακροδεξιό εξτρεμιστικό), υπάρχει αυστηρός αποκλεισμός από την εξουσία. Αλλού όμως η συμμετοχή δεν θεωρείται πλέον ταμπού—αν και τέτοιες συμμαχίες είναι συχνά εύθραυστες. Επιπλέον, αρκετοί αρχηγοί της ριζοσπαστικής δεξιάς δυσκολεύονται να αναλάβουν κυβερνητικές ευθύνες λόγω της έμφασής τους στον αντι-ελιτισμό.

Ωστόσο, η αποτυχία τους να ελέγξουν εκτελεστική εξουσία δεν πρέπει να εφησυχάζει τους υποστηρικτές της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η κακή διακυβέρνηση δεν οδηγεί απαραίτητα σε εκλογική πτώση· αν συνεχιστεί η άνοδος στις κάλπες, είναι θέμα χρόνου να αυξηθεί σημαντικά η παρουσία τους σε κυβερνήσεις κρατών-μελών.

Αλλάζει ο ευρωσκεπτικισμός – Νέα στρατηγική στην ΕΕ

Τα τελευταία χρόνια τα κόμματα αυτά έχουν περιορίσει τη σκληρή στάση κατά της ΕΕ λόγω των συνεπειών του Brexit. Παραμένουν έντονα ευρωσκεπτικιστικά αλλά πλέον προτείνουν μια Ένωση βασισμένη στην κυριαρχία των εθνικών κρατών και τη διακυβερνητική συνεργασία χωρίς υπερεθνικούς μηχανισμούς που παρεμβαίνουν στα εσωτερικά ζητήματα.

Στις ομιλίες Μελόνι και Όρμπαν κυριαρχεί το αφήγημα ιστορικών εθνών που μάχονται ενάντια στον φιλελευθερισμό, τη μετανάστευση και τις «παρεμβάσεις» των Βρυξελλών που «έκλεψαν το ευρωπαϊκό όνειρο». Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η υποταγή της δικαιοσύνης στην εκτελεστική εξουσία—χαρακτηριστικό τόσο στην Ουγγαρία όσο και στην Πολωνία υπό PiS—καθώς και οι συγκρούσεις με τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών.

Όταν βρίσκονται στην κυβέρνηση, τα κόμματα αυτά επιχειρούν να ενισχύσουν τις εκτελεστικές αρμοδιότητες εις βάρος των θεσμών ελέγχου: στοχεύοντας στα μέσα ενημέρωσης ή παρακάμπτοντας τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Ωστόσο υπάρχουν διαφοροποιήσεις: για παράδειγμα, παρότι η Μελόνι είχε καθησυχάσει τους επικριτές λόγω θέσεων υπέρ του NATO και κατά της Ρωσίας καθώς και συνεργατικότητας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς—οι πρόσφατες εξελίξεις προς τον ευρωσκεπτικισμό ξαναγέννησαν ανησυχίες.

Αντίστοιχα, ο Όρμπαν έχει σκληρύνει περαιτέρω τις αυταρχικές πρακτικές του μετά από 15 χρόνια, στοχεύοντας ΜΜΕ, ΜΚΟ αλλά και την LGBTQ κοινότητα ενώ συνεχίζει στενές επαφές με Ρωσία-Κίνα. Γιορτάζει τη νίκη Τραμπ ως δικαίωση αλλά αντιμετωπίζει σοβαρά εγχώρια προβλήματα: η ουγγρική οικονομία δοκιμάζεται· έχουν παγώσει 19 δισ. ευρώ κοινοτικών κονδυλίων λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου· ενώ το κόμμα αντιπολίτευσης Πέτερ Μάγκιαρ προηγείται στις δημοσκοπήσεις εν όψει εκλογών 2026.

Στη Σλοβακία ο Ρόμπερτ Φίτσο ακολουθεί παρόμοια πορεία με όλο πιο αυταρχικά χαρακτηριστικά στο εσωτερικό ενώ αντιτίθεται στη βοήθεια προς την Ουκρανία προκαλώντας μαζικές διαδηλώσεις πολιτών.

Aντίθετα παράδειγμα αποτελεί το φινλανδικό Finns Party: αν και αρχικά έντονα ευρωσκεπτικιστικό, προσχώρησε σε φιλοευρωπαϊκή κυβερνητική συμφωνία το 2023, πήρε αποστάσεις από φιλορωσικά κόμματα κι υιοθέτησε σκληρή γραμμή μόνο στη μετανάστευση· ωστόσο οι ψηφοφόροι τιμώρησαν αυτή τη μετριοπάθεια μειώνοντας στο μισό τη δύναμή του στις ευρωεκλογές του 2024.

