Τα αίτια της σύγκρουσης και οι πρώτες εκτιμήσεις

Αν και οι επίσημες έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, οι πρώτες πληροφορίες από τις αιγυπτιακές αρχές δείχνουν ότι η υπερβολική ταχύτητα και η επικίνδυνη οδήγηση, σε συνδυασμό με την περιορισμένη ορατότητα λόγω κακών καιρικών συνθηκών, υπήρξαν οι καθοριστικοί παράγοντες της σύγκρουσης. Η σφοδρότητα της πρόσκρουσης ήταν τέτοια που τέσσερις από τους νεκρούς βρέθηκαν διαμελισμένοι, ενώ τρεις ακόμη επιβάτες νοσηλεύονται σε κρίσιμη κατάσταση σε νοσοκομεία της περιοχής. Ο πρωθυπουργός της Αιγύπτου, Μουσταφά Μαντμπούλι, απέστειλε συλλυπητήρια και έδωσε εντολή για την άμεση καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων.

Διαχρονικό πρόβλημα η οδική ασφάλεια στην Αίγυπτο

Το δυστύχημα αυτό έρχεται να υπογραμμίσει το τεράστιο πρόβλημα οδικής ασφάλειας που αντιμετωπίζει η χώρα. Παρά τις επενδύσεις ύψους 3 τρισεκατομμυρίων λιρών Αιγύπτου την τελευταία δεκαετία για τον εκσυγχρονισμό του οδικού δικτύου, οι θάνατοι στην άσφαλτο παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Το 2024 καταγράφηκαν 5.260 θάνατοι από τροχαία, ενώ μόνο το τελευταίο 24ωρο το υπουργείο Εσωτερικών ανέφερε περισσότερες από 111.000 παραβιάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, αποδεικνύοντας τη δυσκολία επιβολής του νόμου.

Αυστηροποίηση των ποινών και νομοθετικές αλλαγές

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει την κατάσταση μέσω ενός νέου, ολοκληρωμένου νομοσχεδίου για την κυκλοφορία, το οποίο αποσύρθηκε προσωρινά από το Κοινοβούλιο στις αρχές Φεβρουαρίου 2026 για περαιτέρω αυστηροποίηση. Οι προτεινόμενες αλλαγές περιλαμβάνουν πρόστιμα έως και 30.000 λίρες για υπερβολική ταχύτητα, φυλάκιση έως έναν χρόνο για σοβαρές παραβάσεις και οριστική αφαίρεση διπλώματος για τους καθ’ έξιν παραβάτες. Στόχος είναι η μείωση των ατυχημάτων που εμπλέκουν μικρά λεωφορεία και φορτηγά, τα οποία αποτελούν την κύρια αιτία των πολύνεκρων δυστυχημάτων στην επαρχία.

Σπύρος Σιδέρης

Προειδοποιήσεις από το εσωτερικό: η Αίγυπτος στο μικροσκόπιο

Σε κλειστή συνεδρίαση της επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας της Κνεσέτ, ο Νετανιάχου φέρεται να προειδοποίησε για τη σταδιακή ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της Αιγύπτου, ζητώντας συστηματική παρακολούθηση των εξελίξεων. Παρότι το Ισραήλ και η Αίγυπτος συνδέονται με ειρηνευτική συμφωνία από το 1979, στο ισραηλινό πολιτικο-στρατιωτικό κατεστημένο επικρατεί η άποψη ότι καμία περιφερειακή στρατιωτική αναβάθμιση δεν πρέπει να παραμένει εκτός ελέγχου. Η αυξημένη παρουσία αιγυπτιακών δυνάμεων στο Σινά, αλλά και οι καταγγελίες περί υπέρβασης των προβλεπόμενων ορίων εξοπλισμού, έχουν ήδη οδηγήσει το Ισραήλ σε διαβήματα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο «φόβος» της σύγκλισης Άγκυρας–Καΐρου

Ακόμη πιο ανησυχητικό για το ισραηλινό κατεστημένο θεωρείται το τουρκοαιγυπτιακό άνοιγμα. Η επαναδραστηριοποίηση του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Τουρκίας–Αιγύπτου και η κοινή δήλωση των Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι για αναβάθμιση των σχέσεων σε στρατηγική εταιρική σχέση, ερμηνεύονται στο Τελ Αβίβ ως ένδειξη δυνητικής αλλαγής ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ισραηλινοί αναλυτές και πρώην αξιωματικοί ασφαλείας, όπως ο απόστρατος ταξίαρχος Αμίρ Αβίβι, μιλούν ανοιχτά για την ανάγκη προετοιμασίας απέναντι σε ένα σενάριο ταυτόχρονης αντιπαράθεσης με δύο οργανωμένους στρατούς.

Το αφήγημα αυτό ενισχύεται από τις κοινές ναυτικές ασκήσεις «Θάλασσα της Φιλίας», που επανεκκίνησαν μετά από χρόνια και παρουσιάζονται ως ένδειξη αυξανόμενης διαλειτουργικότητας και επιχειρησιακής σύγκλισης.

Στρατιωτικά μηνύματα και περιφερειακές αναγνώσεις

Οι κοινές ασκήσεις δεν αποτελούν απλώς τεχνικά γεγονότα. Σε μια περιοχή όπου τα σύμβολα ισχύος έχουν καθοριστική σημασία, η εικόνα των δύο ισχυρότερων ναυτικών δυνάμεων της Ανατολικής Μεσογείου να επιχειρούν από κοινού λειτουργεί ως έμμεσο γεωπολιτικό μήνυμα. Η Τουρκία, με τη ραγδαία ανάπτυξη της αμυντικής της βιομηχανίας –από πυραυλικά συστήματα έως μη επανδρωμένα αεροσκάφη– και η Αίγυπτος, με τον εκσυγχρονισμό του στόλου και των χερσαίων δυνάμεών της, προβάλλουν μια εικόνα στρατηγικής αυτονομίας που δεν περνά απαρατήρητη από το Ισραήλ.

