Όπως γράφει ο Guardian, πανεπιστήμια στη Βραζιλία, τη Νορβηγία, το Βέλγιο, την Ισπανία και την Ιρλανδία ανακοίνωσαν ότι τερματίζουν κάθε συνεργασία με ισραηλινά ιδρύματα, ενώ το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ έκοψε το πρόγραμμα ανταλλαγών με το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο Ιερουσαλήμ. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση Κοινωνικών Ανθρωπολόγων ανακοίνωσε ότι δεν θα συνεργάζεται πλέον με ισραηλινά πανεπιστήμια.

Αντίθετα, σε Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία οι αντιδράσεις είναι πιο περιορισμένες. Η Ένωση Πανεπιστημίων Ηνωμένου Βασιλείου (UUK) απέρριψε το μποϊκοτάζ επικαλούμενη την «ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών», ενώ και η Royal Society τάχθηκε κατά.

Ο νομπελίστας Βένκι Ραμακρίσναν δήλωσε ότι το γενικό μποϊκοτάζ «τιμωρεί και ακαδημαϊκούς που αντιτίθενται στον Νετανιάχου», ενώ ο Ισραηλινός ιστορικός Ιλάν Πάπε υποστήριξε ότι τα περισσότερα ιδρύματα συνεργάζονται με τον στρατό και την αστυνομία, επομένως «δεν μένουν αμέτοχα».

Ο Βρετανο-Παλαιστίνιος χειρουργός και πρύτανης του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης, Γκασάν Άμπου-Σίττα, σημείωσε πως πολλοί ερευνητές στη Βρετανία αποφεύγουν ανεπίσημα τις συνεργασίες με Ισραηλινούς, παρά την αντίθεση των πανεπιστημιακών διοικήσεων.

Η κατάσταση δημιουργεί ανησυχία και στο εσωτερικό του Ισραήλ, καθώς τα πανεπιστήμια βασίζονται σε ευρωπαϊκές και αμερικανικές συνεργασίες. Από το 2021, το Ισραήλ έχει λάβει 875,9 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα Horizon Europe, όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μερική αναστολή συμμετοχής.

Το 2025 μόλις 10 από τους 478 νέους ερευνητές που έλαβαν ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις βρίσκονται σε ισραηλινά ιδρύματα, έναντι 30 το προηγούμενο έτος, γεγονός που τροφοδοτεί φόβους για μαζική φυγή επιστημόνων, κυρίως στον τομέα της ιατρικής.

Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ήδη διαθέσει 22 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση του μποϊκοτάζ, όμως οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν οι αποκοπές συνεχιστούν, τα πλήγματα στην ακαδημαϊκή κοινότητα της χώρας θα είναι βαθιά και μακροπρόθεσμα.

Η λίστα με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα:

Federal University of Ceará (Βραζιλία): Ακύρωσε σύνοδο καινοτομίας με ισραηλινό πανεπιστήμιο.

Trinity College Dublin (Ιρλανδία): Διέκοψε δεσμούς με ισραηλινά ιδρύματα το καλοκαίρι.

University of Amsterdam (Ολλανδία): Τερμάτισε πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών με το Hebrew University of Jerusalem.

Πανεπιστήμια σε Νορβηγία, Βέλγιο και Ισπανία: Αρκετά από αυτά έκοψαν δεσμούς με ισραηλινά ιδρύματα.

European Association of Social Anthropologists: Δηλώνει ότι δεν θα συνεργάζεται με ισραηλινά πανεπιστήμια και ενθαρρύνει τα μέλη της να κάνουν το ίδιο.

Στο ίδιο πλαίσιο, τονίζουν ότι για να εξελιχθεί η Ελλάδα σε σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα χρειάζεται «αταλάντευτη επιμονή στην εφαρμογή τολμηρών, αποφασιστικών και βαθιών μεταρρυθμιστικών τομών που θα μετασχηματίσουν το κράτος σε ένα σύγχρονο, ανθρώπινο, λειτουργικό και αποτελεσματικό εργαλείο στην υπηρεσία της χώρας και της κοινωνίας των πολιτών ενώ, ταυτόχρονα, θα αναμορφώσουν το παραγωγικό μοντέλο ενθαρρύνοντας τις δημιουργικές εκείνες δυνάμεις της οικονομίας μας που θα την καταστήσουν ανταγωνιστική και δυναμική, ικανή να αντιμετωπίσει θετικά τις προκλήσεις και απαιτήσεις του ταχύτατα επερχόμενου “αύριο”».