Aποτύπωμα στους θεσμούς – Μετανάστευση & Eυρωκοινοβούλιο

Η παρουσία της ριζοσπαστικής δεξιάς είναι αισθητή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ), το Συμβούλιο Υπουργών αλλά κυρίως στο πεδίο μεταναστευτικής πολιτικής όπου έχει ασκήσει ισχυρή πίεση υπέρ περιοριστικών μέτρων.

Στις ευρωεκλογές 2024, οι κεντροδεξιοί (EPP) διατήρησαν πρωτιά ενώ οι Φιλελεύθεροι (Renew) κι οι Πράσινοι έχασαν σημαντικά ποσοστά. Τα κόμματα της ριζοσπαστικής δεξιάς αύξησαν αισθητά την εκπροσώπησή τους (περίπου 25%) αλλά χωρίς τη δυναμική που είχαν προβλέψει πολλοί.

Eσωτερικές διαφορές—ιδεολογικές κι εθνικές—κατέστησαν ανέφικτη μια ενιαία ομάδα: δημιουργήθηκαν τρεις ξεχωριστές κοινοβουλευτικές ομάδες (Patriots for Europe/PfE – τρίτη δύναμη μετά EPP/S&D· ECR – τέταρτη· ESN). Ωστόσο λείπει συνοχή καθώς υπάρχουν μεγάλες διαφωνίες ειδικά ως προς τη Ρωσία.

Tα κεντρογενή κόμματα εφαρμόζουν ξανά «cordon sanitaire» αποκλείοντας PfE/ESN από θέσεις ευθύνης· μόνο η ECR έχει κάποια νομιμοποίηση κρατώντας τρεις προεδρίες επιτροπών κι εκπροσώπους στο προεδρείο. Η δεύτερη θητεία φον ντερ Λάιεν εγκρίθηκε κυρίως από τα mainstream κόμματα· οι τρεις ακροδεξιές ομάδες καταψήφισαν μαζικά.

Eπιχειρείται νέα πλειοψηφία όπου EPP μπορεί να συνεργάζεται ανά περίπτωση είτε με κέντρο είτε με ακροδεξιά—κάτι που προκαλεί έντονες αντιδράσεις από S&D/Renew/Πράσινους που φοβούνται υπονόμευση σταθερότητας κι αποτελεσματικότητας στη νομοθέτηση. Η σκλήρυνση στάσεων απέναντι στο Green Deal κι η έμφαση στην εθνική κυριαρχία καθιστούν πιο πιθανές τέτοιες συμμαχίες.

Kρίσιμες ισορροπίες σε Συμβούλιο & Kορυφαίους θεσμούς

Tον Φεβρουάριο 2025, σε συγκέντρωση PfE o Όρμπαν δήλωσε: «Χθες ήμασταν αιρετικοί· σήμερα είμαστε το mainstream». Ωστόσο στους κορυφαίους θεσμούς (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο) παραμένει σχετικά απομονωμένος—παρά τις προσδοκίες για νέους συμμάχους μετά τις επικείμενες εκλογές στην Τσεχία ή αλλού.

Sτην πράξη το «ευρωσκεπτικιστικό μπλοκ» δεν έχει ακόμα σαφή πλειοψηφική δυναμική στα κορυφαία όργανα λήψης αποφάσεων· αν όμως αναδειχθούν περισσότεροι τέτοιοι πρωθυπουργοί/ πρόεδροι κρατών-μελών μπορεί ν’ αλλάξει γρήγορα αυτό το ισοζύγιο ισχύος.

Kαθώς οι προκλήσεις αυξάνονται (Ουκρανικό – κυρώσεις κατά Ρωσίας – διεύρυνση ΕΕ), εξετάζεται ήδη παράκαμψη ουγγρικού βέτο μέσω αλλαγής νομικής βάσης αποφάσεων ή ακόμα κι ενεργοποίηση άρθρου 7 για αναστολή δικαιωμάτων ψήφου χώρας που παραβιάζει αξίες ΕΕ—αν κι αυτό απαιτεί πολύ υψηλά ποσοστά συναίνεσης για εφαρμογή.

Aλλαγές πολιτικής: Mετανάστευση & Kλίμα στο στόχαστρο

Tη μεγαλύτερη επιτυχία έχει σημειώσει η ακροδεξιά μετακινώντας τον κυρίαρχο λόγο προς πολύ πιο περιοριστικές μεταναστευτικές/ πολιτικές ασύλου· παραδοσιακά κόμματα υιοθέτησαν σκληρότερη στάση ώστε να επαναπατρίσουν ψηφοφόρους που στρέφονται προς τα δεξιά.

Tαυτόχρονα αποδυναμώνεται σταδιακά κι η φιλόδοξη κλιματική ατζέντα λόγω ανησυχιών περί ανταγωνιστικότητας κι απροθυμίας αλλαγής τρόπου ζωής—μια εξέλιξη που χαιρετίζουν κι αξιοποιούν επικοινωνιακά τα ακροδεξιά κόμματα συνδέοντάς την με αντι-ελιτιστικά αφηγήματα κατά Βρυξελλών.

Eνώ στα θέματα εξωτερικής πολιτικής δεν υπάρχει συνοχή (ιδιαίτερα ως προς Ρωσία/ΗΠΑ/Κίνα), στα ζητήματα εμπορίου τα περισσότερα ακροδεξιά κόμματα τάσσονται υπέρ προστατευτισμού κι αρνούνται περαιτέρω απελευθέρωση αγορών όπως προτείνει συνήθως η Κομισιόν ή φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις τύπου Draghi/Letta (2024). Επιμένουν δηλαδή στην προτεραιότητα εθνικής κυριαρχίας έναντι συλλογικών δράσεων σε επίπεδο Ένωσης.

Tραμπ & διεθνείς σχέσεις – Αντιφατικά αποτελέσματα

Tην επανεκλογή Τραμπ χαιρέτισε μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς ως ιστορική στιγμή· πρώτη φορά αμερικανική κυβέρνηση στήριξε δημόσια τέτοια κόμματα σε ευρωπαϊκές κάλπες: τον Φεβρουάριο 2025, ο αντιπρόεδρος JD Vance στήριξε AfD στη Γερμανία· λίγο αργότερα αξιωματούχοι υποστήριξαν υποψηφιότητες σε Ρουμανία/Πολωνία (Simion/Nawrocki).

Tα αποτελέσματα τέτοιων παρεμβάσεων είναι αμφίβολα: ο Simion έχασε οριακά ενώ ο Nawrocki επικράτησε επίσης δύσκολα χωρίς όμως σαφή ένδειξη ότι έκρινε κάτι η αμερικανική παρέμβαση.

Mέλη της κυβέρνησης Τραμπ αντιμετωπίζουν τη ριζοσπαστική δεξιά ως «πολιτιστικούς συμμάχους» στον αγώνα κατά παγκοσμιοποίησης/«woke» ιδεών ΕΕ—ωστόσο για πολλά ευρωπαϊκά ακροδεξιά κινήματα (ιδιαίτερα στη Γαλλία) ο αντιαμερικανισμός παραμένει ισχυρός κι έτσι κάθε σύνδεση μαζί του λειτουργεί διφορούμενα.

Mπορεί κάποιοι αρχηγοί (Simion) να κεφαλαιοποίησαν επίσημη στήριξη Τραμπ· άλλοι όμως κινδυνεύουν να χάσουν κοινό λόγω παραδοσιακής καχυποψίας προς ΗΠΑ. Συνολικά πάντως οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σταθερή εικόνα: μικρή άνοδο σε χώρες όπως Γερμανία/Ισπανία· μικρή κάμψη αλλού όπως Ολλανδία/Ουγγαρία (Pvv αποχώρησε από κυβέρνηση). Δεν φαίνεται δηλαδή ο «παράγοντας Τραμπ» ν’ αλλάζει δραματικά τα ποσοστά ανερχόμενων κομμάτων παρά μόνο τον ιδεολογικό συγχρονισμό ή προσωπικό στιλ αρχηγών εκατέρωθεν Ατλαντικού.

Kοινή διεθνής στρατηγική; Oργάνωση & think tanks

Tην τελευταία πενταετία εντείνονται οι διεθνείς επαφές μεταξύ κομματικών στελεχών/ οργανώσεων ακροδεξιού χώρου πέρα από πρώην προσπάθειες τύπου Bannon για πανευρωπαϊκό supergroup. Σήμερα δημιουργείται ένα δίκτυο γύρω από τον Όρμπαν/Fidesz που προωθεί κοινές συντηρητικές αξίες κι αντιμάχεται τη λεγόμενη «woke agenda». Με τον Τραμπ ξανά πρόεδρο ίσως μεταφερθεί εκεί πλέον αυτό το κέντρο βάρους.

Mια σειρά think tanks χρηματοδοτούμενων από την ουγγρική κυβέρνηση (Danube Institute– Center for Fundamental Rights–Mathias Corvinus Collegium/MCC) λειτουργούν ως πλατφόρμες ιδεών αλλά κι ως δίκτυα στρατολόγησης νέας γενιάς στελεχών/ νεολαιών συντηρητικού χώρου απ’ όλη την Ευρώπη αλλά κι από τις ΗΠΑ (Republican Party). Το MCC συνεργάζεται στενά με πολωνικά ultra-conservative think tanks όπως Ordo Iuris που συνδέονται οργανικά με PiS– πρώην στελέχη μάλιστα είχαν υπουργικούς θώκους στην πολωνική κυβέρνηση (Aleksander Stępkowski).

Eπιχειρείται επίσης μέσω πλατφορμών τύπου CPAC (Conservative Political Action Conference) περαιτέρω δικτύωση μεταξύ στελεχών/κομματικών οργανώσεων πέρα από σύνορα· πρώτη φορά διοργανώθηκε CPAC στη Βουδαπέστη (2022) ενώ ακολούθησε αντίστοιχη διοργάνωση στη Βαρσοβία (Mάιος 2025). Παρά αυτές τις εξελίξεις ωστόσο το δίκτυο παραμένει κατακερματισμένο ειδικά όπου έχει σημασία–δηλαδή στο Ευρωκοινοβούλιο όπου εκπροσωπούνται τρεις διαφορετικές ομάδες χωρίς συνοχή ψήφων ή κοινής στρατηγικής έναντι mainstream κομμάτων που διαθέτουν μακρόχρονα δίκτυα επαγγελματικών σχέσεων/πολιτικών συμμαχιών.

Eπίλογος – Προοπτικές & εμπόδια μπροστά στην ΕΕ

Tα κόμματα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς συνεχίζουν ανοδικά ακόμα και σε χώρες όπου μέχρι πρόσφατα ήταν περιθωριακά· ωστόσο δυσκολεύονται να μετατρέψουν αυτή την άνοδο σε κυβερνητική ισχύ (μόλις πέντε κυβερνήσεις κρατών-μελών περιλαμβάνουν τέτοια κόμματα).

Kλειδί αποτελούν πάντα τα mainstream κεντροδεξιά– συντηρητικά κόμματα που αποφασίζουν αν/ υπό ποιες προϋποθέσεις θα συνεργαστούν ή θα αποκλείσουν τέτοιους σχηματισμούς από κυβερνήσεις συναίνεσης ή μειοδοσίας (“firewalls”). Εκεί όπου συμμετέχουν τελικά ως μικρός εταίρος συχνά υιοθετούν πιο πραγματιστικές θέσεις· αλλού όμως συνεχίζουν διαλυτικές πρακτικές ή αυταρχικές μεταρρυθμίσεις τύπου Όρμπαν (διάλυση δημοκρατικών θεσμών – μοντέλο αυταρχικού καπιταλισμού).

Tέλος, παρά τη δημόσια στήριξη Τραμπ στους Ευρωπαίους συμμάχους του δεν φαίνεται ότι αυτό αύξησε σημαντικά τη λαϊκή απήχησή τους ούτε διεύρυνε ιδιαίτερα τη βάση ψηφοφόρων τους· αντίθετα ενίσχυσε τον ιδεολογικό συντονισμό “anti-woke” μεταξύ Αμερικής–Ευρώπης χωρίς όμως να δημιουργήσει πανίσχυρη κοινή πλατφόρμα δράσης ή μαζικό μομέντουμ στις κάλπες.
Αντίθετα μάλιστα πολλές φορές η αντιπαράθεση συμφερόντων μεταξύ MAGA–Ευρώπης λειτουργεί αποθαρρυντικά για μέρος δυνητικών ψηφοφόρων ενώ γενικότερα το μπλοκάρισμα κρίσιμων μεταρρυθμίσεων αποτελεί σήμερα βασικό εργαλείο πίεσης χωρίς απαραίτητα διάθεση δημιουργίας νέας Ευρώπης.

Για να αποφευχθούν στασιμότητα κι εμπλοκές απαιτείται μεγαλύτερη συμμαχικότητα μεταξύ mainstream κομμάτων ώστε να παραμένει λειτουργική κι αποτελεσματική η Ένωση μπροστά στις μεγάλες προκλήσεις που έρχονται.

Ο Ρόμπινσον, που φοιτούσε στο τρίτο έτος σε πρόγραμμα μαθητείας ηλεκτρολόγου, συνελήφθη 33 ώρες μετά το έγκλημα με παρέμβαση των συγγενών του και ενός οικογενειακού φίλου πάστορα, οι οποίοι ενημέρωσαν τις αρχές για την εμπλοκή του. «Τον πιάσαμε», δήλωσε ο κυβερνήτης Σπένσερ Κοξ κατά την ανακοίνωση της σύλληψης.

Ασαφές παραμένει το κίνητρο της δολοφονίας

Οι αρχές βασίστηκαν σε βίντεο από κάμερες ασφαλείας και στοιχεία από το προφίλ του Ρόμπινσον στο Discord, ενώ επιπλέον πραγματοποιήθηκε έρευνα στο διαμέρισμά του στην πόλη Σεντ Τζορτζ. Τα ευρήματα συνδέουν τον 22χρονο με το έγκλημα, αλλά το κίνητρο παραμένει ασαφές, όπως και η ιδεολογική του ταυτότητα.

Αντίκτυπος στις ΗΠΑ

Η δολοφονία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και πολιτικό διχασμό. Παρά τις αλληλοκατηγορίες Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων, όλοι οι πολιτικοί έχουν καταδικάσει τη βία. Ο κυβερνήτης Κοξ χαρακτήρισε το γεγονός «σταθμό στην αμερικανική ιστορία», παραλληλίζοντάς το με πολιτικές δολοφονίες της δεκαετίας του 1960.

Στους κάλυκες των σφαιρών βρέθηκαν συνθήματα όπως «Εδώ φασίστα! ΠΙΑΣΕ!», που υποδηλώνουν πολιτικό μήνυμα, ωστόσο η ακριβής ιδεολογική κατεύθυνση του δράστη παραμένει ασαφής.

Συνδέεται με την ακροδεξιά ομάδα “Groyper”;

Σύμφωνα με ειδικούς, οι χαραγμένες ενδείξεις στους κάλυκες συνδέουν τον Ρόμπινσον με το κίνημα Groyper, μια ακροδεξιά, νεοφιλελεύθερη και συχνά ρατσιστική ομάδα που σχετίζεται με τον Νικ Φουέντες, που είναι ακροδεξιός Αμερικανός σχολιαστής και ακτιβιστής, γνωστός για τις ακραίες θέσεις του για τον εθνοκεντρισμό και την υπεροχή της λευκής φυλής. Παράλληλα, είναι αντίθετος με τις πολιτικές πολυπολιτισμικότητας και ενσωμάτωσης μεταναστών, ειδικά από χώρες μη λευκές.

Το κίνημα χρησιμοποιεί memes και κοινωνικά δίκτυα για να προωθήσει θέσεις κατά της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και υπέρ της λευκής υπεροχής, ενώ επικρίνει τη mainstream δεξιά για μη «καθαρά συντηρητικές» πολιτικές.

Η ερευνήτρια Rachel Kleinfeld υπογραμμίζει ότι οι δράστες πολιτικής βίας δεν ανήκουν πάντα σε σαφώς καθορισμένη ιδεολογική πλευρά, αλλά συχνά καθοδηγούνται από μίξη συνωμοτικών πεποιθήσεων και ψυχικών ασθενειών. «Δεν θα ήταν καθόλου εκπληκτικό αν αυτό το άτομο ήταν ακροδεξιό, ή αν συνδύαζε ποικίλες πεποιθήσεις», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με την Kleinfeld, οι Groyper είναι ένα εκλεκτικό ιδεολογικό κίνημα που χαρακτηρίζεται από memes βιντεοπαιχνιδιών, ιδέες κατά της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, πίστη στη λευκή υπεροχή του Νiκ Φουέντες και ειρωνεία. Άλλωστε οι Groyper αντιτίθενται στις παραδοσιακές πολιτικές της mainstream δεξιάς, την οποία κατηγορούν ότι δεν έχει αρκετά ή καθαρές συντηρητικές πολιτικές. Οι Groyper χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα και τα meme για να προσελκύσουν τις θέσεις τους, που έχουν θεωρηθεί ρατσιστικές και επικίνδυνες.

«Με κάποιον τρόπο, οι ιδεολογικές πεποιθήσεις του δράστη δεν έχουν σημασία, αυτό που έχει σημασία είναι πώς τις αντιλαμβάνεται η κοινωνία. Και αν η κοινωνία μας επιλέξει να συνεχίσει να δείχνει το δάχτυλο, ανεξαρτήτως αν το άτομο είναι δεξιό, αριστερό ή απλώς ασταθές, τότε η βία θα αυξηθεί από την επίδειξη του δάχτυλου, ανεξάρτητα από την πράξη», προσθέτει.

Η ερευνήτρια θεωρεί ότι οι περισσότεροι δράστες πολιτικής βίας δεν ανήκουν ξεκάθαρα σε μία ιδεολογική πλευρά, αλλά συνήθως καθοδηγούνται από «μια μίξη συνωμοτικών πεποιθήσεων και ψυχικών ασθενειών». «Επομένως, δεν θα ήταν καθόλου εκπληκτικό αν αυτό το άτομο ήταν άτομο της άκρας δεξιάς, ή αν ήταν κάποιος με ποικιλία πεποιθήσεων που δεν μπορεί να γίνει κατάταξή του», πρόσθεσε.

Στο υλικό, το οποίο δημοσιοποίησε μέσω του λογαριασμού του στην πλατφόρμα X, ο Μπεν Γκβιρ στέκεται μαζί με ακόμη δύο άνδρες –έναν εκ των οποίων σωφρονιστικός υπάλληλος– μπροστά στον Μπαργκούτι, ο οποίος βρίσκεται σε μια γωνία του κελιού του.

«Δεν θα μας νικήσετε. Όποιος κάνει κακό στον λαό του Ισραήλ, όποιος σκοτώνει παιδιά, όποιος σκοτώνει γυναίκες (…) θα τους εξοντώσουμε», λέει στα εβραϊκά ο υπουργός.

Ποιος είναι ο Μαρουάν Μπαργκούτι

Ο 66χρονος Μπαργκούτι, εκλεγμένος βουλευτής του Παλαιστινιακού νομοθετικού συμβουλίου και κορυφαίο στέλεχος της Φάταχ, επιχειρεί κατόπιν να μιλήσει, όμως ο Μπεν Γκβιρ τον διακόπτει: «Όχι, πρέπει να το ξέρεις αυτό, και καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας».

אני קורא הבוקר שכל מיני "גורמים בכירים" ברשות לא כ"כ אהבו את מה שאמרתי לארכי מחבל מרואן ברגותי ימ"ש

אז אני אחזור על זה שוב ושוב בלי להתנצל – מי שיתעסק עם עם ישראל, מי שירצח לנו ילדים, מי שירצח לנו נשים, אנחנו נמחק אותו. בעזרת השם. pic.twitter.com/pp1BNqF58M

— איתמר בן גביר (@itamarbengvir) August 15, 2025

Ο Μπαργκούτι, που υποστηρίζει μια πολιτική επίλυση της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης, φυλακίστηκε από το Ισραήλ από το 2002. Αναφέρεται τακτικά ως πιθανός διάδοχος του Παλαιστίνιου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς, παρά το γεγονός ότι παραμένει κρατούμενος. Με το παρατσούκλι που του δίνουν υποστηρικτές του, «ο Παλαιστίνιος Μαντέλα», έχοντας γίνει με την πάροδο των ετών εμβληματική προσωπικότητα του παλαιστινιακού αγώνα, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για φόνους για τον ρόλο του σε διάφορες αντι-ισραηλινές επιθέσεις κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Ιντιφάντα.

Στο βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα ο Μπεν Γκβιρ δεν αναφέρεται το όνομα της φυλακής όπου κρατείται αυτή τη στιγμή ο Μπαργκούτι. Ωστόσο, σύμφωνα με ένα μέλος της συνοδείας του υπουργού, το οποίο μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο υπό τον όρο να μην κατονομαστεί, η συνάντηση έγινε «τυχαία» στη φυλακή Γκανότ, κατά τη διάρκεια επίσκεψης επιθεώρησης του Μπεν Γκβιρ. Η πηγή αυτή δεν διευκρίνισε την ημερομηνία κατά την οποία βιντεοσκοπήθηκε η συνάντηση.

Οι αντιδράσεις

Σε ανακοίνωση που μεταδόθηκε από το παλαιστινιακό πρακτορείο ειδήσεων Wafa, το υπουργείο Εξωτερικών της Παλαιστινιακής Αρχής κατήγγειλε «μια άνευ προηγουμένου πρόκληση» και χαρακτήρισε το περιστατικό ως «οργανωμένη κρατική τρομοκρατία». Σύμφωνα με την Παλαιστινιακή Αρχή, ο υπουργός Μπεν Γκβιρ «εισέβαλε» στο κελί του Μπαργούτι.

