«Η διαφάνεια κι η λογοδοσία αποτελούν βασικές προτεραιότητες της πολιτικής μας και στηρίζονται από τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών. Αυτές οι αρχές χαρακτηρίζουν την δημιουργία νέας ανεξάρτητης αρχής προστασίας του καταναλωτή καθώς και την επανάκτηση των χρημάτων από επενδύσεις που δεν έγιναν.

Αυτη η αποδοχη μας δίνει δύναμη και μας δεσμεύει να εντείνουμε τις προσπάθειες μας, για την ακόμα πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των αθέμιτων πρακτικών και της αισχροκέρδειας, αλλά και για να επιστρέψουμε στην κοινωνία τα χρήματα που έχουν δοθεί, με πραγματικές παραγωγικές επενδύσεις και ανάπτυξη για όλους σε όλη την Ελλάδα».

Η γυναίκα, μαζί με τα παιδιά της ηλικίας 6, 9 και 12 ετών, είχε μπει σε ταξί προκειμένου να μετακινηθεί πιο γρήγορα. Ωστόσο, ο οδηγός, μόλις εντόπισε ξένους επισκέπτες με αποσκευές να περιμένουν λίγο πιο κάτω, απαίτησε από τη μητέρα και τα παιδιά να κατέβουν αμέσως.

Σύμφωνα με την καταγγελία της στο Mega, ο οδηγός τους άφησε σε σκοτεινό και απομονωμένο σημείο, χωρίς να υπάρχει άλλο μέσο μεταφοράς. Παρά τις εκκλήσεις της ότι δεν είχε ούτε μπαταρία στο κινητό της για να καλέσει βοήθεια, εκείνος παρέμεινε αδιάφορος.

Η μητέρα περιέγραψε πως τα παιδιά της πανικοβλήθηκαν, αφού αναγκάστηκαν να περιμένουν μέσα στο σκοτάδι μέχρι να καταφέρουν να βρουν άλλο τρόπο να συνεχίσουν τη διαδρομή τους.

«Παρακολουθούμε διαρκώς τις εξελίξεις, κάνουμε αλλεπάλληλους ελέγχους για να μην υπάρξει παράνομη κερδοσκοπία», υπογράμμισε ο Υπουργός Ανάπτυξης και υπενθύμισε ότι έως τις 30 Ιουνίου είναι σε ισχύ ο νόμος για το πλαφόν κέρδους με βάση το ποσοστό κέρδους τον Δεκέμβριο του 2021. «Όπως είναι τα πράγματα, δεν υπάρχει λόγος να παραταθεί το μέτρο, πρέπει να λειτουργήσει ο ανταγωνισμός και ο ενημερωμένος  καταναλωτής», είπε χαρακτηριστικά.

«Την πρώτη μέρα του πολέμου ελέγξαμε όσους επιχείρησαν να ανεβάσουν τις τιμές πριν περάσουν στις αντλίες ποσότητες με τις νέες τιμές και προλάβαμε να κρατηθούν οι τιμές στα επίπεδα που έπρεπε» σημείωσε.

«Είμαστε πάνω από την αγορά και αυτό δεν είναι λόγια» συνέχισε και ανέφερε ως παραδείγματα τις μειώσεις σε 700 κωδικούς στα σούπερ μάρκετ τον περασμένο Νοέμβριο, την παρέμβαση του υπουργείου για τον περιορισμό των αυξήσεων στα ασφαλιστικά συμβόλαια, αλλά και στην προσπάθεια ασφαλιστικών εταιρειών να αλλάξουν τον τρόπο αποζημίωσης.

«Οι έλεγχοι θα συνεχιστούν, η ΔΙΜΕΑ διεξάγει ελέγχους και στα σούπερ μάρκετ και είμαστε σε ετοιμότητα για όποια παρέμβαση χρειαστεί», δήλωσε ο κ. Θεοδωρικάκος και επισήμανε ότι το υπουργείο προχωρά στην αναβάθμιση του ελεγκτικού μηχανισμού με τη μεταρρύθμιση για τη νέα ανεξάρτητη αρχή για την προστασία του καταναλωτή και την εποπτεία της αγοράς που θα βάλει τέλος στον κατακερματισμό των ελεγκτικών μηχανισμών με βάση το μοντέλο της ΑΑΔΕ.

«Απάντηση στο κόστος ζωής είναι ο παραγωγικός μετασχηματισμός της οικονομίας μας, πρέπει να κρατήσουμε ζωντανή και την περιφέρεια, όλες τις γωνιές της ελληνικής γης να ενισχύσουμε τον πρωτογενή τομέα, τη μεταποίηση» σημείωσε ο υπουργός Ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι επίκειται η ανακοίνωση των τριών νέων καθεστώτων του αναπτυξιακού νόμου που θα κρατήσει τους νέους στην ιδιαίτερη πατρίδα τους και θα μειώσει τις ροές στην Αθήνα που ανεβάζει τα ενοίκια. Μίλησε και για το ενεργειακό κόστος, επισημαίνοντας ότι δίνουμε μάχη στην ΕΕ για την ενίσχυση της βιομηχανίας, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος λειτουργεί αρνητικά για τις επιχειρήσεις. «Στόχος μας είναι μια πιο παραγωγική οικονομία, η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος για όλους τους πολίτες, για να είναι η Ελλάδα πιο ασφαλής», είπε χαρακτηριστικά.

Ερωτηθείς για τον ΟΠΕΚΕΠΕ επισήμανε ότι πρέπει να υπάρχει διαφάνεια παντού και για τους πάντες, αλλά θα πρέπει να διαπιστωθεί τι ακριβώς έχει συμβεί και ποιος έχει τις ευθύνες. «Δεν πρέπει κανένας να βιάζεται να βγάζει συμπεράσματα, η απουσία σοβαρών πολιτικών θέσεων, η ανομβρία και η φτώχεια σε ιδεολογικές θέσεις οδηγεί την αντιπολίτευση σε βαρύτατους χαρακτηρισμούς», προσέθεσε.

Παράλληλα, στις συναντήσεις της ηγεσίας του υπουργείου με εκπροσώπους των σούπερ μάρκετ, των βιομηχανιών τροφίμων και των πολυεθνικών, ζητείται η μείωση του μεσοσταθμικού κέρδους και των τιμών ιδιαίτερα το προσεχές φθινόπωρο όταν τα νοικοκυριά θα αντιμετωπίζουν πρόσθετα έξοδα. Οι δύο πλευρές συμφωνούν σε αλλαγές στον τρόπο που γίνονται οι προσφορές. Για παράδειγμα, αντί για μείωση τιμών κατά 20% για 15 ημέρες, προωθείται η μείωση 5% για αρκετούς μήνες. Οι επιχειρηματίες του κλάδου των τροφίμων, από την πλευρά τους ζητάνε μείωση του διοικητικού κόστους και την κατάργηση του «καλαθιού του νοικοκυριού».

Η λίστα με τα 100 προϊόντα που θα μπουν σε επιτήρηση περιλαμβάνει ελαιόλαδο, τυριά, μακαρόνια, ρύζι, όσπρια, ζάχαρη, απορρυπαντικά για ρούχα και πιάτα, αλεύρι, μέλι, κατεψυγμένα λαχανικά, κοτόπουλα, κρέας κ.α.

Επίσης προχωράει η διαδικασία δημιουργίας πλατφόρμας η οποία θα δέχεται καταγγελίες από τους καταναλωτές για αδικαιολόγητες ανατιμήσεις.

Επιπλέον, η ΔΙΜΕΑ ενισχύεται με 30 εξειδικευμένα στελέχη και η Επιτροπή Ανταγωνισμού με 50.

Βάρος δίνεται επίσης στις παραπλανητικές εκπτώσεις. Χιλιάδες έλεγχοι γίνονται καθημερινά με τη βοήθεια της τεχνολογίας, ενώ η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή έχει τη δυνατότητα να ελέγχει τις τιμές με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Τα πρόστιμα είναι επίσης ένα σημαντικό όπλο στη μάχη καταπολέμησης της αισχροκέρδειας. Οι ελεγκτές έχουν πλέον τη δυνατότητα να επιβάλλουν αυξημένα πρόστιμα που φτάνουν έως και 11 εκατ. ευρώ.

Ενόψει Σεπτεμβρίου οι ελεγκτές έχουν εστιάσει την προσοχή τους στα σχολικά είδη προκειμένου να αποφευχθούν ανατιμήσεις.

Επισημαίνει ότι «κατά τη διάρκεια του καύσωνα που ήδη κρατά δυο εβδομάδες, η ζήτηση και κατανάλωση ρεύματος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις είναι προφανώς αυξημένη» και πως «το βέβαιο είναι ότι οι επόμενοι λογαριασμοί θα είναι ξανά αισθητά φουσκωμένοι». Σχολιάζει ότι «η επιδότηση του ενός μήνα που προανήγγειλε η κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη παραμένει θολή αφού το ύψος δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί καθώς ούτε και σήμερα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος μας έκανε σοφότερους». Αντίθετα υποστηρίζει ότι «αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι ότι η κυβέρνηση επιδοτεί την ακρίβεια, ευνοεί την αισχροκέρδεια και λειτουργεί ως εκπρόσωπος των καρτέλ σε όλους τους κλάδους. Από την ενέργεια και τα σούπερ μάρκετ έως τις ακτοπλοϊκές εταιρείες».

Προαναγγέλονται δε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Ειδικότερα ο πρόεδρος της ΚΟ της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης, και η γραμματέας της ΚΟ, Πέτη Πέρκα, θα επισκεφθούν αύριο Τρίτη, στις 10.30, την Επιτροπή Ανταγωνισμού όπου θα έχουν συνάντηση με την πρόεδρο της Επιτροπής. Παράλληλα η Νέα Αριστερά καταθέτει αίτημα έκτακτης σύγκλησης της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας για τα φαινόμενα αισχροκέρδειας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας με κλήση του προέδρου της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων ΡΑΑΕΥ.

«Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει την πλήρη ευθύνη για την αισχροκέρδεια στην αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας. Έστω και τώρα, οφείλει να πάρει μέτρα που θα εξασφαλίσουν ότι οι πολίτες δεν θα οδηγηθούν σε καθεστώς ενεργειακής φτώχειας κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου», τονίζει, προσθέτοντας ότι «το ίδιο προφανώς ισχύει και για την εκτόξευση των τιμών των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων, η οποία σε πολλές περιπτώσεις αγγίζει ή και ξεπερνά το 100%, με την κυβέρνηση και πάλι να παρατηρεί το φαινόμενο χωρίς να παρεμβαίνει».

«Σε ό,τι αφορά τη μνήμη του κ. Μαρινάκη, καλό θα ήταν να θυμηθεί ότι από το 1974 ως το 2015 δεν κυβερνούσε ο ΣΥΡΙΖΑ. Και πριν την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία οδήγησε τη χώρα εκτός μνημονίων και παρέδωσε γεμάτα ταμεία, υπήρξαν διαδοχικές κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ ή ακόμα και της ΝΔ μαζί με το ΠΑΣΟΚ, που την χρεοκόπησαν», καταλήγει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Θεόκριτος Αργυριάδης

Στην τελευταία της έκθεση, η Τράπεζα της Ελλάδος, σημειώνει πως το μερίδιο καθαρού κέρδους (που ορίζεται ως ο λόγος του καθαρού λειτουργικού πλεονάσματος προς την καθαρή προστιθέμενη αξία και εκφράζει την απόδοση του επιχειρηματικού τομέα σε όρους λειτουργικών κερδών) παρέμεινε σημαντικά υψηλότερο στο α’ τρίμηνο του 2023 (28%) σε σχέση με το επίπεδό του το 2019 (24,9%).

Ωστόσο, κινείται στα ίδια επίπεδα με τον μέσο όρο της περιόδου 2017-2019. Σημειώνεται ότι μετά την αύξηση που κατέγραψε στο πρώτο έτος της πανδημίας, το καθαρό μερίδιο κέρδους των προϊόντων παρέμεινε υψηλό τόσο το 2021 (33,7%) όσο και το 2022 (33,2%), ενώ στη συνέχεια φαίνεται να αποκλιμακώνεται.

• Στην ίδια έκθεση, ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, ζητούσε να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι για την αντιμετώπιση των φαινομένων αισχροκέρδειας.

ICAP: Ξεκάθαρη εικόνα για την αύξηση των κερδών των επιχειρήσεων

• Αξιοσημείωτες είναι οι επιδόσεις των βιομηχανικών ή εμπορικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στα τρόφιμα – ποτά. Συνολικά στις 500 πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις της χρήσης 2022 εμφανίζονται περίπου 55 εταιρείες της συγκεκριμένης ομάδας, συμπεριλαμβανομένου και αλυσίδων σούπερ μάρκετ.

Μάλιστα τα μεγαλύτερα κέρδη σε επίπεδο όγκου εμφανίζεται να τα κάνει η μεγαλύτερη αλυσίδα σούπερ μάρκετ της χώρας. Η Ελληνικές Υπεραγορές Σκλαβενίτη, μητρική του ομώνυμου ομίλου, εμφανίζεται να έχει σημειώσει EBITDA 226,6 εκατ. ευρώ παρά τη μείωση τους κατά 9,8% σε σχέση με το 2021, αν και ο κύκλος εργασιών της αυξήθηκε 11,9%, στα 3,71 δισ ευρώ. Κοινώς διατήρησε περιθώριο EBITDA 6,1%.

Σε επίπεδο επιδόσεων, πάντως, στο κομμάτι του εμπορίου ξεχωρίζει η ΜΕΤΡΟ ΑΕΒΕ της οικογένειας Παντελιάδη. Η εταιρεία με τον βραχίονα του οργανωμένου λιανεμπορίου (My Market) αλλά και του χονδρεμπορίου (METRO Cash & Carry) κατάφερε το 2022 να καταγράψει αύξηση της κερδοφορίας της. Συγκεκριμένα τα EBITDA αυξήθηκαν κατά 12,9%, στα περίπου 60,2 εκατ. ευρώ και τα προ φόρων κέρδη κατά 20,9%, στα 28,34 εκατ. ευρώ.

Σε επίπεδο βιομηχανίας και παραγωγής στον χώρο των τροφίμων πρώτη και με διαφορά είναι η Mondelez Ελλάς Snacks Production. Οι εντυπωσιακές επιδόσεις της βέβαια που δείχνουν αύξηση 904,6% των EBITDA, στα περίπου 203 εκατ. ευρώ, έχουν να κάνουν με την είσπραξη μερισμάτων από την εκκαθάριση της μητρικής Cyprus Participation, στο πλαίσιο της απορρόφησης και αναδιάρθρωσης των δραστηριοτήτων της Chipita στον όμιλο Mondelez.

Σε επίπεδο ωστόσο λειτουργικής κερδοφορίας οι εταιρείες που ξεχώρισαν και φέτος, καταγράφοντας μάλιστα όχι διατήρηση αλλά αύξηση της κερδοφορίας τους, ήταν οι Αθηναϊκή Ζυθοποιία, Coca-Cola 3Ε και Ελληνικά Γαλακτοκομεία.