Οι καθηγητές επισημαίνουν ότι «το ελπιδοφόρο αποτέλεσμα των εκλογών του Μαΐου επί της ουσίας δεν θα σημάνει τίποτα, εάν δεν επιβεβαιωθεί εκ νέου και αποφασιστικά στις επερχόμενες εκλογές της 25ης Ιουνίου».

Αναλυτικά η επιστολή:

«Τα αποτελέσματα των εκλογών της 21ης Μαΐου, συνιστούν μία σημαντική νίκη των κοινωνικών δυνάμεων του ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού που εντοπίζουν στην πολιτική πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη και, κατ’ επέκταση, στον πολιτικό φορέα του οποίου ηγείται, την κύρια έκφραση των μεταρρυθμιστικών αιτημάτων των οποίων την εφαρμογή θεωρούμε ως αναγκαία προϋπόθεση για την πρόοδο στη χώρα μας.

Συνιστούν, ταυτόχρονα, αμφισβήτηση των δυνάμεων εκείνων που, ανεξάρτητα από το πώς αυτοχαρακτηρίζονται, αποδείχθηκαν εκφραστές της αδράνειας, του άγονου, συντηρητικού και στείρου πολιτικού λόγου, μιας αναχρονιστικής και αδιέξοδης πολιτικής πρακτικής. Τις δυνάμεις που παραμένουν καθηλωμένες στη μνημονιακή εποχή των αγανακτισμένων, της τυφλής οργής αρνούμενες να δουν τις απαιτήσεις της νέας εποχής με τα σύγχρονα χαρακτηριστικά, στην οποία εισέρχεται ήδη η χώρα. Ο ισοπεδωτισμός και η καταστροφολογία τους καλλιέργησαν την αδράνεια, την οπισθοδρόμηση και την άρνηση της προόδου και της δημιουργίας.

Είναι ισχυρή πεποίθησή μας πως αυτό που απαιτείται για να προοδεύσει η πατρίδα μας προκειμένου, σταδιακά, να εξελιχθεί σε μία σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα, είναι η αταλάντευτη επιμονή στην εφαρμογή τολμηρών, αποφασιστικών και βαθιών μεταρρυθμιστικών τομών που θα μετασχηματίσουν το κράτος σε ένα σύγχρονο, ανθρώπινο, λειτουργικό και αποτελεσματικό εργαλείο στην υπηρεσία της χώρας και της κοινωνίας των πολιτών ενώ, ταυτόχρονα, θα αναμορφώσουν το παραγωγικό μοντέλο ενθαρρύνοντας τις δημιουργικές εκείνες δυνάμεις της οικονομίας μας που θα την καταστήσουν ανταγωνιστική και δυναμική, ικανή να αντιμετωπίσει θετικά τις προκλήσεις και απαιτήσεις του ταχύτατα επερχόμενου «αύριο».

Για να γίνουν όλα αυτά και για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι καθηλωτικές παθογένειες και αγκυλώσεις που χαρακτηρίζουν το πολιτικό και οικονομικό μας σύστημα που σε συνδυασμό με τις αναχρονιστικές νοοτροπίες εμποδίζουν και αποτελούν τροχοπέδη σε κάθε προσπάθεια εξέλιξης, χρειάζεται χρόνος, επιμονή, σχεδιασμός μα, πάνω απ’ όλα, αποφασιστικότητα!

Τα σημερινά ζητούμενα είναι μια σύγχρονη θεσμική πολιτική οργάνωση, ένα παραγωγικό μοντέλο ανάπτυξης και παραγωγής πλούτου και η κατανομή του με όρους δικαιοσύνης, κοινωνικής ευθύνης και αλληλεγγύης.