Η αντιπροσωπεία της Παλαιστινιακής Αρχής στον ΟΗΕ κατήγγειλε «τις εξαιρετικά σκληρές ανθρωπιστικές συνθήκες» υπό τις οποίες κρατείται ο Μαρουάν Μπαργκούτι σε «απομόνωση», έχοντας χάσει «χάσει πάνω από το μισό του βάρος λόγω εσκεμμένης ιατρικής αμέλειας και κακομεταχείρισης».

Και «την ίδια στιγμή, ο εξτρεμιστής υπουργός Μπεν Γκβιρ συνεχίζει να τον απειλεί άμεσα σε μια προσπάθεια να σπάσει τη θέληση και την αντοχή του», κατηγόρησε η διπλωματική αντιπροσωπεία.

Η Χαμάς, μέσω του Ιζάτ αλ Ρίσεκκ, μέλους του πολιτικού γραφείου του ισλαμιστικού κινήματος, εξέφρασε την «αλληλεγγύη της προς τον αδελφό και ηγέτη του, Μαρουάν Μπαργκούτι. Καταδίκασε την «βαρβαρότητα» του υπουργού Μπεν Γβιρ.

«Σήμερα το πρωί (Παρασκευή), διαβάζω διάφορα ότι σε “ανώτερους αξιωματούχους” της (Παλαιστινιακής) Αρχής δεν άρεσε αυτό που είπα στον αρχιτρομοκράτη Μαρουάν Μπαργκούτι (…) Γι’ αυτό θα το επαναλαμβάνω ξανά και ξανά χωρίς να ζητώ συγγνώμη: όποιος επιτίθεται στον λαό του Ισραήλ, όποιος σκοτώνει τα παιδιά μας, όποιος σκοτώνει τις γυναίκες μας, θα τον εξοντώσουμε. Με τη βοήθεια του Θεού», είπε ο Μπεν Γβιρ σε νέο του βίντεο.

Η επίσκεψη του ακροδεξιού υπουργού στον Μπαργκούτι στη φυλακή πραγματοποιήθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, αλλά δόθηκε στη δημοσιότητα λιγό μετά αφού ο Μπεζαλέλ Σμότριτς, – ο έταιρος ακροδεξιός εταίρος της κυβέρνησης Νετανιάχου – και πρωτεργάτης του αποικισμού, ενέκρινε χθες σχέδια για την ανέγερση οικισμού που θα χωρίζει την κατεχόμενη από το Ισραήλ Ανατολική Ιερουσαλήμ από την Δυτική Οχθη, ενταφιάζοντας την ιδέα του παλαιστινιακού κράτους.

Η δημοσκόπηση του INSA έδειξε σχεδόν αμετάβλητες τις δυνάμεις των κομμάτων σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Η Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) διατηρεί την πρώτη θέση με 27% ενώ ο κυβερνητικός της εταίρος, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), εξασφαλίζει 15%.

Ακολουθούν οι Πράσινοι με 11% και το κόμμα της Αριστεράς με 10%.

Η νεοσύστατη Συμμαχία Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) βρίσκεται στο 4% και οι Φιλελεύθεροι (FDP) στο 3%.

Η δημοσκόπηση του INSA διενεργήθηκε στο διάστημα μεταξύ 28ης Ιουλίου και 1ης Αυγούστου, με τη συμμετοχή 1.203 εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους.

Ενώπιον του 1ου τακτικού ανακριτή Θεσσαλονίκης κλήθηκαν να απολογηθούν σήμερα 12 από τους συνολικά 28 συλληφθέντες. Είχαν προηγηθεί, χθες, οι απολογίες των 13 κατηγορούμενων ανηλίκων για εμπλοκή στην ίδια υπόθεση κι ενός ακόμη 25χρονου, που αφέθηκαν όλοι ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Η διαδικασία θα ολοκληρωθεί την Τρίτη, οπότε θα δώσουν εξηγήσεις οι δύο τελευταίοι κατηγορούμενοι στους οποίους αποδίδονται “πρωταγωνιστικοί” ρόλοι στη δράση της οργάνωσης.

“Πρωταγωνιστικό” ρόλο αποδίδουν οι διωκτικές αρχές και στον 24χρονο που κρίθηκε σήμερα προσωρινά κρατούμενος (μοναδικός προφυλακιστέος μέχρι στιγμής). Ο ίδιος στην απολογία του αρνήθηκε τις πράξεις που του καταλογίζονται χωρίς όμως να πείσει εισαγγελέα και ανακριτή που του “έδειξαν” το δρόμο για τη φυλακή. Αντίθετα, στους υπόλοιπους 11 (ηλικίας από 18 έως 28 ετών) που απολογήθηκαν σήμερα επιβλήθηκαν περιοριστικοί όροι, όπως, κατά περίπτωση, εμφάνιση σε αστυνομικό τμήμα, απαγόρευση εξόδου από τη χώρα και χρηματική εγγύηση ύψους 3.000 ευρώ.

Η δικογραφία περιλαμβάνει συνολικά 30 άτομα, από τα οποία συνελήφθησαν τα 28 (ένας ανήλικος φέρεται να βρίσκεται στο εξωτερικό και ο τελευταίος δεν έχει ταυτοποιηθεί). Στην ίδια δικογραφία που επικεντρώνεται στο διάστημα από τον περυσινό Σεπτέμβριο έως Μάρτιο του τρέχοντος έτους, περιγράφονται, μεταξύ άλλων, επιθέσεις ενάντια σε άτομα του αντιεξουσιαστικού χώρου (μεταξύ αυτών ένα περιστατικό με τραυματισμούς στο περιθώριο ερασιτεχνικού αγώνα μπάσκετ), δύο ληστείες, βανδαλισμοί με ακροδεξιά συνθήματα σε σχολεία, γραφείο πολιτικού κόμματος κ.ά.

Η ποινική δίωξη που τους απαγγέλθηκε αφορά συνολικά 13 πράξεις (δύο σε βαθμό κακουργήματος και 11 σε βαθμό πλημμελήματος) κι ανάλογα με την περίπτωση αφορά τα εξής αδικήματα: εμπορία ανθρώπων με στρατολόγηση ανήλικων προς τέλεση εγκληματικών πράξεων, ληστεία κατά συρροή και ηθική αυτουργία στη συγκεκριμένη πράξη, εγκληματική οργάνωση (συμμορία), διέγερση σε διάπραξη εγκλημάτων και βιαιοπραγιών με ρατσιστικά κίνητρα, προτροπή σε πράξεις βίας ή μίσους μέσω διαδικτύου, αδικήματα βίας με αφορμή αθλητικές εκδηλώσεις, επικίνδυνη σωματική βλάβη και ηθική αυτουργία κατά συρροή, απάτη με υπολογιστή, παραβίαση προσωπικών δεδομένων, φθορά ξένης ιδιοκτησίας, παράβαση περί νόμων, φωτοβολίδων και ναρκωτικών.

Από το πρωί διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη μεγάλη αστυνομική επιχείρηση της Διεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Θεσσαλονίκης και μέχρι στιγμής έχουν συλληφθεί 28 άτομα, ανάμεσά τους 13 ανήλικοι (ένας ακόμη ανήλικος φέρεται να βρίσκεται στο εξωτερικό) .

Τα εμπλεκόμενα πρόσωπα είναι μέλη της Εθνικιστικής Νεολαίας Θεσσαλονίκης, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ των συλληφθέντων βρίσκεται και φερόμενο ως αρχηγικό στέλεχος.

Η έρευνα των Αρχών αποκάλυψε την εμπλοκή τους σε εγκληματικές πράξεις που τελέστηκαν τους τελευταίους μήνες.

Πληροφορίες αναφέρουν, ότι κάποιοι εξ αυτών εμπλέκονται στη συμπλοκή που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της πορείας για τα Τέμπη, στις 28 Φεβρουαρίου του 2025, όταν άτομα με ελληνικές σημαίες συνεπλάκησαν με άτομα του αναρχικού χώρου έξω από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης.

Επίσης, μεταξύ άλλων, εμπλέκονται σε περιπτώσεις αναγραφής εθνικιστικών – ρατσιστικών συνθημάτων σε σχολεία της Θεσσαλονίκης. Η δράση της οργάνωσης φαίνεται ότι ξεκίνησε το 2019, σταμάτησε την περίοδο του κορωνοϊού και το 2024 επανήλθαν.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι 28 συλλήψεις έγιναν από την Κρατική Ασφάλεια σήμερα το πρωί στις οικίες των κατηγορουμένων.

Εκτός από τον εντοπισμό και τις συλλήψεις των ατόμων ακολούθησαν έρευνες σε χώρους και σε σπίτια των κατηγορουμένων.