Η πρώτη κατέγραψε αύξηση του κύκλου εργασιών κατά 24%, φτάνοντας σχεδόν τα 280 εκατ. ευρώ, αύξηση 28,2% των EBITDA στα 59,61 εκατ. ευρώ και αύξηση 27,3% στα κέρδη προ φόρων φτάνοντας τα 43,47 εκατ. ευρώ.

Η Coca-Cola 3E είχε αύξηση κύκλου εργασιών κατά 21,6% στα 573,6 εκατ. ευρώ, αύξηση EBITDA 28,2% στα 52,8 εκατ. ευρώ και αύξηση 44,9% στα κέρδη προ φόρων που έφτασαν τα 39,4 εκατ. ευρώ.

Η Ελληνικά Γαλακτοκομεία της οικογένειας Σαράντη (Τυράς, Όλυμπος, Ροδόπη, ΑΓΝΟ κ.ο.κ.), αν και είχε να αντιμετωπίσει επιπρόσθετα και την κρίση του γάλακτος, μια και υπήρξαν σημαντικά προβλήματα στην αγορά το 2022 αναφορικά με τα κόστη αλλά και τη διαθεσιμότητα γάλακτος σε όλη την Ευρώπη, είδε τον κύκλο εργασιών της να αυξάνεται κατά 14,2%, στα 374,85 εκατ. ευρώ, τα EBITDA κατά 68,4% στα 49,5 εκατ. ευρώ και τα κέρδη προ φόρων κατά 200,9%, στα 27,93 εκατ. ευρώ!

• Οι τρεις αυτές εταιρείες, μαζί με τη METRO ΑΕΒΕ μάλιστα ανήκουν σε ένα κλαμπ 20 εταιρειών, εκ των 55 πλέον κερδοφόρων στον χώρο των τροφίμων – ποτών και σούπερ μάρκετ, που κατάφεραν να πάνε κόντρα στο γενικό ρεύμα και να καταγράψουν αύξηση στα περιθώρια τους και τελικά στην κερδοφορία τους.

Πρόκειται για τις εταιρείες:

Mondelez Ελλάς Snacks Production με περιθώριο EBITDA 222,2%, Κτήμα Αλφα (οινοποιεία) με 52%, Δαναΐς Βιομηχανία Κονσερβών με 37,8%, Πρόδρομος Παυλίδης Α.Ε. (εταιρεία επεξεργασίας φρούτων και λαχανικών) με 21,8%, Αλεξάντερ Α.Ε. (εταιρεία κομπόστας φρούτων και συμπυκνωμένων χυμών φρούτων. Εισαγωγές και χονδρικό εμπόριο νωπών φρούτων) με 17,4%, Ελληνική Βιομηχανία Χυμών Κ. Δέδες – Ασπίς Α.Ε. με 13,6%, Ελληνικά Γαλακτοκομεία με 13,2%, ΔΕΑΣ Α.Ε. (ελιές Χαλκιδικής) με 12,9%, Leader (εισαγωγή και αντιπροσώπευση τυροκομικών προϊόντων) με 12,4%, Μινέρβα Ελαιουργικών Επιχειρήσεων με 12,1%, Ιριδα Α.Ε. (ιχθυοτροφές) με 9,5%, Coca-Cola 3Ε με 9,2%, Παύλος Πέττας ΑΒΕΕ (έλαια και προϊόντα ελαίου) με 9,1%, Alinda – Velco ΑΒΕΕ (πρώτες ύλες διατροφής) με περιθώριο 8,1%, Μέλισσα Κίκιζας (ζυμαρικά, ελαιόλαδο κ.ο.κ.) με 8%, ΚΟΡΕ Α.Ε. (έλαια) με 7,4%, Μαρτ Κας & Κάρυ (χονδρεμπόριο) με 5,6%, Pepsico Hellas με 5,2%, Θ . Νιτσιάκος ΑΒΕΕ με 4,7% και ΜΕΤΡΟ ΑΕΒΕ με 4% περιθώριο EBITDA.

Έρευνα ΙΕΛΚΑ για το καλάθι της νοικοκυράς – Σύγκριση με την Ευρώπη

Από την άλλη πλευρά μια άλλη έρευνα δίνει μια διαφορετική εικόνα.

Η επαναλαμβανόμενη έκθεση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) παρουσιάζει τα αποτελέσματα οργανωμένης έρευνας σύγκρισης τιμών (που βασίζονται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ) σε τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σούπερ μάρκετ) στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο 2023 και αντίστοιχα στην Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία. Η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα.

• Μάλιστα, θα λέγαμε πως ο ΙΕΛΚΑ κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση με τα παραπάνω στοιχεία που παρουσιάστηκαν για αισχροκέρδεια των εταιρειών, καθώς ο ΙΕΛΚΑ καταλήγει στο συμπέρασμα πως το καλάθι του σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα είναι φθηνότερο από πολλές ευρωπαικές χώρες, τονίζοντας πως τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τον ΙΕΛΚΑ, παρατηρείται συγκράτηση τιμών, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και μείωση τους. Επίσης, αξίζει να σημειώσουμε πως οι μισθοί στις προαναφερθείσες χώρες (Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Πορτογαλία) είναι σαφώς υψηλότεροι απ’ ότι στην χώρα μας, δημιουργώντας σε συνδυασμό με την ακρίβεια ένα αρκετά πιεστικό καθεστώς για τον Έλληνα καταναλωτή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat ποτέ ξανά τις τελευταίες 10ετίες δεν είχαμε τόσο μεγάλη διαφορά σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. Το 2013 η διαφορά ήταν 11.561 ευρώ (17.358 ευρώ η Ελλάδα και 28.919 ευρώ ο μέσος όρος της Ε.Ε.) και στο τέλος του 2022 η απόσταση έφτασε σε 18.668 ευρώ (16.661 ευρώ η Ελλάδα και 35.329 ευρώ η Ευρωζώνη). 

Επιστρέφοντας στην έρευνα του ΙΕΛΚΑ: Για την παρούσα ανάλυση συγκρίθηκαν οι τιμές σε συνολικά 44 κατηγορίες προϊόντων:

• 20 υποκατηγορίες προϊόντων που συνθέτουν ένα τυπικό καλάθι αγορών, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί στη συγκεκριμένη επαναλαμβανόμενη έρευνα από το 2012 έως σήμερα.
• 19 επιπλέον υποκατηγορίες προϊόντων που εντάσσονται στο καλάθι του νοικοκυριού από τον Νοέμβριο 2022
• 5 επιπλέον υποκατηγορίες προϊόντων που εντάσσονται στο καλάθι του νοικοκυριού από τον Μάρτιο 2023

Αυτές οι υποκατηγορίες προϊόντων εξετάζονται από ένα σημαντικό δείγμα πάνω από 5.000 τιμών προϊόντων και 30 διαφορετικές αλυσίδες σουπερμάρκετ στις έξι χώρες συνολικά για να υπολογισθούν οι μέσες τιμές, με δειγματοληψίες από έγκυρα site σύγκρισης τιμών σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και από αλυσίδες σουπερμάρκετ. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τόσο τιμές προϊόντων σε προσφορά, όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε χώρα. Διευκρινίζεται ότι οι τιμές αφορούν μόνο αλυσίδες σουπερμάρκετ και όχι άλλα σημεία πώλησης.

• Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλαθιών, όπως φαίνεται στον παραπάνω πίνακα, δείχνει ότι οι τρεις χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα: 17% η Γαλλία, 21% το Ηνωμένο Βασίλειο, 7% η Ιταλία. Η Ισπανία είναι στα ίδια επίπεδα με την Ελλάδα, ενώ η Πορτογαλία είναι φθηνότερη κατά 3% με την Ελλάδα.

Η εικόνα των αποτελεσμάτων αλλάζει σημαντικά όταν αφαιρέσουμε τον αναλογούντα ΦΠΑ ανά χώρα για να γίνουν αντιληπτές τις πραγματικές τιμές των προϊόντων σουπερμάρκετ. Η σύγκριση των καλαθιών σε αυτή την περίπτωση δείχνει ότι οι και οι έξι χώρες έχουν πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα, η Γαλλία κατά 26%, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 31%, η Ιταλία κατά 15%, η Ισπανία κατά 8% και η Πορτογαλία παραμένει φθηνότερη κατά 5% Αυτό είναι αποτέλεσμα της διαφοράς που έχει ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα (πρόκειται για τον ΦΠΑ που αναφέρεται σε τρόφιμα και ποτά).

• Στην Ελλάδα αυτός ο ΦΠΑ είναι 13%. Ο ΦΠΑ είναι σημαντικά υψηλότερος από το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 4%), την Πορτογαλία (13% και 6%), την Ιταλία (5% και 4%), αλλά και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ.

Η βασική διαφορά είναι ότι τρόφιμα που στην Ελλάδα υπάγονται στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ με 24% στις υπόλοιπες χώρες υπάγονται στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ, ο οποίος είναι και χαμηλότερος του ελληνικού με 6%, 5,5%, 4% ή ακόμα και 0%. Σημειώνεται ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης (π.χ. καφές) δεν είναι δυνατόν να συνυπολογιστεί στα παραπάνω στοιχεία. 

Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων (σούπερ μάρκετ) παρέχει στους Έλληνες καταναλωτές πρόσβαση σε προϊόντα για το τυπικό του καλάθι με κατά μέσο όρο σε χαμηλότερη τιμές που είναι αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας των προμηθευτών και των λιανεμπόρων για συγκράτηση των τιμών τα τελευταία χρόνια, τονίζει ο ΙΕΛΚΑ. Η τάση αυτή με μικρές διακυμάνσεις είναι διαχρονική την τελευταία 10ετία που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα. Η διαχρονική σύγκριση τιμών με το εξωτερικό δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα συνεχώς έχει φθηνότερο καλάθι από τις συγκρινόμενες χώρες με διακυμάνσεις οι οποίες δεν αλλάζουν το γενικό συμπέρασμα της ανάλυσης.

Υπάρχουν διαφορές, παρότι περιορισμένες, στη συνολική αξία των καλαθιών σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση του Σεπτεμβρίου 2023. Το καλάθι στην Ισπανία είναι αμετάβλητο, ελαφρώς μειωμένο στην Ελλάδα και στη Γαλλία και αρκετά μειωμένο στην Ιταλία. Στην Πορτογαλία είναι αυξημένο, ενώ η μεγαλύτερη αύξηση που καταγράφεται στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι αποτέλεσμα κυρίως στην εξέλιξη της ισοτιμίας Ευρώ και Στερλίνας.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι υπάρχει μία τάση συγκράτησης των τιμών στην Ελλάδα από τις επιχειρήσεις του κλάδου, σούπερ μάρκετ και βιομηχανία, κάτι που σε συνδυασμό με τα μέτρα που έχει αναλάβει η πολιτεία (πλαφόν μεικτού περιθωρίου κέρδους, καλάθι του νοικοκυριού, προϊόντα με μόνιμη μείωση τιμής 5%, έλεγχοι στην αγορά κ.λπ.), έχουν συγκρατήσει το συνολικό καλάθι, παρά τις ανατιμήσεις σε μεμονωμένα προϊόντα (π.χ. Ελαιόλαδο), αναφέρει ο ΙΕΛΚΑ.

 Σημειώνεται ότι πέρα από τον ΦΠΑ παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν συγκρίνονται τιμές ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες είναι:

• Φυσικές καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής
• Η απόσταση της χώρας από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης και τα αντίστοιχα κόστη
• Το ύψος της φορολογίας σε κάθε χώρα
• Το κόστος ενέργειας
• Το κόστος καυσίμων και γενικά μεταφορών
• Η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της κάθε χώρας (π.χ. οδικό δίκτυο, νησιά κ.λπ.)
• Το μέγεθος της αγοράς, η αγοραστική δύναμη-δυνατότητα και αντίστοιχες οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων
• Το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρασκευής τους
• Τα διάφορα κόστη παραγωγής (ενέργεια, πρώτες ύλες, μισθολογικό κόστος, χρηματοοικονομικό κόστος, γραφειοκρατία)
• Η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου σε κάθε χώρα
• Οι καταναλωτικές συνήθειες σε κάθε χώρα (π.χ. η τάση για συσκευασμένα ή μη προϊόντα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κ.λπ.)

Τα δεδομένα τιμών υπολογίζονται από γνωστά παρατηρητήρια τιμών των χωρών που εξετάστηκαν και για την Ελλάδα στα πρωτογενή δεδομένα από τιμοληψίες σε μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ. Τα κριτήρια επιλογής των προϊόντων στο καλάθι ήταν ένας συνδυασμός αντίστοιχων χρησιμοποιούμενων καλαθιών για εκτίμηση στο εξωτερικό, καθώς και κοινής διαθεσιμότητας στοιχείων τιμών στις χώρες που εξετάσθηκαν. Σε κάθε νέα μέτρηση ανανεώνεται το δείγμα των κωδικών που μετρούνται και ανάλογα τη διαθεσιμότητα επιλέγονται διαφορετικές ποσότητες προϊόντων.

Τα στοιχεία προέρχονται από τις παρακάτω αλυσίδες σουπερμάρκετ, ενώ οι μέσες τιμές ανά υποκατηγορία και ανά χώρα παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα:

• Ελλάδα: Σκλαβενίτης, ΑΒ, My Market, Μασούτης, Market In
• Ηνωμένο Βασίλειο: Morrisons, ASDA, Sainsbury’s, Coop, Ocado, TESCO
• Ισπανία: Carrefour, Marcadona, Caprabo, Condis, Dia, Eroski, SoySuper. Alcampo
• Ιταλία: CosiComodo, emiDrive, Pim Spesa, Agora, Everli, HeyConad, easyCoop
• Πορτογαλία: continente, MiniPreco, Auchan, Spar
• Γαλλία: monoprix plus, carrefour, super U, Auchan, Aldi

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχει ολοκληρωθεί ο έλεγχος στις δύο από τις τέσσερις πολυεθνικές από τις οποίες προμηθευόμαστε το βρεφικό γάλα. Από αυτόν προκύπτουν ευρήματα αισχροκέρδειας που αναμένεται φέρουν τσουχτερά πρόστιμα.

Τα μέτρα που εξετάζει το υπουργείο

Την ίδια ώρα το υπουργείο Ανάπτυξης εξετάζει μέτρα για το πρώτο τρίμηνο του 2024 για την πάταξη της αισχροκέρδειας.

Ειδικότερα σχεδιάζει μείωση της τιμής των προϊόντων στο ράφι, περιορισμό του υπερκέρδους και μία ηλεκτρονική εφαρμογή όπου οι καταναλωτές θα μπορούν να προχωρούν σε καταγγελίες έτσι ώστε να γίνεται έλεγχος ακόμα και την ίδια ημέρα.

«Κάναμε έναν μικρό χώρο στις αποθήκες μας για να συναντιόμαστε, δεν βρισκόμαστε πια. Οι άνθρωποι έρχονται εδώ να πάρουν την ανθρωπιστική βοήθεια που στέλνουν εθελοντές. Συναντιόμαστε με ανθρώπους που έχουμε καιρό να τους δούμε και κάνουν και παράπονα γιατί χαθήκαμε. Τα πράγματα παιδιά, τώρα τα Χριστούγεννα είναι πάρα πολύ δύσκολα», εξήγησε στην κάμερα του Τώρα Μαζί, η πρόεδρος του μορφωτικού συλλόγου Μεταμόρφωσης Καρδίτσας, κ. Λίτσα Ρίτα και πρόσθεσε: «ο πολιτιστικός σύλλογος, μαζί με την κοινότητα, κάναμε εκδηλώσεις, στολίζαμε δέντρο, λέγαμε τα κάλαντα, μοιράζαμε δώρα. Όλα αυτά παγώσανε, δεν υπάρχει και πού να ανάψουμε το δέντρο, σε ένα έρημο χωριό;»

Οι γυναίκες του Παλαμά Καρδίτσας επισημαίνουν, ακόμα, ότι, επειδή το κράτος όρισε τα 400€ ως ανώτερη επιδότηση ενοικίου, παρατηρούνται ακόμα και μεταξύ συγχωριανών φαινόμενα αισχροκέρδειας καθώς, πολλοί, νοικιάζουν τα σπίτια τους σε αυτό το ποσό, ανεξαρτήτως της κατάστασης στην οποία βρίσκονται ενώ, σε πολλές περιπτώσεις, επειδή τα σπίτια προς ενοικίαση δεν είναι αρκετά, στην περιοχή, οι κάτοικοι έχουν νοικιάσει πιο μακριά και έχουν επιπλέον υπέρογκα έξοδα για τις μετακινήσεις τους. «Μου λείπει το σπίτι μου. Κάθε χρόνο, πρωτοχρονιά, μαζεύονταν τα παιδιά μου, τα εγγόνια μου και γιορτάζαμε όλοι μαζί. Φέτος δεν υπάρχει σπίτι για να κάνουμε πρωτοχρονιά. Δεν μπορούμε να μαζευτούμε όλοι μαζί», λέει κάτοικος της Μεταμόρφωσης και συγκινεί.

«Ζητάω απλώς να μού δώσουν ένα κοντέινερ»

Στο Μάρκο, το OPEN συνάντησε τον κ. Αγαθοκλή Αναγνώστου, που έχασε το σπίτι του στις φονικές πλημμύρες. Ο ίδιος, και άλλα τρία άτομα που έμειναν άστεγοι ζουν στο κτίριο που κάποτε στεγαζόταν το σχολείο. «Μπήκα στο σπίτι να πάρω τα χάπια μου για την καρδιά και το νερό άρχισε να ανεβαίνει μέχρι τον λαιμό μου», θυμάται ο κ. Αναγνώστου. «Μείναμε δυόμησι μήνες σε δομή στον Παλαμά και μετά μάς έφεραν εδώ», λέει. «Ζητάω απλώς να μού δώσουν ένα κοντέινερ. Έψαξα να βρω σπίτι αλλά δεν μπόρεσα να βρω να νοικιάσω.»

«Στις τράπεζες, όπου παραμένουν και αυξήθηκαν οι καταχρηστικές προμήθειες και χρεώσεις για συναλλαγές, ενώ συνεχίζεται η αύξηση των επιτοκίων που «πνίγει» νοικοκυριά και επιχειρήσεις.Στο στεγαστικό, όπου με βάση την πρόσφατη έρευνα της πιο γνωστής εταιρείας ακινήτων έχουμε 6% αύξηση ενοικίων το 2023, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις η αύξηση έφτασε και το 20%, με τα νέα ζευγάρια και τους νέους ανθρώπους να μην μπορούν να στεγάσουν τα όνειρά τους με αξιοπρέπεια» πρόσθεσε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

«Στην ενέργεια, όπου μόνο τον Νοέμβριο είχαμε αύξηση 10% στα τιμολόγια της ΔΕΗ, ενώ επίκεινται και άλλες αυξήσεις μέσα από έναν δαιδαλώδη τρόπο υπολογισμού της τιμής της κιλοβατώρας για τον οποίο δεν έχει γίνει κατάλληλη προετοιμασία.Και φυσικά, στην κορωνίδα της ακρίβειας, τα βασικά είδη διατροφής και διαβίωσης, όπου τα τελευταία τρία χρόνια είχαμε σωρευτικό πληθωρισμό της τάξης του 30%. Σε πολλά είδη πρώτης ανάγκης η χώρα μας είναι 30% έως 50% ακριβότερη από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες και μάλιστα σε κάποια προϊόντα φτάνει και το 360%» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Κατρίνης.

Σε σχέση με την καθυστερημένη επιβολή προστίμων από την κυβέρνηση και την απουσία ελέγχων από την αγορά στην περίοδο έξαρσης της ακρίβειας:

«Εμείς φωνάζουμε εδώ και δύο χρόνια για την απουσία ελέγχων στην αγορά, με αποτέλεσμα να κυριαρχεί η αισχροκέρδεια. Ελάχιστα ήταν-μέχρι πρότινος- τα πρόστιμα στην αγορά τροφίμων, όπου σημειώνονται οι μεγαλύτερες αυξήσεις, ενώ όλο το καλοκαίρι δεν επιβλήθηκε ούτε ένα πρόστιμο για αισχροκέρδεια στα τρόφιμα.

Τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες αφορούν είδη για τα οποία ήδη η Επιτροπή Ανταγωνισμού είχε επισημάνει τις πολύ υψηλές τιμές πώλησης στους καταναλωτές πριν από 1 χρόνο (σχολικά είδη) και 6 μήνες (απορρυπαντικά και είδη προσωπικής υγιεινής). Άρα, η κυβέρνηση γνώριζε εδώ και ένα χρόνο-τουλάχιστον-με το πλέον επίσημο τρόπο ότι κάποια προϊόντα πωλούνται πανάκριβα και δεν έκανε απολύτως τίποτα, με αποτέλεσμα οι τιμές να ανεβαίνουν διαρκώς εις βάρος των πολιτών.

Το ερώτημα είναι απλό: γιατί- για τις ίδιες περιπτώσεις προϊόντων- επί της σημερινής ηγεσίας του Υπουργείου Ανάπτυξης επιβάλλονται πρόστιμα, ενώ επί της προηγούμενης ηγεσίας δεν υπήρξε ούτε ένα;»

Κατρίνης: Στις χώρες που εφαρμόστηκε μείωση του ΦΠΑ έπεσε ο πλήθωρισμός στα τρόφιμα

Σχετικά με την μείωση του ΦΠΑ στα βασικά είδη διατροφής δήλωσε ότι «σε τρεις χώρες που εφαρμόστηκε το μέτρο, Πορτογαλία, Ισπανία και Πολωνία, η μείωση του ΦΠΑ οδήγησε σε μείωση μέχρι και δεκαέξι μονάδες του πληθωρισμού τροφίμων. Ένα μέτρο που προτάθηκε από την Ε.Ε., πέτυχε και ανανεώθηκε στις χώρες που εφαρμόστηκε και το προτείνει το ΠΑΣΟΚ από τον Ιανουάριο του 2022. Τη συγκεκριμένη πρόταση, που θα ανακουφίσει τους πολίτες στην καθημερινότητά τους, δεν την ενστερνίζεται μόνο το ΠΑΣΟΚ, αλλά και το Ινστιτούτο έρευνας λιανεμπορίου καταναλωτικών αγαθών, όπως και ο Σύνδεσμος βιομηχανιών τροφίμων, αλλά και οι καταναλωτές (μελέτη ΙΝΕ-ΓΣΕΕ)».

Σε ό,τι αφορά τη «λίστα Σκρέκα» για την «μόνιμη μείωση» στην τιμή προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, ο Μιχάλης Κατρίνης τόνισε:

Αντί για τη μείωση του 5% στην τιμή κάποιων προϊόντων, που αναφέρει η λίστα, σήμερα που μιλάμε η τιμή επί της ουσίας είναι αυξημένη κατά 15% σε βασικά είδη διατροφής, όπως για παράδειγμα οι φακές και η φέτα. Δηλαδή, την ίδια στιγμή που ένα προϊόν εμφανίζεται μειωμένο κατά 5% στη “λίστα Σκρέκα” σε σχέση με την αρχική τιμή, πωλείται σήμερα σε ακριβότερη τιμή από την αρχική στα σούπερ-μάρκετ. Αν αυτό δεν συνιστά εξαπάτηση των πολιτών, τότε τι είναι;

Το μοναδικό βασικό είδος διατροφής ευρείας κατανάλωσης που διατίθεται σήμερα με μείωση 5%, είχε παρουσιάσει αύξηση 4,78% μεταξύ Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου. Άρα, στην πράξη δεν έγινε μείωση».

Όσον αφορά την στελέχωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και της ΔΙΜΕΑ για να αντιμετωπιστεί το θέμα της ακρίβειας:

Ενώ έχει ψηφιστεί νόμος, ο οποίος πρόσφερε τα «εργαλεία» και τη δυνατότητα ενίσχυσης με στελεχιακό δυναμικό στην Επιτροπή Ανταγωνισμού για να επιτελέσει το έργο της, δεν έχουν γίνει προσλήψεις μέχρι σήμερα. Την ίδια ελλιπή στελέχωση εμφανίζει και η ΔΙΜΕΑ, ενώ διανύουμε τον τρίτο χρόνο ακρίβειας! Άρα, το συμπέρασμα είναι ένα: Πέρασαν δύο χρόνια με μεγάλες αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων και ανύπαρκτους ελέγχους από την κυβέρνηση, αφού με δική της ευθύνη υπολειτουργούσε ο ελεγκτικός μηχανισμός (ΔΙΜΕΑ) και δεν ενισχύθηκε η ανεξάρτητη αρχή (Επιτροπή Ανταγωνισμού).