Το ελπιδοφόρο αποτέλεσμα των εκλογών του Μαΐου επί της ουσίας δεν θα σημάνει τίποτα, εάν δεν επιβεβαιωθεί εκ νέου και αποφασιστικά στις επερχόμενες εκλογές της 25ης Ιουνίου. Οι εκλογές αυτές θα πρέπει να αναδείξουν κυβέρνηση με ισχυρό μεταρρυθμιστικό πρόταγμα και με τέτοια ευρεία κοινοβουλευτική δύναμη ώστε να εφαρμόσει απερίσπαστα και ανεμπόδιστα την αναγκαία μεταρρυθμιστική ατζέντα επωφελή για την κοινωνία αλλά, συνάμα, και όρο επιβίωσης της χώρας μας στους ταραγμένους καιρούς που έρχονται με την υφήλιο σε γεωπολιτική αναδιάρθρωση.

Για τους λόγους αυτούς, στις εκλογές της 25ης Ιουνίου υποστηρίζουμε την μεταρρυθμιστική ατζέντα όπως αυτή εκφράζεται από τον Κυριάκο Μητσοτάκη πιστεύοντας στην αναγκαιότητα της ευρείας κοινοβουλευτικής του πλειοψηφίας.

Δημήτρης Βάββας Καθηγητής Παν/μιου Harvard

Γιώργος Βασιλόπουλος, Καθηγητής Παν/μιου Θεσσαλίας

Θάνος Βερέμης, Ομ. Καθηγητής Παν/μιου Αθηνών

Δημήτρης Γεωργόπουλος, Ομ. Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης

Ιωάννης Γιαννάς, Καθηγητής ΜΙΤ

Αχιλλέας Γραβάνης, Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης/Northeastern/ITE

Ιωακείμ Γρυσπολάκης, Πρώην Πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης

Μαρία Κωνσταντή, Καθηγήτρια Παν/μιου Ιωαννίνων

Ευάγγελος Μανωλόπουλος, Καθηγητής Δημοκρίτου Παν/μιου Θράκης

Ανδρέας Μαργιωρής, Ομ. Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης

Παναγιώτης Μεταξάς, Καθηγητής Παν/μιου Wellesley/Harvard

Γιώργος Παπαζήσης, Καθηγητής ΑΠΘ

Κωνσταντίνος Στρατάκης, Διευθυντής Έρευνας ΙΤΕ/ΝΙΗ

Ελισάβετ Τζόνσον, Κοσμήτορας Ευρωπαϊκού Παν/μιου Κύπρου

Πλάτων Τήνιος, Αν. Καθηγητής Παν/μιου Πειραιώς

Σταυρούλα Τσιάρα, Καθηγήτρια Παν/μιου Ιωαννίνων

Έφη Τσιλιμπάρη. Αν. Καθηγήτρια Παν/μιου Minessota

Κώστας Υφαντής, Καθηγητής Πάντειου Παν/μιου

Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος, Αν. Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης/ΙΤΕ

Αριστείδης Χαρώνης, Διευθυντής Έρευνας ΙΙΒΕΑΑ

Κίμων Χατζημπήρος, Ομ. Καθηγητής ΕΜΠ

Γιώργος Χρούσος, Ομ. Καθηγητής Παν/μιου Αθηνών/ΝΙΗ

Κώστας Υφαντής, Καθηγητής Παντείου Παν/μιου»

Σε κείμενο που έχουν αναρτήσει, αναφέρονται σε κινδύνους για τη Δημοκρατία και καλούν τους πολίτες να λάβουν μέρος στην πρωτοβουλία.

Ανάμεσα στους υπογράφοντες ξεχωρίζουν τα ονόματα του Νίκου Μαραντζίδη, του πρώην υπουργού και στελέχους του ΠΑΣΟΚ Νίκου Χριστοδουλάκη, της πρώην ευρωβουλευτού του ΠΑΣΟΚ Μαριλένας Κοππά, αλλά και πολλών καθηγητών που διάκεινται φιλικά προς τον ΣΥΡΙΖΑ.