Είναι ρεαλιστικό ένα «διπλό χτύπημα» κατά του Ισραήλ;

Παρά την ένταση της ρητορικής, οι περισσότεροι αναλυτές συγκλίνουν στο ότι ένα συντονισμένο στρατιωτικό πλήγμα από Τουρκία και Αίγυπτο κατά του Ισραήλ δεν αποτελεί άμεσο ή ρεαλιστικό σενάριο.

Και οι δύο χώρες έχουν ισχυρούς λόγους να αποφύγουν μια ανοιχτή σύγκρουση: οικονομικές προτεραιότητες, διεθνείς δεσμεύσεις και τον κίνδυνο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Ωστόσο, η ανησυχία του Ισραήλ δεν αφορά τόσο το «αύριο», όσο το μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο μέλλον, όπου μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία κινήσεών του.

Ελλάδα, Ανατολική Μεσόγειος και παράπλευρες επιπτώσεις

Η εμβάθυνση της συνεργασίας Άγκυρας–Καΐρου παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή από την Ελλάδα.

Ένα ενδεχόμενο τουρκοαιγυπτιακό πλαίσιο συνεννόησης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών θα μπορούσε να ανατρέψει δεδομένα που η Αθήνα οικοδομεί εδώ και χρόνια σε συνεργασία με το Ισραήλ και τη Γαλλία.

Παράλληλα, το Κυπριακό και το ενεργειακό παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου προσδίδουν στη σύγκλιση αυτή πολλαπλασιαστική γεωπολιτική βαρύτητα.

Φόβος, στρατηγική ή πολιτική εργαλειοποίηση;

Η εστίαση του Νετανιάχου σε Αίγυπτο και Τουρκία αντανακλά λιγότερο έναν άμεσο στρατιωτικό κίνδυνο και περισσότερο έναν φόβο απώλειας στρατηγικής υπεροχής.

Το σενάριο του «διπλού μετώπου» λειτουργεί ως εργαλείο εσωτερικής συσπείρωσης στο Ισραήλ και ταυτόχρονα ως προειδοποιητικό μήνυμα προς τους περιφερειακούς παίκτες.

Αν τελικά πρόκειται για ρεαλιστική απειλή ή για μια ιντριγκαδόρικη ανάγνωση μιας μεταβαλλόμενης πραγματικότητας, θα κριθεί από το αν η Τουρκία και η Αίγυπτος μετατρέψουν τη σημερινή σύγκλιση σε μόνιμη δομή περιφερειακής ασφάλειας. Προς το παρόν, το Τελ Αβίβ παρακολουθεί – και προειδοποιεί.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των υπουργείων Εξωτερικών και Οικονομικών των ΗΠΑ, τρία παρακλάδια της οργάνωσης των Αδελφών Μουσουλμάνων εντάχθηκαν σε διαφορετικά καθεστώτα κυρώσεων.

Το λιβανέζικο παρακλάδι χαρακτηρίστηκε ως Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση, ο αυστηρότερος δυνατός χαρακτηρισμός στο αμερικανικό νομικό πλαίσιο, καθιστώντας οποιαδήποτε υλική ή οικονομική στήριξη ποινικό αδίκημα. Αντίστοιχα, τα παρακλάδια σε Αίγυπτο και Ιορδανία εντάχθηκαν στον κατάλογο των Παγκόσμιων Τρομοκρατικών Οργανώσεων, με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών να αιτιολογεί την απόφαση με τη φερόμενη στήριξή τους προς τη Χαμάς.

• Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι κυρώσεις συνιστούν «το πρώτο βήμα για την αποδόμηση της οργανωτικής και οικονομικής ισχύος των Αδελφών Μουσουλμάνων», διαμηνύοντας πως η Ουάσινγκτον θα χρησιμοποιήσει «όλα τα διαθέσιμα εργαλεία» για να στερήσει από την οργάνωση κάθε πηγή χρηματοδότησης. Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται σε μια στρατηγική που είχε προαναγγελθεί ήδη από τον Νοέμβριο, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα για την έναρξη διαδικασιών χαρακτηρισμού παρακλαδιών της οργάνωσης ως τρομοκρατικών.

Η χρονική συγκυρία της απόφασης μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποτελούν διαχρονικά έναν από τους βασικότερους πολιτικούς και ιδεολογικούς αντιπάλους του προέδρου της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, ο οποίος μετά την ανατροπή της κυβέρνησης των Αδελφών το 2013 οικοδόμησε ολόκληρο το αφήγημά του πάνω στην καταπολέμηση του ισλαμιστικού εξτρεμισμού. Η στενή σχέση του Σίσι με την Ουάσινγκτον και προσωπικά με τον Ντόναλντ Τραμπ προσδίδει στην αμερικανική απόφαση σαφή γεωπολιτική διάσταση, καθώς εκλαμβάνεται από πολλούς ως έμμεση πολιτική και διπλωματική ενίσχυση του αιγυπτιακού καθεστώτος.

Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι, παρά τις σαφείς αναφορές σε τρομοκρατική δράση και χρηματοδότηση εξτρεμιστικών οργανώσεων, η αμερικανική ανακοίνωση αποφεύγει οποιαδήποτε αναφορά στην Τουρκία. Η παράλειψη αυτή αποκτά βαρύτητα αν ληφθούν υπόψη οι πρόσφατες ευρείας κλίμακας αστυνομικές επιδρομές στο τουρκικό έδαφος, κατά τις οποίες συνελήφθησαν εκατοντάδες ύποπτοι για διασυνδέσεις με το Ισλαμικό Κράτος (ISIS), αλλά και πρόσωπα που φέρονται να συνδέονται με δίκτυα των Αδελφών Μουσουλμάνων, κυρίως αιγυπτιακής προέλευσης.

• Οι εξελίξεις αυτές αναζωπυρώνουν τα ερωτήματα γύρω από τον ρόλο της Άγκυρας τα τελευταία χρόνια ως χώρας υποδοχής στελεχών της οργάνωσης, αλλά και γύρω από το αν η απουσία αναφοράς από την πλευρά της Ουάσινγκτον συνδέεται με τις προσωπικές και πολιτικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν. Παράλληλα, αναλυτές επισημαίνουν ότι η τουρκική ηγεσία φαίνεται να έχει παγώσει ή περιορίσει τη δημόσια και πολιτική στήριξη προς την Αδελφότητα, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Άγκυρας να επαναπροσεγγίσει το Κάιρο και να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τον πρόεδρο αλ-Σίσι, έπειτα από χρόνια έντασης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αμερικανική στάση ερμηνεύεται από ορισμένους ως σκόπιμα επιλεκτική, προσαρμοσμένη στις εκάστοτε στρατηγικές συμμαχίες και όχι σε μια ενιαία, καθολική προσέγγιση απέναντι στον ισλαμιστικό εξτρεμισμό. Η διάκριση μεταξύ «αποδεκτών» και «μη αποδεκτών» παρακλαδιών της ίδιας ιδεολογικής μήτρας προκαλεί αντιδράσεις, καθώς η οργάνωση των Αδελφών Μουσουλμάνων λειτουργεί περισσότερο ως διεθνές δίκτυο με εθνικές ιδιαιτερότητες, παρά ως ενιαίο και ομοιογενές σώμα.

Την ίδια στιγμή, ειδικοί σε θέματα αντιτρομοκρατίας εκτιμούν ότι η διεθνής πίεση προς τα δίκτυα της οργάνωσης εντείνεται, με αρκετά κράτη να θεωρούν πλέον την παρουσία τους παράγοντα εσωτερικής αστάθειας. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η αμερικανική στρατηγική θα οδηγήσει πράγματι σε ουσιαστικό περιορισμό της επιρροής των Αδελφών Μουσουλμάνων ή αν θα αποτελέσει ακόμη έναν κρίκο σε μια αλυσίδα επιλεκτικών παρεμβάσεων, όπου η τρομοκρατία, η γεωπολιτική και οι πολιτικές συμμαχίες συνυπάρχουν σε ένα περίπλοκο και συχνά αντιφατικό παιχνίδι ισχύος.

Αντικείμενο της συνάντησης ήταν η περαιτέρω προώθηση των θεσμικών και επιχειρησιακών συνεργασιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών και η ανάπτυξη νέων ακτοπλοϊκών συνδέσεων, όπως είχαν τεθεί ως βασική προτεραιότητα στη συνάντηση του κ. Κικίλια στο Κάιρο με τον Αναπληρωτή Πρωθυπουργό για τη Βιομηχανική Ανάπτυξη και Υπουργό Μεταφορών, Kamel Al Wazir.

Επικεφαλής της αποστολής ήταν ο Υποναύαρχος Sherif Zakaria, εκπρόσωπος του Αναπληρωτή Πρωθυπουργού της Αιγύπτου, ενώ συμμετείχαν η Διευθύντρια Διμερών Σχέσεων και Διεθνούς Συνεργασίας του Τομέα Θαλάσσιων Μεταφορών του Υπουργείου Μεταφορών, Marwa Zeidan, καθώς και στελέχη της εταιρείας “Pan Marine” με επικεφαλής τον Αντιπρόεδρο, Marwan El Shazly.

Στο πλαίσιο της συνεργασίας, ο Οργανισμός Λιμένος Πατρών θα υπογράψει σύμφωνο συνεργασίας με την εταιρεία “Pan Marine” για την ανάπτυξη ακτοπλοϊκής σύνδεσης ή συνδέσεων με αιγυπτιακούς λιμένες, επιβεβαιώνοντας το έντονο ενδιαφέρον για τη δημιουργία νέων διαύλων επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.

Ο  Υπουργός υπογράμμισε την καθοριστικής σημασίας συνεργασία της Ελλάδας με την κυβέρνηση του Προέδρου Sissi, επισημαίνοντας ότι ο τομέας των θαλάσσιων μεταφορών αποτελεί «κλειδί» στις σχέσεις Ελλάδας – Αιγύπτου λόγω του σπουδαίου και δυναμικά εξελισσόμενου ρόλου που διαδραματίζουν οι δύο χώρες στην παγκόσμια ναυτιλία. Επιπλέον, τόνισε ότι οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις όπως η αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, όπου διατηρούν πολύ  στενή συνεργασία. Τέλος, ευχήθηκε στα μέλη της αποστολής κάθε επιτυχία στις επαφές που πρόκειται να πραγματοποιήσουν σε σημαντικούς λιμένες στη χώρα μας.

Κατά τη διήμερη τεχνική επίσκεψη στην Ελλάδα, ο Γενικός Γραμματέας Ναυτιλίας και Λιμένων, Ευάγγελος Κυριαζόπουλος και ο Ακόλουθος Θαλάσσιων Μεταφορών στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ε.Ε., Αντώνης Αβρανάς, θα συνοδεύσουν  την αιγυπτιακή αποστολή στους λιμένες Λαυρίου και Πατρών και θα συμμετέχουν σε συναντήσεις με τις διοικήσεις των αντίστοιχων Οργανισμών Λιμένων και τους Διευθύνοντες Συμβούλους, κ.κ. Βακόνδιο και Αναστασόπουλο.

Τα αποτελέσματα των συναντήσεων θα αποτελέσουν μέρος της θεματικής της 3ης Κοινής Επιτροπής Θαλασσίων Υποθέσεων Ελλάδας και Αιγύπτου, η οποία προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί έως τον Ιούνιο του 2026 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Σύμφωνα με τις πηγές, οι χώρες προειδοποίησαν τη Χεζμπολάχ ότι η μη συμμόρφωση θα μπορούσε να απομονώσει πολιτικά και οικονομικά τον Λίβανο και να οδηγήσει σε πόλεμο με το Ισραήλ, ο οποίος θα ενέτεινε το εχθρικό κλίμα που έχει δημιουργηθεί σε βάρος της στο Λίβανο.

Η Βηρυτός δέχτηκε έντονες πιέσεις από τις ΗΠΑ να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ νότια του ποταμού Λιτάνι — που βρίσκεται περίπου 30 χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Ισραήλ — έως το τέλος του 2025.

Ωστόσο, η Χεζμπολάχ αρνήθηκε να παραδώσει τα όπλα της στο λιβανικό κράτος, υποστηρίζοντας ότι το σχέδιο αυτό εξυπηρετεί ξένα συμφέροντα.

Η τουρίστρια, από την Κίνα, επισκεπτόταν την περιοχή Matrouh Eye στην πόλη Mersa Matruh στην Αίγυπτο, όταν συνέβη το τρομακτικό περιστατικό.

Το βίντεο από την στιγμή που την χτυπάει το κύμα, που μοιράστηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 7 Δεκεμβρίου 2025, δείχνει τη γυναίκα με ένα πορτοκαλί καλοκαιρινό φόρεμα να κάθεται στη γωνία ενός βράχου κοντά στο νερό, ενώ ένα κύμα υψώνεται πίσω της.

Στη συνέχεια, το τεράστιο κύμα φαίνεται να σκάει πάνω στο βράχο και να την καταπίνει, ρίχνοντάς την κάτω και σύροντάς την στην ανοιχτή θάλασσα.

Μετά από αυτή τη δοκιμασία, η γυναίκα δήλωσε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης ότι υπέστη πολλά τραύματα στο σώμα της και περιέγραψε την εμπειρία ως «πολύ τρομακτική». Είπε ότι ήταν τυχερή που δεν τραυματίστηκε σοβαρά και ότι θα είναι πιο προσεκτική όταν ταξιδεύει στο μέλλον.

Η γυναίκα πρόσθεσε ότι κατάφερε να επιστρέψει στη στεριά ως εκ θαύματος, κρατώντας ένα σχοινί ασφαλείας που βρισκόταν στο σημείο.

Η γραφική περιοχή Matrouh Eye είναι ένα δημοφιλές παραθαλάσσιο σημείο με θέα στην πόλη Mersa Matruh, στην ακτή της Μεσογείου της Αιγύπτου, γνωστή για τους εντυπωσιακούς βραχώδεις σχηματισμούς και τα ισχυρά κύματα που προσελκύουν επισκέπτες που αναζητούν δραματικές φωτογραφίες μπροστά στη θάλασσα.

Το σημείο επισκέπτεται συχνά λόγω των καθαρών νερών και των εκτεθειμένων σημείων με θέα, όπου τα κύματα μπορούν να σπάσουν απροσδόκητα πάνω στα βράχια, δημιουργώντας δραματικές σκηνές που προσελκύουν πλήθη, αλλά και κινδύνους για τους τουρίστες που στέκονται κοντά στην ακτογραμμή.

Σπύρος Σιδέρης

Κι ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά για επικείμενη ανακοίνωση του «Συμβουλίου Ειρήνης» και της «Δύναμης Σταθερότητας» στις αρχές του νέου έτους, η πραγματικότητα στο πεδίο και στα διπλωματικά παρασκήνια δείχνει κάτι πολύ πιο εύθραυστο: μια συμφωνία που ισορροπεί ανάμεσα στην ευκαιρία για νέες συνεννοήσεις και στον κίνδυνο ενός παρατεταμένου βαλτώματος.

Η αμερικανική απόφαση να μεταφέρει την πλήρη υλοποίηση των βασικών όρων στο 2026 αντιμετωπίζεται από αναλυτές τόσο ως παράθυρο χρόνου όσο και ως καμπανάκι κινδύνου. Από τη μία πλευρά δίνει στους μεσολαβητές περιθώριο να καταλήξουν σε πιο στέρεες διευθετήσεις. Από την άλλη, όσο η εφαρμογή των δεσμεύσεων απομακρύνεται, τόσο ισχυροποιείται το ενδεχόμενο να μετατραπεί η αναβολή σε προθάλαμο κατάρρευσης της συμφωνίας – ειδικά αν η Ουάσιγκτον δεν ασκήσει πραγματική πίεση στο Ισραήλ.

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» που μένει στον αέρα

Στις πρόσφατες δηλώσεις του, ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης στη Γάζα» θα ανακοινωθεί στις αρχές του επόμενου έτους, αφήνοντας να εννοηθεί πως «ηγέτες σημαντικών κρατών» θέλουν να συμμετάσχουν. Το συμβούλιο αυτό αποτελεί κεντρικό πυλώνα του σχεδίου των 20 σημείων για τη Γάζα που έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η αποστολή του: να διαχειρίζεται για δύο χρόνια τις υποθέσεις του τομέα, μέσα από μια παλαιστινιακή τεχνοκρατική επιτροπή, με στήριξη διεθνούς δύναμης και παλαιστινιακής αστυνομίας εκπαιδευμένης από την Αίγυπτο και την Ιορδανία, ενώ παράλληλα θα εποπτεύει τον αφοπλισμό της Χαμάς και άλλων οργανώσεων.

Στα χαρτιά, το πλαίσιο μοιάζει φιλόδοξο. Στην πράξη, η μεταφορά της εφαρμογής του στο 2026 δείχνει ότι βρισκόμαστε ακόμη μακριά από ένα ουσιαστικό πολιτικό σχήμα διακυβέρνησης στη Γάζα. Γνώστες του φακέλου επισημαίνουν ότι η ρητορική Τραμπ «προδίδει ένα τυπικό αλλά υπαρκτό αδιέξοδο: όλοι αγοράζουν χρόνο, μεταθέτουν υποχρεώσεις, περιμένουν την κίνηση του άλλου», ενώ την ίδια στιγμή το Ισραήλ επιχειρεί να διευρύνει τον έλεγχό του στο έδαφος, υπονομεύοντας στην πράξη τη μετάβαση στη δεύτερη φάση της συμφωνίας.

Η «Δύναμη Σταθερότητας» και το νέο όριο στις επιχειρήσεις

Παρόμοια εικόνα επικρατεί και γύρω από τη σχεδιαζόμενη «Διεθνή Δύναμη Σταθερότητας». Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, η Ουάσιγκτον είχε θέσει ως στόχο την έναρξη της ανάπτυξής της στα μέσα Ιανουαρίου και την ολοκλήρωση της διαδικασίας αφοπλισμού μέχρι τα τέλη Απριλίου. Πλέον, ακόμη και μέσα στο ίδιο το Ισραήλ, σχολιάζεται ότι αυτά τα χρονοδιαγράμματα είναι περισσότερο «ευσεβείς πόθοι» παρά ρεαλιστικά ορόσημα.

Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μιλά για «προσέγγιση της δεύτερης φάσης» του σχεδίου, ενώ ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Έγιαλ Ζαμίρ περιγράφει μια νέα «κίτρινη γραμμή» μέσα στη Γάζα ως ντε φάκτο νέα συνοριακή γραμμή. Με άλλα λόγια, την ώρα που η διεθνής ρητορική κάνει λόγο για σταθεροποίηση και πολιτική μετάβαση, το στρατιωτικό και εδαφικό αποτύπωμα δείχνει προς μια παγίωση τετελεσμένων.

Σύμφωνα με παλαιστίνιους και διεθνείς αναλυτές, η στάση της Ουάσιγκτον μοιάζει περισσότερο με διαχείριση χρόνου παρά με αποφασιστική προσπάθεια για νέες συνεννοήσεις. «Δεν μιλάμε πια για λίγες εβδομάδες∙ μιλάμε για μήνες, ίσως και περισσότερο, με κρίσιμα κεφάλαια ανοιχτά: τη Δύναμη Σταθερότητας, την Επιτροπή Διαχείρισης της Γάζας, τον ίδιο τον χάρτη της ασφάλειας και διοίκησης στον τομέα», σημειώνουν, υπογραμμίζοντας ότι ο βασικός παράγοντας ακινησίας παραμένει το Ισραήλ, με τις ΗΠΑ να περιορίζονται σε μια σιωπηρή ανοχή.

Το αγκάθι της ανοικοδόμησης

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον στασιμότητας, το ζήτημα της ανασυγκρότησης της Γάζας – ένας από τους πιο ευαίσθητους άξονες της συμφωνίας – παραμένει επίσης σε αναμονή. Η αναβολή της διεθνούς διάσκεψης για την ανοικοδόμηση στα τέλη Νοεμβρίου άφησε ακόμη ένα κενό. Η αιγυπτιακή διπλωματία κάνει λόγο για συνεχείς διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκούς εταίρους, με στόχο μια κοινή προεδρία του συνεδρίου και γρήγορο ορισμό ημερομηνίας, ωστόσο προς το παρόν οι εξαγγελίες δεν μεταφράζονται σε χειροπιαστό χρονοδιάγραμμα.

Ειδικοί εκτιμούν ότι η ανοικοδόμηση κινδυνεύει να γίνει ένα ακόμη πεδίο ισραηλινής παρεμπόδισης, με στόχο να νομιμοποιηθεί στην πράξη μια διαιρεμένη Γάζα και να μετατραπεί η συμφωνία σε εργαλείο γεωπολιτικού κατακερματισμού. Όσο η ανασυγκρότηση μετατίθεται, τόσο η συμφωνία διολισθαίνει σε ένα πλέγμα αναβολών χωρίς ορίζοντα.

Οι μεσολαβητές, οι προειδοποιήσεις και το χαρτί Τραμπ – Νετανιάχου

Στο άλλο στρατόπεδο, οι μεσολαβητές προσπαθούν να δείξουν ότι η συμφωνία παραμένει ζωντανή, διατυπώνοντας παράλληλα ξεκάθαρες προειδοποιήσεις. Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Άμπντελ Φατάχ αλ-Σίσι και ο βασιλιάς του Μπαχρέιν Χάμαντ μπιν Ίσα αλ-Χαλίφα υπογράμμισαν σε πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία την ανάγκη για πλήρη εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός και άμεση, ανεμπόδιστη ροή ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά και για έναρξη της ανασυγκρότησης χωρίς άλλες καθυστερήσεις.

Παράλληλα, το Κάιρο φιλοξένησε συνάντηση μεσολαβητών και εγγυητών, με τη συμμετοχή ανώτερων υπηρεσιακών παραγόντων από Αίγυπτο, Κατάρ και Τουρκία, με στόχο να περιοριστούν τα κενά εφαρμογής και να διασωθεί όσο γίνεται η σταθερότητα της κατάπαυσης. Κι όμως, ακόμη και από το Κατάρ, ο τόνος δεν είναι καθησυχαστικός: γίνεται λόγος για το ότι «δεν μπορούμε να μιλάμε για πραγματική κατάπαυση του πυρός» όσο οι ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν μέσα στη Γάζα και συνεχίζονται οι παραβιάσεις, προειδοποίηση πως αυτό μπορεί να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση.

Όλα τα βλέμματα στρέφονται τώρα στην προγραμματισμένη συνάντηση Τραμπ – Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον στα τέλη Δεκεμβρίου, την οποία διπλωματικοί κύκλοι περιγράφουν ως «οριακό τεστ» για το μέλλον της συμφωνίας: από εκεί μπορεί να προκύψει είτε μια επανεκκίνηση των διαδικασιών – ακόμη και με πρόταση παράτασης του χρονοδιαγράμματος αφοπλισμού της Χαμάς – είτε ένα νέο κύμα κωλυσιεργίας που θα νομιμοποιήσει την ισραηλινή στρατηγική τεμαχισμού και ελέγχου του τομέα.

Σύμφωνα με διεθνείς παρατηρητές, το ραντεβού αυτό θα δείξει αν οι όροι της «Συμφωνίας της Γάζας» θα μπουν σε τροχιά επιτάχυνσης ή αν η υλοποίησή τους θα συνεχίσει να σέρνεται, προς όφελος ενός σχεδίου μόνιμης ισραηλινής διείσδυσης και de facto διαίρεσης του παλαιστινιακού εδάφους.

Σπύρος Σιδέρης

Η Τουρκία επιβεβαίωσε επισήμως τη συμμετοχή του Χακάν Φιντάν, διευκρινίζοντας ότι στο περιθώριο θα γίνουν διαβουλεύσεις και για «άλλα περιφερειακά ζητήματα» – μια λεπτομέρεια που δείχνει πως το Μαϊάμι δεν θα λειτουργήσει μόνο ως τεχνικό εργαστήριο για την εφαρμογή της εκεχειρίας, αλλά ως πεδίο ευρύτερης διαπραγμάτευσης ισχύος.

• Τα νέα στοιχεία από αραβικές πηγές που επικαλούνται αμερικανικές διαρροές προσθέτουν ένα πιο ωμό πλαίσιο: στόχος της συνάντησης δεν είναι απλώς «συνεννόηση», αλλά συμφωνία σε πρακτικά βήματα πίεσης ώστε Ισραήλ και Χαμάς να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους. Στην Ουάσινγκτον, όπως μεταφέρεται, μεγαλώνει η ανησυχία ότι και οι δύο πλευρές «σέρνουν τα πόδια τους» για τη δεύτερη φάση, επειδή –για διαφορετικούς λόγους– βολεύονται με το σημερινό, εύθραυστο status quo.

Το «κρυφό θερμόμετρο» της έντασης βρίσκεται, ωστόσο, στο παρασκήνιο της τελευταίας εβδομάδας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Λευκός Οίκος έστειλε ιδιωτικό, αυστηρό μήνυμα στον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, θεωρώντας ότι η πρόσφατη εξόντωση του υψηλόβαθμου στελέχους της Χαμάς Ράεντ Σαάντ συνιστά παραβίαση της εκεχειρίας. Το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μια «μεμονωμένη επιχειρησιακή πράξη», αλλά ως πολιτικό σήμα: πόσο απέχει η συμφωνία από το να μετατραπεί ξανά σε πόλεμο.

Η ισραηλινή επίθεση –όπως περιγράφεται σε αραβικά και διεθνή ρεπορτάζ– έγινε με πλήγμα σε όχημα στην παράκτια οδό αλ-Ρασίντ, δυτικά της Πόλης της Γάζας, με τη Χαμάς να μιλά για ρήγμα στην εκεχειρία και να καλεί τους μεσολαβητές να «κόψουν» τις παραβιάσεις. Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ επιμένει ότι ο πυρήνας της δεύτερης φάσης περνά από έναν όρο που η Χαμάς θεωρεί υπαρξιακό: αφοπλισμός και αποκλεισμός της από κάθε μελλοντικό διοικητικό ρόλο στη Γάζα.

• Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η μεγάλη αντίφαση που θα «σκάσει» στο τραπέζι του Μαϊάμι. Η Χαμάς, δια στόματος του Χαλίλ αλ-Χάγια, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τα όπλα, ενώ ακόμη και σε σενάρια διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης θέτει όρους: αποδέχεται –σε ορισμένες διατυπώσεις– μόνο παρουσία που θα λειτουργεί ως «διαχωριστική δύναμη» στα σύνορα, εκτός του εσωτερικού της Γάζας, περιορίζοντας πρακτικά την εμβέλεια μιας τέτοιας αποστολής. Με άλλα λόγια, το σχήμα που παρουσιάζεται ως «λύση» κινδυνεύει να γίνει το επόμενο σημείο σύγκρουσης.

Στο ισραηλινό στρατόπεδο, τα μηνύματα παραμένουν διπλά. Από τη μία, καταγράφονται κλειστές διαβουλεύσεις για τα σενάρια της δεύτερης φάσης. Από την άλλη, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να πιέζει για επιτάχυνση, ενώ αφήνει ανοιχτό και το πολιτικό βάρος μιας απευθείας συνάντησης με τον Νετανιάχου στη Φλόριντα στο τέλος του μήνα, με ρεπορτάζ να μιλούν για πιθανό ραντεβού στο Μαρ-α-Λάγκο στις 29 Δεκεμβρίου. Αν αυτό κλειδώσει, θα λειτουργήσει ως μηχανισμός επιβολής γραμμής – ή ως εναρκτήριο λάκτισμα για μια νέα διαπραγμάτευση «όρων» που μπορεί να παγώσει τα πάντα.

Το Μαϊάμι, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια ακόμα σύσκεψη. Είναι μια δοκιμή για το αν οι μεσολαβητές μπορούν να μετατρέψουν την εκεχειρία από εύθραυστη παύση πυρός σε διαδικασία με χρονοδιάγραμμα, επιτήρηση και πολιτικό κόστος. Και είναι ταυτόχρονα ένα τεστ για το αν η Ουάσινγκτον μπορεί να πιέσει και τις δύο πλευρές χωρίς να «σπάσει» την ισορροπία: να ζητήσει από το Ισραήλ αυτοσυγκράτηση και χάρτη αποχώρησης, και από τη Χαμάς πραγματική μετάβαση εξουσίας – ενώ η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα παραμένει ο μόνιμος επιταχυντής της κρίσης.

Σπύρος Σιδέρης

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται τέσσερις βασικοί άξονες: ο αφοπλισμός της Χαμάς, ο ρόλος ενός Συμβουλίου Ειρήνης, η ανάπτυξη διεθνούς δύναμης σταθερότητας και η συγκρότηση τεχνοκρατικής επιτροπής για τη διοίκηση της Γάζας. Οι άξονες αυτοί εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο του σχεδίου ειρήνευσης που παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ, βάσει του οποίου επιτεύχθηκε η εκεχειρία τον Οκτώβριο.

Το σχέδιο προβλέπει τον τερματισμό του ένοπλου ρόλου της Χαμάς, την απομάκρυνσή της από τη διακυβέρνηση του θύλακα και την επιτήρηση της μεταπολεμικής μετάβασης από διεθνείς μηχανισμούς.

• Ο επικεφαλής της Χαμάς στη Γάζα, Χαλίλ αλ-Χάγια, επανέλαβε ότι το δικαίωμα στην ένοπλη αντίσταση αποτελεί κατοχυρωμένο δικαίωμα των λαών που τελούν υπό κατοχή, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο εξέτασης προτάσεων που θα διασφαλίζουν αυτό το δικαίωμα στο πλαίσιο της δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η Χαμάς απορρίπτει κάθε μορφή διεθνούς επιτροπείας ή κηδεμονίας επί των Παλαιστινίων, ενώ δήλωσε έτοιμη να παραδώσει τη διοίκηση της Γάζας σε ανεξάρτητη παλαιστινιακή επιτροπή τεχνοκρατών, εφόσον αυτή συγκροτηθεί άμεσα.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στον ρόλο της διεθνούς δύναμης, με τη Χαμάς να αποδέχεται την παρουσία της μόνο εφόσον περιοριστεί αυστηρά στη διασφάλιση της εκεχειρίας και στη διαχωριστική γραμμή γύρω από τη Γάζα, χωρίς καμία εσωτερική εμπλοκή. Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με αμερικανικές και ισραηλινές εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες η δύναμη σταθερότητας θα πρέπει να έχει διευρυμένες αρμοδιότητες, περιλαμβανομένης της επιτήρησης του αφοπλισμού.

Στο μεταξύ, τα δεδομένα στο πεδίο επιβαρύνουν το πολιτικό κλίμα. Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, ανέφερε ότι από την έναρξη της εκεχειρίας έχουν καταγραφεί εκατοντάδες ισραηλινές επιθέσεις σε ζώνες που θεωρούνται προστατευμένες, με δεκάδες νεκρούς Παλαιστινίους. Παράλληλα, ο θάνατος του στελέχους της Χαμάς Ράεντ Σάαντ σε ισραηλινό πλήγμα υπενθυμίζει πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπεί η εύθραυστη ισορροπία.

• Στο διπλωματικό πεδίο, η Αίγυπτος εμφανίζεται ως βασικός μοχλός πίεσης για τη μετάβαση στη δεύτερη φάση. Ο υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι έχει τονίσει επανειλημμένα την ανάγκη άμεσης ανάπτυξης προσωρινής διεθνούς δύναμης σταθερότητας, επισημαίνοντας ότι χωρίς αυτήν, η εκεχειρία κινδυνεύει να καταρρεύσει. Η θέση αυτή βρίσκει απήχηση και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αν και πολλές χώρες εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς την αποστολή στρατευμάτων.

Από την άλλη πλευρά, αναλυτές όπως ο Αιγύπτιος ειδικός σε ισραηλινά ζητήματα Σαΐντ Οκάσα εκτιμούν ότι οι τοποθετήσεις της Χαμάς περιορίζουν δραστικά τις πιθανότητες προόδου και ενδέχεται να λειτουργήσουν ως άλλοθι για νέες ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Αντίθετα, ο Παλαιστίνιος αναλυτής Ιμπραήμ αλ-Μαντούν υποστηρίζει ότι η μετάβαση στη δεύτερη φάση είναι αναπόφευκτη και ότι η Χαμάς συμμετέχει ήδη σε εσωτερικό παλαιστινιακό διάλογο, καθώς και σε επαφές με τους διαμεσολαβητές στο Κάιρο, αναζητώντας έναν συμβιβασμό που θα γίνει αποδεκτός από όλες τις πλευρές.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι εργάζεται «σιωπηλά» για τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας, με τον Λευκό Οίκο να διαβεβαιώνει ότι στόχος παραμένει μια βιώσιμη και διαρκής ειρήνη. Ωστόσο, η περιορισμένη ανταπόκριση κρατών στο αμερικανικό αίτημα για συνεισφορά στη διεθνή δύναμη καταδεικνύει τα όρια της διεθνούς συναίνεσης.

Καθώς πλησιάζουν κρίσιμες πολιτικές συναντήσεις, η δεύτερη φάση της συμφωνίας για τη Γάζα παραμένει ανοιχτό στοίχημα. Το αν οι «κόκκινες γραμμές» της Χαμάς αποδειχθούν διαπραγματεύσιμες ή αν μετατραπούν σε αδιέξοδο θα καθορίσει όχι μόνο την τύχη της εκεχειρίας, αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή.

Ο Ακίλα Σάλεχ, ο οποίος πριν από λίγες ημέρες είχε επισκεφθεί τη χώρα μας, όπου είχε πραγματοποιήσει συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, σε συνέντευξή του στο Λιβυκό Πρακτορείο Ειδήσεων δήλωσε ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και συγχρόνως άνοιξε τον δρόμο για διαπραγμάτευση με την Ελλάδα, την Αίγυπτο και την Τουρκία για τις οριοθετήσεις των θαλάσσιων ζωνών.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη καθώς η δήλωση Σαλεχ απονομιμοποιεί κάθε προσπαθεια εφαρμογής στην πράξη του Τουρκολυβικού Μνημονίου, όπως επεδίωκε η Άγκυρα.

Η δήλωσή του έρχεται λίγα 24ωρα μετά την επίσημη επίσκεψή του στην Αθήνα.

Όπως αναφέρει, «η Βουλή των Αντιπροσώπων είναι η μόνη αρμόδια αρχή που έχει την εξουσία να κυρώνει διεθνείς συμφωνίες», επαναβεβαιώνοντας ότι η «θαλάσσια συμφωνία που υπέγραψε η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ με την Τουρκία ούτε παρουσιάστηκε ούτε εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και, ως εκ τούτου, είναι νομικά άκυρη και μη δεσμευτική για το λιβυκό κράτος».

Ο Σάλεχ εξήγησε ακόμα ότι διεθνείς συμφωνίες μπορούν να συναφθούν μόνο από μια νόμιμη κυβέρνηση που έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, προσθέτοντας ότι όσα υπεγράφησαν από την κυβέρνηση Αλ-Σάρατζ δεν εξέφραζαν τη βούληση του λιβυκού λαού.

«Ότι οικοδομείται πάνω στην παρανομία παραμένει παράνομο, ανεξάρτητα από το πόσος χρόνος κι αν περάσει» σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο πρόεδρος της Βουλής της Λιβύης επεσήμανε ότι η χώρα του διαθέτει πλέον μια νέα ευκαιρία να επανακαθορίσει τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες της στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω διαπραγματεύσεων με την Αίγυπτο, την Ελλάδας και την Τουρκία, υπογραμμίζοντας ότι η επόμενη φάση θα πρέπει να είναι φάση συνεννοήσεων και όχι αντιπαραθέσεων και ότι η λιβυκή κυριαρχία στα χωρικά της ύδατα αποτελεί κόκκινη γραμμή που δεν μπορεί να παραβιαστεί.

Αναφερόμενος στην Ελλάδα ο Σάλεχ ανέφερε ότι αρχικά κράτησε σκληρή στάση λόγω της ζημίας που, κατά την άποψή της, προκαλούσε στα συμφέροντά της, αλλά αργότερα έδειξε ετοιμότητα για διάλογο, ενώ η Αίγυπτος ήταν εξαρχής σαφής στην απόρριψή της, λόγω της περιφερειακής αστάθειας που θα μπορούσε να προκαλέσει.

Ο Σάλεχ υπογράμμισε ακόμα ότι η Ελλάδα βασίζεται στο νησί της Κρήτης για να καθορίσει την επέκταση της ΑΟΖ, επέκταση την οποία χαρακτήρισε «παράλογη και υπερβολικά κοντινή στις λιβυκές ακτές» και η οποία «δεν υποστηρίζεται από το διεθνές δίκαιο».

Σχετικά με μελλοντικές διευθετήσεις ο Σάλεχ ανέφερε ότι η Λιβύη δεν είναι υποχρεωμένη να επιλέξει μεταξύ του άξονα Αιγύπτου-Ελλάδας ή του άξονα Τουρκίας, τονίζοντας παράλληλα ότι το κράτος είναι ανεξάρτητο και ότι τα εθνικά του συμφέροντα αποτελούν τη βάση κάθε διαπραγμάτευσης, με παράλληλη διασφάλιση ισορροπημένων σχέσεων με όλα τα μέρη.