Αναλυτικά το κείμενο:

Η υπόθεση των υποκλοπών έρχεται να συμπληρώσει και να κορυφώσει τη σταδιακή αποδυνάμωση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα. Είναι σύμπτωμα μιας βαθιάς παθολογίας για την οποία υπάρχουν συγκεκριμένες και απτές πολιτικές ευθύνες.

Η ΕΥΠ υπάγεται απευθείας στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με διοικητή που επελέγη αδιαφανώς και χωρίς αρχικώς να πληροί καν τα στοιχειώδη τυπικά προσόντα. Επιπλέον, ενώ τελούσε υπό την πολιτική εποπτεία του πιο στενού συνεργάτη και συγγενή του Πρωθυπουργού, Γενικού του Γραμματέα, παραβίασε το απόρρητο των συνδιαλέξεων σύμφωνα με πολλές αξιόπιστες πηγές, περίπου 15 χιλιάδων ανθρώπων μόνο εντός του 2021.

Τα τηλέφωνα των υπόπτων απλώς διαβιβάζονταν στην αρμόδια εισαγγελέα που στεγάζεται εντός υπηρεσίας και εκείνη αυτομάτως, χωρίς κανέναν έλεγχο, ενέκρινε την παρακολούθηση. Κανείς -μετά την αλλαγή του νόμου το 2021- δεν μπορεί να γνωρίζει αν το απόρρητο των τηλεπικοινωνιών του είχε κάποτε αρθεί.

Και σαν να μην έφτανε αυτή η καρικατούρα νομιμοφανούς παρακολούθησης, αποκαλύπτεται ότι οι ίδιοι άνθρωποι παρακολουθούνται παρανόμως με λογισμικά κατασκοπίας που κανείς δεν γνωρίζει σε ποιον ανήκουν, αλλά ενδεχομένως σχετίζονται με επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Ακόμα χειρότερα, οι μετατάξεις και οι νέες συμβάσεις της ΕΥΠ, πολλώ δε μάλλον αυτές του νεοσύστατου Κέντρου Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας εντός της ΕΥΠ, καλύπτονται από απόλυτη αδιαφάνεια. Είναι ενδεικτικό ότι το Κέντρο αυτό συστάθηκε με πρωθυπουργική απόφαση (και κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης), η οποία δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ.

Η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας του Ελληνικού Κοινοβουλίου παρακολουθεί αμέτοχη αυτά τα πλήγματα στους θεσμούς και τη διαφάνεια. Εμβρόντητοι μαθαίνουμε πως ούτε η, κατά το Σύνταγμα αρμόδια, ανεξάρτητη Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών έχει πρόσβαση στις υποθέσεις άρσης του απορρήτου. Κοινώς, κανένας έλεγχος. Κανένα αντίβαρο. Καμία συνταγματική εγγύηση στην πράξη για τους ανθρώπους οι οποίοι πέφτουν θύματα παραβίασης των επικοινωνιών τους.

Και σαν να μην έφταναν τα προηγούμενα, η κυβέρνηση έσπευσε να αποκλείσει νομοθετικά τη δυνατότητα να πληροφορηθούν ότι έπεσαν θύματα.

Αυτό δεν ξέρουμε τι είναι, πάντως ούτε λειτουργούσα κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι, ούτε κράτος δικαίου.

Από πολιτική άποψη, υπεύθυνος για όλα αυτά αντικειμενικά και αμετάθετα είναι ο πρωθυπουργός. Υπενθυμίζουμε πως η πρώτη ενέργεια μετά την εκλογή του ήταν να υπαγάγει την ΕΥΠ στον εαυτό του. Έτσι το βαθύ κράτος βρέθηκε στον πυρήνα του κατ’ επίφαση «επιτελικού κράτους». Πέρα όμως από τις πολιτικές ευθύνες, υπάρχουν πειθαρχικές και, πρωτίστως, ποινικές οι οποίες θα πρέπει να διερευνηθούν.

ΑΛΛΟ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΙ ΑΛΛΟ ΑΝΕΛΕΓΚΤΗ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΑ

Aντιλαμβανόμαστε φυσικά πως, εξ ορισμού, ένα τμήμα των δραστηριοτήτων της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών οφείλει να παραμένει εκτός δημοσιότητας. Ωστόσο, η έννοια του απορρήτου έχει διαβαθμίσεις και δεν μπορεί να εκφεύγει παντελώς κάθε θεσμικού ελέγχου. Στην δημοκρατία δεν μπορεί να δικαιολογούνται κάθε λογής έκνομες πράξεις με την επίκληση της εθνικής ασφάλειας.

Η υπόθεση των υποκλοπών -«νόμιμων» και παράνομων- συνιστά κρίσιμο πλήγμα για την ελληνική πολιτική ζωή, που τραυματίζει την καρδιά του πολιτεύματος και το οποίο σιγά σιγά αποκαλύπτεται. Η εμβέλεια του προβλήματος υπερβαίνει κομματικές αντιπαλότητες και σκοπιμότητες. Αφορά την κοινωνία πολιτών και σε τελευταία ανάλυση, τον ελληνικό λαό ως θεμέλιο της συνταγματικής κυριαρχίας.

Οι υπογράφουσες και υπογράφοντες πιστεύουμε ότι η απαράδεκτη αυτή ενέργεια πρέπει να διερευνηθεί άμεσα και αποτελεσματικά για να μην επαναληφθεί. Να μην ξεχαστεί σαν κάτι που μπορεί να συμβαίνει χωρίς κόστος, ανέλεγκτα και ατιμώρητα.

Η υπόθεση των υποκλοπών δεν είναι πολιτική ρουτίνα, όπως κυνικά θέλουν κάποιοι να πιστέψουμε. Είναι θανάσιμο τραύμα στην καρδιά του πολιτεύματος καθώς πλήττει τον φιλελεύθερο χαρακτήρα του και εν τέλει υπονομεύει την ίδια τη Δημοκρατία.

Εν κατακλείδι, αν δεν αντιδράσουμε σε αυτό που συνέβη, θα είμαστε άξιοι του θλιβερού εκφυλισμού της δημοκρατίας μας.

Και αυτό είναι ασυγχώρητο.

ΥΓ. Καλούμε όποια και όποιον πολίτη συμμερίζεται την ανησυχία μας να έρθει σε επαφή με την πρωτοβουλία και να προσθέσει την υπογραφή του στο κείμενό μας (ora0demokratia@gmail.com).

ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ:

Ιάσων Αθανασιάδης, συγγραφέας-δημοσιογράφος
Πολυμέρης Βόγλης, καθηγητής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Νίκος Γκιώνης, εκδότης, Εκδόσεις Πόλις
Στάθης Γουργουρής, καθηγητής, Columbia University
Νίκος Δεμερτζής, καθηγητής ΕΚΠΑ, Διευθυντής ΕΚΚΕ
Θανάσης Καμπαγιάννης, δικηγόρος
Στεύη Κίτσου, δικηγόρος, υπ. Δρ. Πανεπιστήμιο Μάαστριχτ
Μαριλένα Κοππά, αν. καθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Αναστασία Λαμπρία, εκδότρια-Εκδόσεις Ποταμός, δημοσιογράφος
Αντώνης Λιάκος, ιστορικός, Ομοτ. Καθηγητής ΕΚΠΑ
Νίκος Μαραντζίδης, καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Στρατής Μπουρνάζος, ιστορικός-επιμελητής βιβλίων
Νένη Πανουργιά, καθηγήτρια, Columbia University
Λευτέρης Παπαγιαννάκης, νομικός
Κωστής Παπαϊωάννου, εκπαιδευτικός, πρ. Γενικός Γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Νάνσυ Παπαθανασίου, Δρ. ΕΚΠΑ, επ. συνυπεύθυνη Orlando LGBT+-
Αθηνά Σκουλαρίκη, επ. καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Αντρέας Τάκης, καθηγητής, ΑΠΘ
Kωνσταντίνος Τσιτσελίκης, καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Έλενα-Όλγα Χρηστίδη, υπ. Δρ. ΕΚΠΑ, επ. συνυπεύθυνη Orlando LGBT+
Νίκος Χριστοδουλάκης, ομοτ. καθηγητής Οικ. Πανεπιστημίου Αθηνών
Δημήτρης Χριστόπουλος, καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου