Ο 86χρονος αξιωματικός πέθανε στις 13 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, όπως μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ετάφη «ως απλός φαντάρος», καθώς του είχαν αφαιρεθεί τα γαλόνια μετά από δικαστική καταδίκη που σχετιζόταν με την υπόθεση της «28ης Φεβρουαρίου», η οποία αφορούσε την ανατροπή της κυβέρνησης του τότε πρωθυπουργού Νετσμετίν Ερμπακάν το 1997.

Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, ο Ερόλ είχε καταδικαστεί σε 420 ημέρες κάθειρξης στο πλαίσιο των δικών για την παρέμβαση των ενόπλων δυνάμεων στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας στα τέλη της δεκαετίας του ’90. Η καταδίκη αυτή είχε ως αποτέλεσμα την αφαίρεση του στρατιωτικού του βαθμού, γεγονός που εξηγεί – τυπικά – την απουσία στρατιωτικής τελετής κατά την κηδεία του.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε αντιδράσεις σε τμήμα του τουρκικού Τύπου, που έκανε λόγο για έλλειψη τιμών σε έναν ανώτατο αξιωματικό ο οποίος είχε υπηρετήσει επί 44 χρόνια στις ένοπλες δυνάμεις.

Kardak kayalığı krizinin kahramanı emekli Koramiral Aydan Erol, askeri törensiz, er statüsünde toprağa verildi. Bunun nedeni 28 Şubat davasında Erol'un rütbesinin sökülmesi. pic.twitter.com/uW1CxeMjcH

— Odatv (@odatv) February 15, 2026

Η εξόδιος ακολουθία τελέστηκε στο τζαμί Σελίμιγιε, παρουσία συγγενών, φίλων και υποστηρικτών του. Παρά την απουσία επίσημης στρατιωτικής παρουσίας, συγκεντρωμένοι φέρεται να τον αποχαιρέτησαν φωνάζοντας συνθήματα όπως «είμαστε οι στρατιώτες του Κεμάλ», σε μια κίνηση με σαφές πολιτικό μήνυμα.

Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τις εσωτερικές πολιτικοστρατιωτικές αντιθέσεις στην Τουρκία, αλλά και τις επιπτώσεις που είχαν οι μεταγενέστερες δικαστικές αποφάσεις σε αξιωματικούς που συνδέθηκαν με την περίοδο εκείνη.

«Άκουσα τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο της ΝΔ μετά τα σχόλιά του για την κυβέρνηση Σημίτη να αναφέρεται για το γκριζάρισμα της περιοχής των Ιμίων. Επειδή εμείς και ο ελλ λαός αντιλαμβάνεται ότι τα Ίμια είναι ελληνική επικράτεια και αυτό είναι αδιαμφισβήτητο, θα του ζητήσω να ανακαλέσει αυτό το τραγικό που είπε και εύχομαι να μην πάρει άλλη έκταση εκτός ελληνικής επικράτειας. Δεν ξέρει τι λέει και του δίνουμε μια ευκαιρία να το πάρει πίσω αυτό που είπε!», αντέδρασε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Παύλος Χρηστίδης, με τον Μακάριο Λαζαρίδη να στρέφει τα βέλη του εκ νέου προς την αξιωματική αντιπολίτευση.

«Εμείς δεν έχουμε ευχαριστήσει τις ΗΠΑ από αυτό εδώ το βήμα. Οι Σημίτης και Πάγκαλος υπήρξαν, μοιραίοι, άβουλοι, τραγικοί. Έδωσαν την ευκαιρία στην Τουρκία να μιλάει για γκρίζες ζώνες και μας οδήγησε στις γαλάζιες πατρίδες, αυτό είπα εγώ», επισήμανε σε οξύ ύφος ο κ. Λαζαρίδης καταγγέλλοντας πως «οδηγήσατε τους τρεις ήρωες πιλότους στο θάνατο καθώς δεν έδωσε ποτέ κανόνες εμπλοκής ο Σημίτης στις Ένοπλες Δυνάμεις».

«Έχετε το θράσος να σηκώνετε το δάκτυλο. Το ΠΑΣΟΚ με την διαχείριση αυτής της εθνικής κρίσης έδωσε την ευκαιρία στην Τουρκία – που η Ελλάδα δεν το αποδέχεται να μιλήσει για γκρίζες ζώνες – και για πρώτη φορά από την μεταπολίτευση το ΠΑΣΟΚ του Σημίτη έδωσε την ευκαιρία να αμφισβητούν ελληνικά νησιά. Αυτά έχουν την σφραγίδα του ΠΑΣΟΚ», πρόσθεσε.

Ο Παύλος Χρηστίδης επέμεινε να ζητά από τον Μακάριο Λαζαρίδη να ανακαλέσει, λέγοντας πως όσα είπε δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα.

«Προσβάλλουν διαδοχικές κυβερνήσεις που ποτέ δεν υιοθέτησαν βρώμικες πρακτικές προπαγάνδας του κινδύνου εξ Ανατολών».

Παράλληλα, η ατάκη του Μακάριου Λαζαρίδη προκάλεσε και την έντονη αντίδραση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος καταδίκασε εμφατικά τις αναφορές του βουλευτή της ΝΔ, Μακάριου Λαζαρίδη, περί «γκριζαρίσματος» περιοχών στο Αιγαίο μετά τη κρίση στα Ίμια κατά την αντιπαράθεση που είχε νωρίτερα με τον Παύλο Χρηστίδη, κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής.

«Όλα έχουν ένα όριο. Καλώ τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών να αποδοκιμάσουν όσα είπε ο κ. Λαζαρίδης. Ντροπή! Δεν υπάρχει γκριζάρισμα στο Αιγαίο!», υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, χειροκροτούμενος από τους βουλευτές του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ:

«Ανακοινώνεται ότι με απόφαση του Διευθυντή της Διεύθυνσης Αστυνομίας Αθηνών, απαγορεύεται η πραγματοποίηση κάθε υπαίθριας δημόσιας συνάθροισης με αφορμή τη συμπλήρωση -29- ετών από τα γεγονότα των Ιμίων, από ώρα 06:00′ της 1-2-2025 έως 06:00′ της 2-2-2025 στην περιοχή που περικλείεται από τις οδούς: Λεωφ. Βασ. Κωνσταντίνου – Λεωφ. Βασ. Αλεξάνδρου – Λεωφ. Βασ. Σοφίας – Πλουτάρχου – Πατριάρχου Ιωακείμ – Σκουφά – Λυκαβηττού – Αμερικής – Σταδίου – Πλατεία Συντάγματος – Φιλελλήνων – Λεωφ. Βασ. Αμαλίας – Λεωφ. Βασ. Όλγας.

Η ανωτέρω απαγόρευση επιβάλλεται, καθώς από τη ταυτόχρονη διεξαγωγή συναθροίσεων που έχουν εξαγγελθεί από ομάδες αντίπαλων θέσεων εγκυμονείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια λόγω πιθανής διάπραξης σοβαρών εγκλημάτων, και απειλείται σοβαρά η διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής τόσο στην περιοχή των συναθροίσεων, όσο και στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Αθήνας.»

Η πορεία του Κώστα Σημίτη στον διάβα των δεκαετιών, από το 1936 που γεννήθηκε, έως το 2025 που απεβίωσε, μπορεί να ταυτιστεί με αυτή της σύγχρονης ιστορίας της χώρας, αφού ο ίδιος από ένα σημείο και ύστερα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην χάραξη της πορείας της Ελλάδας. Σε αυτή την πλούσια από εμπειρία πορεία, υπάρχουν πολλές στιγμές οι οποίες ξεχωρίζουν και αποτέλεσαν ορόσημα των τελευταίων δεκαετιών. Πολλές από αυτές τις περιέγραψε αργότερα ο ίδιος μέσα από βιβλία και κείμενά του.

Ο Κώστας Σημίτης ήταν από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Μεταπολίτευσης αφήνοντας σπουδαία πολιτική παρακαταθήκη και κάνοντας πράξη την ισχυρή Ελλάδα στην Ευρώπη.

Ο πρώην Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ήταν βαθιά οραματιστής και ευρωπαϊστής. Συνέδεσε την πρωθυπουργία του με κορυφαίες… pic.twitter.com/sfs4gAKWlP

— Nikos Androulakis (@androulakisnick) January 5, 2025

Η σύγκρουση με τον Ανδρέα Παπανδρέου

Αμέσως μετά την εκλογική νίκη του ΠΑ.ΣΟ.Κ, τον Οκτώβριο του 1981, με τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης, κλήθηκε από τον Ανδρέα Παπανδρέου να αναλάβει:

– Υπουργός Γεωργίας, από το 1981 ως το 1985, όπου και εξασφάλισε την επιτυχή ένταξη της ελληνικής γεωργίας στην ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική, καθώς και τον πολλαπλασιασμό των ενισχύσεων,

– Υπουργός Εθνικής Οικονομίας, από το 1985 ως το 1987, όπου και εφάρμοσε το πρώτο αυστηρό πρόγραμμα σταθεροποίησης, με ιδιαίτερα θετική επίπτωση στις μακροοικονομικές ανισορροπίες,

– Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κατά τη διάρκεια της οικουμενικής κυβέρνησης, υπό την προεδρία του καθηγητή Ξενοφώντα Ζολώτα (Νοέμβριος 1989 – Φεβρουάριος 1990),

– Υπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας και υπουργός Εμπορίου ταυτόχρονα, από το 1993 ως το 1995. Κατά το διάστημα αυτό έθεσε το πλαίσιο μιας μακροχρόνιας πολιτικής ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Η προσήλωσή του στις μεταρρυθμίσεις συχνά τον έφερε σε αντιπαράθεση με τον Ανδρέα Παπανδρέου, γεγονός που οδήγησε σε προσωρινή απομάκρυνσή του από την κυβέρνηση αλλά και νωρίτερα από θέσεις στο ΠΑΣΟΚ.

Το 1979 αναγκάστηκε σε παραίτηση από το Εκτελεστικό Γραφείο έπειτα από σχετικές διαρροές προερχόμενες από τον ίδιο τον Παπανδρέου εξαιτίας ενός φυλλαδίου που έγραφε το σύνθημα «Ναι στην Ευρώπη των λαών».

Δύο χρόνια μετά, στην πρώτη νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981, ο Κώστας Σημίτης δεν ήταν υποψήφιος βουλευτής, με απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής και σε αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις του Ανδρέα.

Στη συνέχεια, ο Παπανδρέου του πρότεινε να μετάσχει στο ευρωψηφοδέλτιο. Ο Σημίτης εξηγεί γιατί δεν δέχτηκε: «Με ενόχλησε η εντύπωση που ήθελε να δημιουργήσει, ότι ζητούσα από το ΠαΣοΚ να μου εξασφαλίσει μια «σταδιοδρομία». Την είχα πετύχει μόνος μου και δεν χρειαζόμουν κανένα πόστο».

Το 1987 παραιτήθηκε από υπουργός Οικονομίας επειδή ο Παπανδρέου ανέτρεψε το πρόγραμμα σταθεροποίησης της οικονομίας που ο Σημίτης ζήτησε να εφαρμοστεί, καθώς «τον είχε πείσει ο Κουτσόγιωργας ότι θα του κόστιζε ψήφους στις εκλογές».

Το 1995, ο Κώστας Σημίτης παραιτήθηκε από υπουργός Βιομηχανίας όταν δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την προεδρία του ΠΑΣΟΚ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έκανε δηλώσεις μιλώντας για ανύπαρκτο ουσιαστικό έργο στο υπουργείο του.

Το εκρηκτικό συνέδριο του 1996

Στις 18 Ιανουαρίου 1996, μετά την παραίτηση του Ανδρέα Παπανδρέου από την πρωθυπουργία, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ συνεδρίασε για την εκλογή νέου πρωθυπουργού. Σε μια θυελλώδη διαδικασία, ο Κώστας Σημίτης αναδείχθηκε νέος πρωθυπουργός, επικρατώντας του Άκη Τσοχατζόπουλου στον δεύτερο γύρο της ψηφοφορίας.

Στις 30 Ιουνίου 1996, λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, ο Κώστας Σημίτης εξελέγη πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στο 4ο Συνέδριο του κόμματος.

Το Συνέδριο του 1996 υπήρξε, από άποψη ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης, το σημαντικότερο απ’ όσα είχαν προηγηθεί. Κυρίως επειδή υπήρχε ένα πολιτικό διακύβευμα: Ποια πολιτική θα ακολουθούσε το ΠΑΣΟΚ στο εξής; Θα επικρατούσαν όσοι υποστήριζαν την αλλαγή της μέχρι τότε πολιτικής ή τα παραδοσιακά στελέχη, το κατεστημένο του κόμματος;

Με την ηγεσία του κόμματος να βρίσκεται στον αέρα, ο Άκης Τσοχατζόπουλος, που είχε ηττηθεί στις εσωκομματικές διαδικασίες για την πρωθυπουργία, διεκδίκησε εκ νέου την ηγεσία. O Kώστας Λαλιώτης, τότε, είχε προτείνει «να προχωρήσετε στη λυτρωτική πράξη για όλο το ΠΑΣΟΚ, σε ένα διδυμο: Εσύ αγαπητέ Κώστα, ως πρωθυπουργός της χώρας και εσύ αγαπητέ Άκη ως πρόεδρος του Κινήματος. Αυτό είναι το δίδυμο».

Ωστόσο, ο Κώστας Σημίτης ήταν κατηγορηματικός: «Διαρχίες, ή πολλές και διαφορετικές γλώσσες κυβέρνησης και κόμματος, μου ήταν κάτι αδιανόητο», ανέφερε αργότερα στο βιβλίο του «Δρόμοι Ζωής».

Στο Συνέδριο του Ολυμπιακού Σταδίου, με τη συμμετοχή 5.000 συνέδρων, το κλίμα ήταν τεταμένο. Η αίθουσα «έβραζε», καθώς το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν σε σταυροδρόμι. Θα επικρατούσαν οι δυνάμεις του εκσυγχρονισμού ή τα παραδοσιακά στελέχη που εκπροσωπούσαν το κομματικό κατεστημένο;

Ο Σημίτης έθεσε το δίλημμα ξεκάθαρα: «Εάν δεν εκλεγώ πρόεδρος, θα παραιτηθώ και από πρωθυπουργός». Με αυτήν τη δήλωση έθεσε το πολιτικό του μέλλον σε κίνδυνο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις, αλλά και συσπειρώνοντας τους υποστηρικτές του.

Στο ίδιο βιβλίο ο Σημίτης εξήγησε για εκείνες τις ημέρες: «Αναγκαίο βήμα μετά την εκλογή μου ως πρωθυπουργού τον Ιανουάριο του 1996 ήταν η συμμετοχή μου στην καθοδήγηση του κόμματος. Εάν το κόμμα δεν στήριζε την κυβερνητική πολιτική, θα ήταν αδύνατη η εφαρμογή της, αλλά και η αποδοχή της από την κοινή γνώμη Πρόεδρος του κόμματος παρέμενε ο Ανδρέας και, μαζί με αυτόν, λειτουργούσαν ως ηγετικός πυρήνας όλα τα πρόσωπα που κυβερνούσαν τα προηγούμενα χρόνια.

Αυτό το πλέγμα στελεχών δεν ήταν σε καμία περίπτωση διατεθειμένο ούτε να χάσει θέσεις-κλειδιά, ούτε να αποδεχθεί περιορισμούς της εξουσίας του. Κατά την επιλογή της νέας κυβέρνησης ήμουν ιδιαίτερα προσεκτικός. Δεν άκουσα όσους με συμβούλευαν να απομακρύνω από την κυβέρνηση σχεδόν όλους όσοι ανήκαν στο έως τότε σύστημα εξουσίας του ΠΑΣΟΚ.

Οι συνεργάτες μου με διαβεβαίωναν ότι ο θάνατος του Ανδρέα είχε αλλάξει τα δεδομένα. Να θέσω με σαφήνεια το δίλημμα στο οποίο έπρεπε να απαντήσουν οι σύνεδροι: Ήθελαν μία και αποτελεσματική κυβέρνηση, ή διάφορους πόλους εξουσίας που θα υπονόμευαν ο ένας τον άλλο; Αν επέλεγαν το πρώτο, που ήταν και η καθαρή λύση, ήμουν διατεθειμένος να συνεχίσω. Σε αντίθετη περίπτωση, θα υπέβαλλα αμέσως την παραίτησή μου. Διαρχίες, ή πολλές και διαφορετικές γλώσσες κυβέρνησης και κόμματος, μου ήταν κάτι αδιανόητο».

Τα Ίμια

Από τις 25 Δεκεμβρίου του 1996, με αφορμή ένα ναυτικό ατύχημα, είχε αρχίσει να εξελίσσεται η κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Τη Δευτέρα 29 Ιανουαρίου η Άγκυρα δήλωσε ότι τα Ίμια ανήκουν στην Τουρκία και μια τουρκική φρεγάτα πλησίασε τις βραχονησίδες. «Την Τρίτη 30.1 το πρωί συγκαλώ τα αρμόδια για το θέμα μέλη της Κυβερνητικής Επιτροπής (…) Την ίδια ημέρα η ΕΥΠ ενημερώνει το ΓΕΝ ότι εντοπίστηκε σήμα από τουρκική πηγή προς τουρκικό πλοίο στην περιοχή με οδηγία να φωτογραφηθεί και αν βιντεοσκοπηθεί μια νησίδα των Ιμίων. Πρόκειται για εκείνη που στη συνέχεια θα καταληφθεί από τους Τούρκους».

Το απόγευμα της Τρίτης συνεχίζεται στη Βουλή η συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, οι πληροφορίες λένε ότι ο τουρκικός στόλος βγήκε από τα Δαρδανέλια, και ο Μπιλ Κλίντον καλεί τον Έλληνα Πρωθυπουργό. «Ο πρόεδρος Κλίντον με πληροφορεί ότι ανησυχεί μήπως η κρίση στα Ίμια οδηγήσει σε θερμό επεισόδιο μεταξύ των δύο χωρών και συμβουλεύει να πάρουμε τα αναγκαία μέτρα ώστε να αποφευχθεί μια πολεμική σύγκρουση. Από τη συνομιλία μας σχημάτισα την εντύπωση ότι η ενημέρωσή του ήταν ελλιπής (…) Του απάντησα ότι Ίμια ανήκουν στην Ελλάδα» είχε δηλώσει ο Κώστας Σημίτης.

Μετά τη λήξη της κοινοβουλευτικής συζήτησης πραγματοποιήθηκε και δεύτερη σύσκεψη της Κυβερνητικής Επιτροπής. Ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ κ. Λυμπέρης έχει απλώσει τους χάρτες πάνω στο τραπέζι και υποστηρίζει ότι η Ελλάδα έχει εκεί «τη μεγαλύτερη δύναμη» και ότι η Τουρκία κάνει κινήσεις τακτικής. Ο Σημίτης ρώτησε τον Λυμπέρη αν φυλάσσεται η δεύτερη βραχονησίδα, «μου απάντησε χωρίς δισταγμό ότι βεβαίως και φυλάσσεται». «Συμφωνούμε όλοι ότι πρέπει να απευθυνθούμε στις ΗΠΑ, επειδή είναι η μόνη χώρα που μπορεί να επηρεάσει αποφασιστικά την τουρκική στάση. Ο Θεόδωρος Πάγκαλος ανέλαβε να μιλήσει με τον Χόλμπρουκ, όταν η Άγκυρα ανακοίνωσε ότι Τούρκοι κομάντος κατέλαβαν την μία από τις δύο νησίδες. Ο Λυμπέρης το διέψευδε, αλλά το επιβεβαίωναν οι Αμερικανοί. Ζητήθηκε η βοήθεια των ΗΠΑ για απεμπλοκή. Πολύ αργότερα ο Σημίτης ενημερώθηκε για την πτώση του ελικοπτέρου και τα τρία νεκρά μέλη του.

Την Τετάρτη ενημέρωσε τη Βουλή και ευχαρίστησε τους Αμερικανούς για τη συμβολή τους, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων ακόμα και από ένα κομμάτι του ΠΑΣΟΚ που αμφισβήτησε την ικανότητα της κυβέρνησης να χειρίζεται τα εθνικά θέματα.

Η είσοδος στο ευρώ

Στις 19 Ιουνίου 2000 στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σάντα Μαρία ντα Φέιρα, αποφασίστηκε η υιοθέτηση του ευρωπαϊκού νομίσματος Ευρώ από την Ελλάδα.

Ο Κώστας Σημίτης, στη δεύτερη περίοδο της πρωθυπουργίας του (2000-2003), ήταν και τα πρώτα χρόνια της Ελλάδας στο ευρώ. Την 1η Ιανουαρίου 2002 τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ τέθηκαν σε κυκλοφορία ταυτόχρονα με τις υπόλοιπες 11 χώρες.

Τα οφέλη από την ένταξη στο ευρώ έγιναν αισθητά τα πρώτα αυτά χρόνια. Επίσης σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι επενδύσεις για την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα. Η ένταξη στο ευρώ έφερε μαζί με το νέο νόμισμα αυξημένη αξιοπιστία αλλά και σημαντικούς περιορισμούς στη μακροοικονομική πολιτική της χώρας. Η νομισματική πολιτική είναι πλέον αποκλειστική ευθύνη της ΕΚΤ. Η δημοσιονομική πολιτική όφειλε να τηρεί της δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας για χαμηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και μειούμενο δημόσιο χρέος.

Ο αείμνηστος Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και Πρωθυπουργός κλήθηκε πολλές φορές μετά την απομάκρυνσή του από τα πολιτικά πράγματα να απαντήσει σε ένα ερώτημα: «Ήταν η Ελλάδα έτοιμη για το ευρώ;».

Στο βιβλίο του «Ο εκτροχιασμός» (εκδ. Πόλις, 2012), αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, η Ελλάδα αποδύθηκε σε μια τιτάνια προσπάθεια για την ικανοποίηση των κριτηρίων σύγκλισης. Χρησιμοποίησε όλα τα διαθέσιμα δώρα: δημοσιονομική πολιτική, νομισματική πολιτική, εισοδηματική πολιτική, αποκρατικοποιήσεις τραπεζών και δημοσίων επιχειρήσεων. Με όποιον τρόπο και αν μετρηθούν οι δημοσιονομικές επιδόσεις (ταμειακό ή εθνικολογιστικό), το κρατικό έλλειμμα μειώθηκε κατά δέκα εκατοστιαίες μονάδες, από το 12,5% του ΑΕΠ το 1993, σε 2,5% το 1999, έτος με τα οικονομικά στοιχεία του οποίου ελήφθη η απόφαση συμμετοχής της Ελλάδας στην ευρωζώνη.

Παρόμοια θετική εξέλιξη είχαν και τα λοιπά μεγέθη που συγκροτούν τα κριτήρια ονομαστικής σύγκλισης (πληθωρισμός, μακροχρόνια επιτόκια, δημόσιο χρέος συναλλαγματική ισοτιμία). Η απόφαση της ένταξης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Santa Maria de Feira τον Ιούνιο του 2000 ελήφθη έπειτα από εξονυχιστικό έλεγχο των επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή και τις αντίστοιχες γνωματεύσεις τους».

Νέα τουρκική πρόκληση στα Ίμια καθώς το Σάββατο μία τουρκική ακταιωρός εισήλθε στα ελληνικά χωρικά ύδατα με το Λιμενικό να επεμβαίνει άμεσα.

Αποτέλεσμα ήταν η τουρκική ακταιωρός να αποχωρήσει και να επιστρέψει προς τις μικρασιατικές ακτές.

Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνική κυριότητα ήδη από τα γεγονότα του 1996.

Η πληροφορία ήρθε στον απόηχο της δημοσίευσης από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δημοσίευσε νέο βίντεο ισχυριζόμενο ότι κατά τη διάρκεια δραστηριότητας επιτήρησης από drone της τουρκικής διοίκησης ναυτικών δυνάμεων στις 14 Φεβρουαρίου, «διαπιστώθηκε ότι τα τμήματα της ελληνικής ακτοφυλακής εγκατέλειψαν την περιοχή αφήνοντας το σκάφος που μετέφερε παράτυπους μετανάστες στα ανατολικά της Χίου.

Deniz Kuvvetleri Komutanlığımıza ait İHA ile 14 Şubat 2024’te icra edilen keşif ve gözetleme faaliyeti esnasında, Yunanistan’a ait sahil güvenlik unsurlarının Sakız Adası’nın doğusu ile Çeşme/İzmir batısında kalan bölgede, düzensiz göçmenleri taşıyan 1 adet botu denize bırakarak… pic.twitter.com/j4NKVDiSrV

— T.C. Millî Savunma Bakanlığı (@tcsavunma) February 17, 2024

Σύμφωνα με το έγγραφο που δημοσιεύει η Καθημερινή, η κρίση άρχισε να λαμβάνει σοβαρές διαστάσεις στις 22 Ιανουαρίου 1996, την ίδια ημέρα που ο Κώστας Σημίτης εξελέγη πρωθυπουργός από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ.

• Εκείνη την ημέρα ο δήμαρχος Καλύμνου Δημήτρης Διακομιχάλης, αντιδρώντας σε πληροφορίες ότι το τουρκικό ΥΠΕΞ θεωρεί τα Ιμια τουρκικά, τοποθετεί την ελληνική σημαία στην ανατολική νησίδα των Ιμίων.

Το Σάββατο 27 Ιανουαρίου Τούρκοι δημοσιογράφοι της «Χουριέτ» την αντικαθιστούν με την τουρκική σημαία. Την Κυριακή 28 Ιανουαρίου στις 10.00, το ταχύ περιπολικό «Αντωνίου» αφαιρεί την τουρκική και επαναφέρει τη «δημοτική» ελληνική σημαία – χωρίς να έχει αυτή την εντολή.

Η εντολή του υπουργού Αμυνας Γεράσιμου Αρσένη ήταν απλώς να αφαιρεθεί η τουρκική σημαία. Αλλωστε στις βραχονησίδες δεν υπάρχουν σημαίες. Στο υπουργείο Αμυνας συνειδητοποιούν ότι η νέα ελληνική σημαία τοποθετήθηκε από τις Ενοπλες Δυνάμεις, άρα τώρα οι Ενοπλες Δυνάμεις θα πρέπει να προσφέρουν φύλαξη στη σημαία. Σύμφωνα με το απόρρητο έγγραφο, στις 20.50 εκείνης της Κυριακής αποβιβάστηκαν στην ανατολική Ιμια επτά βατραχάνθρωποι για να φρουρήσουν τη σημαία. Στις έξι το πρωί της Δευτέρας 29 Ιανουαρίου επιβιβάστηκαν εκ νέου στην κανονιοφόρο «Πυρπολητής» και επέστρεψαν στην Κάλυμνο.

Στις 08.25 ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ ναύαρχος Χρήστος Λυμπέρης διέταξε το ΓΕΝ να αποβιβάσει και πάλι βατραχανθρώπους στα Ιμια, κάτι το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 10.45.

Σελίδες από το άκρως απόρρητο έγγραφο του ΓΕΕΘΑ

Το χρονικό

Τα ξημερώματα της Τρίτης 30 Ιανουαρίου στις 04.27 το ΓΕΝ στέλνει στα Iμια τη φρεγάτα «Ναβαρίνο». Στις 08.55 αποστέλλεται από το ΓΕΕΘΑ σήμα που ενημερώνει ότι ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, έπειτα από απόφαση του υπουργού Aμυνας, αναλαμβάνει την επιχειρησιακή διοίκηση της 1ης Στρατιάς, της ΑΣΔΕΝ, των εφεδρειών ΓΕΣ (Μονάδες Ειδικών Δυνάμεων), των μάχιμων μονάδων του Πολεμικού Ναυτικού και της ΑΤΑ.

Ο Λυμπέρης εκτιμά ότι μπορεί οι Τούρκοι να αποβιβαστούν στην Καλόλιμνο. Και έτσι γίνεται η επιλογή να εγκατασταθούν σε αυτό το νησί καταδρομείς (και όχι στη δυτική Iμια). Eτσι, στις 14.56 διατάσσεται η αυξημένη επιτήρηση της Καλολίμνου (Γαϊδουρονήσι), μιας νησίδας ένα ναυτικό μίλι δυτικά των Ιμίων.

Στις 15.20 απογειώνονται δύο ελικόπτερα με 12 άνδρες από την Κω και φτάνουν στη νησίδα στις 15.40. Αργά το βράδυ, μέσα σε λιγότερο από μια ώρα ο Λυμπέρης θέτει σε επιφυλακή το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων.

Στις 23.20 αποφασίζεται από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ η διασπορά μονάδων Eβρου και Νήσων Ανατολικού Αιγαίου σε νέες θέσεις που παρέχουν πρόσθετες δυνατότητες για την ανάληψη στρατιωτικών αποστολών.

Στις 23.41 εκδίδεται σήμα για τον απόπλου του συνόλου του ελληνικού στόλου. Στις 23.48 έρχεται η διαταγή στις Ειδικές Δυνάμεις για την εφαρμογή άκρως απόρρητων σχεδίων («Ερινύς» και «Κίρκη»).

Στις 23.57 εκδίδεται σήμα για να τεθεί η Πολεμική Αεροπορία σε διάταξη μάχης.

 Σύμφωνα με το απόρρητο έγγραφο του ΓΕΕΘΑ, στη 1 π.μ. τη νύχτα Τρίτης προς Τετάρτη 31 Ιανουαρίου από πηγή υψηλής αξιοπιστίας έρχεται η πληροφορία ότι επίκειται εχθρική επίθεση.

Ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ δίνει την εντολή στον αρχηγό ΓΕΝ να στοχοποιηθούν όλα τα τουρκικά πλοία.

Ο αντιπερισπασμός των Τούρκων

Στη 01.35 δύο τουρκικά ελικόπτερα Black Hawk υπερίπτανται των Ιμίων την ίδια ώρα που η φρεγάτα «Γιαβούζ» βρίσκεται 500 μέτρα από τις νησίδες. Δέκα λεπτά αργότερα ο αρχηγός ΓΕΝ, προφανώς σε συνεννόηση με τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, διέταξε να ριφθούν φωτοβολίδες κατά των ελικοπτέρων και αν αυτά επιχειρήσουν να προσγειωθούν, να καταρριφθούν.

Οκτώ λεπτά αργότερα οι Τούρκοι απομάκρυναν ανατολικά το «Γιαβούζ» και τα ελικόπτερα. Αλλά την ίδια ώρα έρχονται πληροφορίες ότι τουρκικό ελικόπτερο ίσως προσπαθήσει να προσγειωθεί στο Φαρμακονήσι. Στις 02.10 δόθηκε προφορική εντολή από τον υφυπουργό Εθνικής Αμυνας πτέραρχο Νίκο Κουρή που βρισκόταν στο Κέντρο Επιχειρήσεων στο Πεντάγωνο, εάν ελικόπτερο επιχειρήσει προσγείωση να καταρριφθεί. Η εντολή τροποποιήθηκε πέντε λεπτά αργότερα έτσι ώστε να βληθούν μόνο οι άνδρες που θα αποβιβαστούν από το ελικόπτερο.

Στην πραγματικότητα επρόκειτο για αντιπερισπασμό των Τούρκων. Οι Ελληνες νόμιζαν ότι οι Τούρκοι επιχειρούσαν επίθεση, αλλά με αυτή την επιχείρηση της δήθεν επίθεσης οι Τούρκοι κάλυψαν την αποβίβαση δικών τους κομάντος στη δυτική Ιμια, χωρίς να το αντιληφθεί η ελληνική πλευρά!

Περίπου την ίδια ώρα επιχειρείται να αποβιβαστούν στην έως τότε αφύλακτη δυτική Ιμια, Ελληνες κομάντος, χωρίς κανένας να γνωρίζει ότι μόλις είχαν αποβιβαστεί Τούρκοι κομάντος. Οι Ελληνες καθυστέρησαν γιατί οι ασύρματοί τους δεν είχαν μπαταρίες. Τις είχαν πάρει οι συνάδελφοί τους στην ανατολική Ιμια για να τις έχουν ως εφεδρικές. Ετσι οι κομάντος σχεδίαζαν να πάνε πρώτα στην ανατολική Ιμια για να τις πάρουν και μετά να κατευθυνθούν στη δυτική Ιμια. Μέχρι να το κάνουν αυτό, κυκλοφόρησε η πληροφορία ότι στη δυτική Ιμια είχαν αποβιβαστεί Τούρκοι κομάντος.

Ποιος έδωσε την εντολή να πάνε έλληνες κομάντος στη δυτική Ιμια;

Ποιος έδωσε όμως την εντολή να πάνε Ελληνες κομάντος στη δυτική Ιμια; Μέχρι εκείνη την ώρα υποτίθεται ότι αρκούσε ο κλοιός των επτά πλοίων. Ισως ο Λυμπέρης να έδωσε την εντολή επειδή είχε προβληματιστεί από τον προηγούμενο διάλογό του με τον πρωθυπουργό για το «αν φυλάσσεται η νησίδα».

Ισως ο υφυπουργός Αμυνας Νίκος Κουρής. Τελικά η αποβίβαση των Ελλήνων ακυρώθηκε. Οι Τούρκοι πρόλαβαν πρώτοι. Αλλά πώς το έμαθαν στην Αθήνα;

Από το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ). Στην Τουρκία, σε ζωντανή τηλεοπτική εκπομπή περίπου στις 3.30 ώρα Ελλάδος ανακοινώθηκε από το τουρκικό ΥΠΕΞ ότι «πραγματοποιήθηκε ειρηνική κατάληψη των δυτικών Ιμίων από τους Τούρκους». Η ανακοίνωση μεταδόθηκε από το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων με τηλεγράφημα από την Αγκυρα.

Στέλεχος του ΑΠΕ τηλεφωνεί στον Δημήτρη Ρέππα, που ήταν υπουργός Τύπου και συμμετείχε στη σύσκεψη στη Βουλή, αλλά εκείνη τη στιγμή είχε βγει από την αίθουσα. Μπαίνει ξανά και ανακοινώνει αναστατωμένος:

«Οι Τούρκοι λένε ότι είναι πάνω στα Ιμια εδώ και δύο ώρες!».

Η ερώτηση Σημίτη στον Λυμπέρη

Ο Σημίτης ρωτάει τον Λυμπέρη αν μπορεί να ισχύει κάτι τέτοιο. Ο Λυμπέρης απαντάει αρχικά ότι η είδηση είναι σίγουρα ανακριβής. Ο Σημίτης ρωτάει αν μπορεί με ελικόπτερο να επιβεβαιωθεί τι συμβαίνει και ο Λυμπέρης απαντάει αρνητικά.

Ο Σημίτης συγκαλεί το ΚΥΣΕΑ και τα μέλη του αρχίζουν να προσέρχονται από τις 04.10 και μετά.

Σύμφωνα με το απόρρητο έγγραφο του ΓΕΕΘΑ, στις 04.25 η πληροφορία για κατάληψη των δυτικών Ιμίων επιβεβαιώθηκε και από την ελληνική πλευρά και συγκεκριμένα από την Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Εσωτερικού και Νήσων (ΑΣΔΕΝ) και από το ΓΕΝ. Η επιβεβαίωση έγινε από το ελληνικό ελικόπτερο, που απονηώθηκε στις 04.13 από τη φρεγάτα «Ναβαρίνο», κάτι που ο Σημίτης στο βιβλίο του υπογραμμίζει ότι έγινε εν αγνοία του ΚΥΣΕΑ.

Στις 04.40 ο υφυπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Κουρής από το Κέντρο Επιχειρήσεων στο Πεντάγωνο δίνει εντολή για την προετοιμασία σχεδίασης επιχείρησης ανακατάληψης της δυτικής νήσου των Ιμίων από Ειδικές Δυνάμεις.

Ο Λυμπέρης στη σύσκεψη στη Βουλή εξηγεί ότι θα χρειαστούν περίπου 6 ώρες για την προετοιμασία της επιχείρησης αυτής. Ο Σημίτης παρατηρεί ότι μια τέτοια επιχείρηση «δεν μπορεί να γίνει μέρα μεσημέρι». Αρα, δεν μπορεί να γίνει καθόλου! Εν τω μεταξύ το ελικόπτερο, κατά την επιστροφή του, ένα ναυτικό μίλι βόρεια των Ιμίων, ανέφερε ένδειξη master caution χωρίς να δηλώσει συγκεκριμένη βλάβη. Η επικοινωνία με το πλοίο διεκόπη και αμέσως μετά χάθηκε από το ραντάρ στις 04.49.

Η πληροφορία έφτασε στο ΚΥΣΕΑ, αλλά όπως αναφέρει ο Σημίτης αρχικά διαψεύστηκε. Υποστηρίχθηκε ότι το ελικόπτερο προσθαλασσώθηκε ή ότι κινδύνευσε.

Το δίλημμα

Εκείνη την ώρα, με Eλληνες και Τούρκους στις δύο νησίδες των Ιμίων, το δίλημμα ήταν νέα κλιμάκωση της κρίσης με βομβαρδισμούς που θα κατέληγαν σε διαπραγμάτευση με ευρύτερη αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ή απόσυρση όλων των δυνάμεων με μεσολάβηση του Χόλμπρουκ.

Ο Σημίτης ζητεί από τον Πάγκαλο να προχωρήσει σε συμφωνία με τον Αμερικανό βοηθό υπουργό Εξωτερικών για ευρωπαϊκά θέματα, Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, που εκείνη τη νύχτα –και μετά το τηλεφώνημα Σημίτη – Κλίντον, που έγινε τα μεσάνυχτα– είχε αναλάβει χρέη διαμεσολαβητή. Στις 6 επήλθε συμφωνία Πάγκαλου – Χόλμπρουκ για ταυτόχρονη αποχώρηση με τη φράση «όχι πλοία, όχι στρατεύματα, όχι σημαίες».

Η σύσκεψη τελειώνει, αλλά ο Σημίτης παραμένει στο γραφείο πρωθυπουργού. Στις 7 το πρωί πληροφορείται από το Mega ότι το ελικόπτερο κατέπεσε.

Τηλεφωνεί στον Αρσένη ο οποίος επιβεβαιώνει την πληροφορία και του λέει ότι η προηγούμενη διάψευση οφειλόταν σε λάθος. Σύμφωνα με το απόρρητο έγγραφο, στις 07.25 άρχισε η ακύρωση όλων των εντολών αυξημένης ετοιμότητας σε όλο το στράτευμα και η ακύρωση όλων των μέτρων συναγερμού, ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη οι έρευνες για την ανεύρεση του πληρώματος. Οπως αναφέρεται σε άλλο έγγραφο του Πολεμικού Ναυτικού: «Τα ευρήματα στο σημείο πτώσεως του ελικοπτέρου ήταν διάσπαρτα, οι δε πλωτήρες απείχαν μεταξύ τους περί τα 30 μέτρα.

Τούτο σημαίνει ότι το ελικόπτερο προσέκρουσε στη θάλασσα με ταχύτητα και δεν εισήλθε καν στη διαδικασία της αυτοπεριστροφής (αναγκαστική προσθαλάσσωση) διότι τότε, έστω κι αν αυτή δεν ήταν επιτυχής, το ελικόπτερο δεν θα διελύετο. Αυτά ενισχύουν την άποψη περί παραισθήσεων, απώλειας προσανατολισμού, σε συνδυασμό με βλάβη σε κύριο σύστημα του ελικοπτέρου, οποιοδήποτε κι αν ήταν αυτό. Τα αναγραφόμενα στον Τύπο περί παρεμβολών είναι εντελώς ανακριβή καθ’ όσον οι κινητήρες, τα δυναμικά μέρη του ελικοπτέρου (άξονες, στροφεία), τα βασικά όργανα πτήσεως (βαρομετρικό υψόμετρο, ενδείκτης στροφών – κλήσεων, τεχνητός ορίζων και ταχύμετρο) δεν παρεμβάλλονται».

Πηγή: Καθημερινή

Οι Τούρκοι βρίσκονται στην περιοχή των Ιμίων με το Λιμενικό να έχει σημάνει συναγερμό.

Πηγή: newsbreak.gr

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΟ ΆΡΘΡΟ:

Επειδή έχω διαβάσει πολλά κείμενα τις τελευταίες 48 ώρες για τη συμφωνία των Ιμίων, θα ήθελα να επαναφέρω στη μνήμη τουλάχιστον αυτών που πραγματικά σέβονται την ιστορία και ΔΕΝ την παραποιούν, ένα συγκλονιστικό απόρρητο έγγραφο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που αναφέρει την αλήθεια για τα συμβάντα εκείνης της βραδιάς, που οδήγησαν στο «γκριζάρισμα» του Αιγαίου Πελάγους.

Πρόκειται για το κείμενο που έμεινε γνωστό ως τη Συμφωνία των Ιμίων.

Το έγγραφο κέρδισε η ερευνητική ομάδα, της οποίας ηγήθηκα τότε, κατά τη διάρκεια της προσπάθειας που κάναμε, αναζητώντας τα έγγραφα για την κρίση των Ιμίων. Θα το διαβάσετε παρακάτω, αλλά θα ήθελα να καταγράψω το εξής, που είναι σημαντικό για όσους από εμάς ασχολούμαστε με την έρευνα:

• Οι ερευνητές έχουν από τους δημοσιογράφους, μία σημαντική διαφορά: Οι ερευνητές πρέπει να είναι απόλυτοι στο συμπέρασμα που θα υποστηρίξουν, ενώ οι δημοσιογράφοι έχουν, αν θέλετε, το «δικαίωμα» της ανάλυσης. Οι ερευνητές δεν το έχουν. Έρευνα κάνουν και πρέπει να καταλήξουν σε συμπέρασμα.
• Θα ήθελα να σημειώσω ότι η έρευνα μας ανακάλυψε ότι η συμφωνία παραλήφθηκε από τους υπουργούς Εξωτερικών της Ελλάδας και της Τουρκίας, έγινε αποδεκτή, αλλά δεν υπογράφτηκε. Δεν έχουμε απόδειξη μέχρι σήμερα.

Το έγγραφο είναι ολίγο λογοκριμένο αλλά φαίνεται ότι δεν αλλάζει το νόημα του. Είναι απόλυτο. Ομιλεί για τη συμφωνία εκείνης της βραδιάς. Αλλά ως ερευνητής θα κρατήσω μία μικρή ελάχιστη αμφιβολία για το περιεχόμενο αυτό καθ’ αυτό του εγγράφου, λόγω των λογοκριμένων τριών γραμμών. Από την έρευνα μας -που κατέληξε στο βιβλίο που γράψαμε με τον αγαπητό συνάδελφο Αθανάσιο Έλλις- είναι όλα ξεκαθαρισμένα. Αλλά οι λογοκριμένες γραμμές θεωρώ, ως ερευνητής, όχι ως δημοσιογράφος, ότι είναι ένα θέμα…

Κατά τα άλλα: Πιστεύω -από νέες πληροφορίες που έχω συλλέξει- ότι η τότε ελληνική κυβέρνηση ήταν και σε διάλυση, αλλά και σε άρνηση. Ήταν τρομοκρατημένη. Ουδείς γνώριζε τι έκανε ο άλλος.

Όπως αποδείχθηκε από την έρευνα, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος έκλεισε από νωρίς τη συμφωνία με τον Γουόρεν Κρίστοφερ. Στον Αμερικανό ομόλογό του είπε ότι την ελληνική σημαία θα την πάρουν οι άνεμοι. Και βεβαίως δεν αναφερόταν στη σημαία που τοποθέτησε ο δήμαρχος της Καλύμνου, όπως ισχυρίζεται στο βιβλίο του. Αλλά στη σημαία που τοποθέτησαν οι Έλληνες κομάντος. Ξεκάθαρα είναι τα πράγματα. Η γαλανόλευκη των κομάντος έπρεπε να αποσυρθεί, σύμφωνα με τη συμφωνία.

Παρακάτω ακολουθεί το κείμενο για τη συμφωνία και όχι μόνο. Διαβάστε και θα καταλάβετε τι συνέβη εκείνο το μοιραίο βράδι όταν οι πολιτικοί -και όχι οι στρατιωτικοί- «γκρίζαραν» το Αιγαίο:

• «ΓΡΑΠΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ»

Η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε να γραφεί η συμφωνία με τους όρους απόσυρσης από τα Ιμια σε επίσημη επιστολή που απέστειλε ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γουόρεν Κρίστοφερ προς τους ομολόγους του της Ελλάδας και της Τουρκίας, τον Θεόδωρο Πάγκαλο και τον Ντενίζ Μπαϊκάλ.

Οι πανομοιότυπες επιστολές έφτασαν στην Αθήνα και την Αγκυρα στις 2 Φεβρουαρίου 1996 με την μορφή τηλεγραφήματος του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ προς τις αμερικανικές πρεσβείες και μεταβιβάστηκαν αμέσως στους κ. Πάγκαλο και Μπαϊκάλ από τον πρέσβη Τόμας Νάϊλς και τον επιτετραμμένο Φράνσις Ρίτσαρντοουν αντίστοιχα.

Ο κ. Νάϊλς παρέδωσε την πραγματική επιστολή (original hard copy) στον Ελληνα υπουργό Εξωτερικών στην διάρκεια συνάντησης που είχαν στις 6 Φεβρουαρίου 1996, στις 09:39 το πρωί. Σύμφωνα με διπλωματική πηγή ο κ. Πάγκαλος έδειξε να ενοχλείται προφανώς επειδή αντιλήφθηκε πως η Ουάσιγκτον επιβλήθηκε σε ρόλο διαιτητή και εγγυητή στις διαφορές για το Αιγαίο.

Ο Αμερικανός πρέσβης έγραψε σε σχετικό τηλεγράφημα:

“Έδωσα στον Πάγκαλο την επιστολή του Υπουργού Εξωτερικών Κρίστοφερ. Τη διάβασε χωρίς σχόλια και είπε ότι θα απαντήσει το συντομότερο δυνατόν” (1).

Η διπλωματική πηγή εξήγησε στην ιστοσελίδα μας Hellas Journal -σχετικό κείμενο δημοσιεύθηκε παλαιότερα και στο Έθνος της Κυριακής- ότι η επιβεβαίωση της συμφωνίας με επίσημο γράμμα του επικεφαλής του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ ήταν ιδέα του αρχηγού της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας μακαρίτη Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ.

Ο έμπειρος διπλωμάτης εξέφρασε φόβους ότι κάποια από τις δύο χώρες θα μπορούσε να υποχωρήσει από τα συμφωνηθέντα με αποτέλεσμα την δημιουργία νέας κρίσης, η οποία θα οδηγούσε σε ελληνοτουρκικό πόλεμο και διάλυση της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Στην επιστολή προς τους ομολόγους του, ο κ. Κρίστοφερ γράφει ανάμεσα στα άλλα και τα εξής: (2)

         “(2). “Οι διαβεβαιώσεις που μας προσέφεραν η Ελλάδα και η Τουρκία ότι θα απομάκρυναν τα πλοία, το (στρατιωτικό) προσωπικό και τις σημαίες – με ένα αλληλοδιαδοχικό και συντονισμένο τρόπο – επέτρεψε σε κάθε πλευρά να υποχωρήσει από το χείλος (του πολέμου) με αξιοπρέπεια.

         Η κυβέρνηση της (άλλης χώρας) μας έχει διαβεβαιώσει ότι δεν θα τοποθετήσει τη σημαία της ή οπλισμένο προσωπικό της στις νησίδες ούτε θα τοποθετήσει πλοία κοντά στις νησίδες.

         Προσδίδουμε μεγάλη βαρύτητα σε αυτή τη διαβεβαίωση από ένα σύμμαχο του ΝΑΤΟ. Προσδίδουμε εξίσου μεγάλη βαρύτητα στις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησής σας ως προς τα ίδια, και το έχουμε διαβιβάσει προφορικά και γραπτώς στην κυβέρνηση της (άλλης χώρας)”.

Το περιεχόμενο της επιστολής, που κρατήθηκε μυστική, περιλαμβάνεται σε τηλεγράφημα προς την αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας που υπογράφει η αντικαταστάτης του κ. Κρίστοφερ, μετέπειτα υπουργός Εξωτερικών Μαντλίν Ολμπράϊτ και το οποίο εστάλη στις 22 Μαίου 1999 (ώρα 05.49) με τίτλο: “Το επεισόδιο στα Ιμια/Καρντάμ το 1996: Οι όροι απόσυρσης”.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο λόγος για τον οποίο διατάχθηκε έρευνα στο Στέϊτ Ντιπάρτμεντ για τους όρους αποχώρησης από τα Ιμια οφειλόταν σε διχογνωμία που παρατηρήθηκε μεταξύ των στελεχών της Διεύθυνσης Ευρωπαϊκών Υποθέσεων (EUR) για το περιεχόμενο της ελληνοτουρκικής συμφωνίας.

Ετσι, η κ. Ολμπραϊτ ζήτησε να ερευνηθούν τα αρχεία της EUR. Παράλληλα ζήτησε “να φρεσκάρουν την μνήμη τους” και όσοι συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις. Αποτέλεσμα της έρευνας ήταν η ανεύρεση της επιστολής του κ. Κρίστοφερ προς τους κ. Πάγκαλο και Μπαϊκάλ που έβαλε τα πράγματα στη θέση τους.

Η συμφωνία που επέτυχε ο Χόλμπρουκ και με την οποία αμφισβητήθηκε επίσημα το καθεστώς των συγκεκριμένων βραχονησίδων, περιείχε ακόμα ένα όρο, εκτός της ταυτόχρονης αποχώρησης των πλοίων, των στρατιωτικών αγημάτων και των σημαιών της Ελλάδας και της Τουρκίας: προέβλεπε και την μή επιστροφή των στρατών, των σημαιών και των πλοίων επί και πλησίον των βραχονησίδων, καθιστώντας τα Ιμια “γκρίζα περιοχή”.

Μάλιστα, η ελληνική κυβέρνηση υπό την πίεση της Αγκυρας, ένοιωσε την ανάγκη επισημοποίησης και επαναβεβαίωσης της συμφωνίας όταν τέθηκε σε κίνδυνο η ελληνικότητα της Καλολήμνου την οποία η Τουρκία έθεσε ως δεύτερο πιθανό στόχο για “γκριζοποίηση” με την δικαιολογία ότι το ελληνικό υπουργείο Εθνικής Αμυνας απέστειλε Ελληνες στρατιώτες στο νησί.

Στις 7 Φεβρουαρίου 1996, στις 5:19 μ.μ., η αμερικανική πρεσβεία απέστειλε προς τον υπουργό Εξωτερικών στην Ουάσιγκτον το ακόλουθο τηλεγράφημα: (3)

“Θέμα: Πληροφορίες περί απόβασης ελληνικών στρατευμάτων στην Καλόλιμνο

1. Διαβάθμιση από αναπληρωτή επικεφαλής αποστολής Τόμας Μίλερ..
2. Το παρόν μήνυμα απαιτεί την ανάληψη ενεργειών – Βλέπε παράγραφο 5.
3. (Εμπιστευτικό) Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με πληροφορίες περί παρουσίας ελληνικών στρατευμάτων στη νησίδα της Καλολίμνου κοντά στα Ίμια / Καρντάκ, το Υπουργείο Εξωτερικών και το ελληνικό Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας είπαν ότι μόνον η νησίδα των Ιμίων καλύπτεται από τη συμφωνία απεμπλοκής που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών στις 30-31 Ιανουαρίου.
4. (Εμπιστευτικό) Έτσι, κατά την άποψή τους, η παρακείμενη νησίδα της Καλολίμνου δεν υπάγεται στη συμφωνία, και δεν επιβεβαιώνουν ούτε διαψεύδουν την παρουσία ελληνικών στρατευμάτων (ή άλλων προσώπων) στην Καλόλιμνο (ή σε άλλα νησιά / νησίδες του Αιγαίου). Επισημαίνουμε ότι τουλάχιστον μια είδηση στον Τύπο της 7ης Φεβρουαρίου αναφέρει ότι τοποθετήθηκαν Ελληνες στρατιώτες σε νησίδες κοντά στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία στο Αιγαίο, όμως μέχρι τώρα δεν μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε την είδηση αυτή.
5. (Εμπιστευτικό) Σχόλιο και αίτημα ανάληψης ενεργειών: Η πρεσβεία ενεργεί θεωρώντας ότι η συμφωνία περί επανόδου στο προηγούμενο καθεστώς καλύπτει μόνον τα Ίμια / Καρντάκ και όχι άλλα γειτονικά νησιά / νησίδες. Θα εκτιμούσαμε την επιβεβαίωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι η αντίληψή μας αυτή είναι ορθή. Θα συνεχίσουμε τις προσπάθειές μας για την απόκτηση περισσότερων πληροφοριών όσον αφορά την ενδεχόμενη αποστολή ελληνικών στρατευμάτων στις νησίδες κοντά στα Ίμια / Καρντάκ ή σε άλλα σημεία κατά μήκος των θαλάσσιων συνόρων Ελλάδας και Τουρκίας στο Αιγαίο. Υπογραφή: Νάιλς”.

Η απάντηση του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ έφτασε με τηλεγράφημα που απέστειλε ο υπουργός των Εξωτερικών με την υπογραφή του αναπληρωτή υπουργού Στρόουμπ Τάλμποτ στον Αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 1996, στις 2.25 το πρωί. Το τηλεγράφημα διαφωτίζει πλήρως για το περιεχόμενο της ελληνοτουρκικής συμφωνίας που πέτυχε ο Χάλμπρουκ και αποδέχθηκαν οι Ελληνες και οι Τούρκοι. Αναφέρονται τα εξής: (4)

“1. Διαβάθμιση από Κέρι Κάβανο, διευθυντή Υποθέσεων Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

2. (Εμπιστευτικό) Το ακόλουθο σημείωμα διαβιβάσθηκε στον Υπουργό Εξωτερικών στις 7 Φεβρουαρίου:

         Η κατάσταση παραμένει τεταμένη στο Αιγαίο

         Οι Τούρκοι παραπονέθηκαν στην πρεσβεία μας ότι η Ελλάδα τοποθέτησε κάποιες στρατιωτικές δυνάμεις στη νήσο Καλόλιμνο (ένα ελληνικό νησί κοντά στα Ίμια / Καρντάκ), παραβιάζοντας τη συμφωνία που επέτρεψε στις δύο πλευρές να υποχωρήσουν από το χείλος της σύγκρουσης. Η συγκεκριμένη ενέργεια δεν παραβιάζει τη συμφωνία για την ταυτόχρονη απομάκρυνση στρατιωτικών δυνάμεων και σημαιών από τα Ίμια, την αποχώρηση των πολεμικών σκαφών και τη μη επιστροφή τους. Εγείραμε τους τουρκικούς προβληματισμούς στην ελληνική πρεσβεία, τονίζοντας τη σημασία της επίδειξης της μεγαλύτερης δυνατής σύνεσης στη χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και από τις δύο πλευρές κατά τη διάρκεια της ευαίσθητης αυτής περιόδου. Καταστήσαμε σαφές ότι δεν αμφισβητούμε το δικαίωμά τους να αναπτύξουν αυτά τα στρατεύματα, αλλά ανησυχούμε για το γεγονός ότι τέτοιου είδους ενέργειες είναι δυνατόν να παρερμηνευθούν και να προκαλέσουν αντιδράσεις στην Άγκυρα. Ο πρέσβης Τσίλας μεταβίβασε το μήνυμα αυτό στον Υπουργό Εξωτερικών Πάγκαλο και στον Υπουργό Άμυνας Αρσένη. Παραπονέθηκαν ότι επρόκειτο για ανάπτυξη ελληνικών δυνάμεων σε ελληνικό έδαφος και ότι δεν ήταν θέμα προς συζήτηση. Υπογραφή: Τάλμποτ”..

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Χόλμπρουκ επέβαλε στην Αθήνα και την Αγκυρα ότι η διαδικασία της απόσυρσης από τα Ιμια θα παρακολουθείτο από αμερικανικά αεροπλάνα και ελικόπτερα του 6ου Στόλου, που θα επιβεβαίωναν την αποχώρηση των ελληνικών και των τουρκικών δυνάμεων. Η συμφωνία παραβιάστηκε από την Αγκυρα, η οποία όμως προσπάθησε να επιρρίψει τις ευθύνες στην ελληνική πλευρά.

Σε εμπιστευτικό τηλεγράφημα που παραδόθηκε κατόπιν απανωτών εφέσεων σε ερευνητές στην Ουάσιγκτον και την Φιλαδέλφεια λίγες ημέρες μετά τα Χριστούγεννα του 2016, η αμερικανική πρεσβεία περιγράφει την συνομιλία του επιτετραμμένου της στην Άγκυρα, με τον Ονούρ Οϊμέν, ο οποίος παρουσιάζεται ως να μην έχει ιδέα για την επιβεβαίωση της αποχώρησης από τους Αμερικανούς: (5)

“Ο Οϊμέν τηλεφώνησε στον επιτετραμμένο στις 2 Φεβρουαρίου για να ζητήσει διευκρίνιση της πληροφορίας που έλαβε από την τουρκική πρεσβεία της Ουάσιγκτον σύμφωνα με την οποία η αμερικανική κυβέρνηση “είναι δυσαρεστημένη” επειδή η Τουρκία αρνήθηκε να δώσει άδεια να πετάξουν τα αμερικανικά αεροπλάνα για να παρακολουθούν την απόσυρση από τα Καρντάκ. Ο Οϊμέν είπε ότι έλεγξε με τις Ενοπλες Δυνάμεις και το προσωπικό του υπουργείου του και δεν βρήκε καμία αναφορά ότι η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε τέτοια άδεια”.

Στη συνέχεια σημειώνεται ότι ο Οϊμέν ήταν βέβαιος πως οι Αμερικανοί δεν υπέβαλαν αίτημα για να επιτραπούν πτήσεις που θα έλεγχαν την αποχώρηση των δυνάμεων από τα Ιμια και ότι η Τουρκία δεν απέρριψε το αίτημα. (Ο Οϊμέν) υπέθεσε ότι “πιθανότατα οι Ελληνες αρνήθηκαν άδεια για τις αμερικανικές υπερπτήσεις”

Ο κ. Ριτσαρντόουν καταλήγει γράφοντας τα εξής:

“4. (Εμπιστευτικό) Σχόλιο: Εκτός από την επιθυμία «αποσαφήνισης αυτού του σημείου» και διαβεβαίωσης της αμερικανικής κυβέρνησης σχετικά με τη διάθεση της κυβέρνησής του να συνεργασθεί με εμάς, ο Οϊμέν προσπαθεί φυσικά να κάνει επίδειξη δύναμης στην Αθήνα. Θα προσπαθήσουμε να αποθαρρύνουμε κάτι τέτοιο: στην περίπτωση αυτή, εάν οι Έλληνες αρνήθηκαν πράγματι να χορηγήσουν άδεια πτήσεων πάνω από τη χώρα, οι Τούρκοι δεν χρειάζεται να το γνωρίζουν. Αλλά, εάν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι υπάρχει κάποια άλλη εξήγηση στην ιστορία αυτή, θα θέλαμε να μπορέσουμε να την αναφέρουμε στον Οϊμέν”.

Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά την τουρκική άρνηση οι Αμερικανοί παρακολούθησαν με δικά τους μέσα την διαδικασία της απόσυρσης που ξεκίνησε στις 7 το πρωί (ώρα Ελλάδος) και ολοκληρώθηκε τρεις ώρες αργότερα. Στις 10 π.μ. (3 το πρωί ώρα Ουάσιγκτον) ο Χόλμπρουκ αναχώρησε από το Στέϊτ Ντιπάρτμεντ αφού στο μεταξύ είχε λάβει μήνυμα από το αμερικανικό Πεντάγωνο υπογεγραμμένο από τον στρατηγό Σαλικασβίλι ότι οι στρατιώτες, οι σημαίες και τα πλοία αποχώρησαν ειρηνικά χωρίς να δημιουργηθεί κανένα επεισόδιο ή πρόβλημα…

ΤΑ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

(1). Τηλεγράφημα από την Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα προς τον υπουργό Εξωτερικών στην Ουάσιγκτον. Ημερομηνία: 6 Φεβρουαρίου 1996, Ωρα: 09:39. Ενημέρωση: Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Άγκυρα. Θέμα: Συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών Πάγκαλο. Επίσκεψη Χόλμπρουκ. Πιθανή επίσκεψη Σημίτη/Πάγκαλου στην Ουάσιγκτον.

(2). Τηλεγράφημα από την υπουργό Εξωτερικών Ολμπραϊτ προς την Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα. Ημερομηνία: 22 Μαίου 1999, Ωρα: 05.49. Ενημέρωση: Πρεσβείες των ΗΠΑ στην Άγκυρα και την Λευκωσία. Θέμα: “Το επεισόδιο στα Ιμια/Καρντάμ το 1996: Οι όροι απόσυρσης”.

(3). Τηλεγράφημα της αμερικανικής πρεσβείας της Αθήνας προς τον υπουργό Εξωτερικών στην Ουάσιγκτον. Ημερομηνία: 7 Φεβρουαρίου 1996, Ωρα: 17:19. Ενημέρωση: Υπουργείο Άμυνας Ουάσιγκτον, Γενικό Επιτελείο Στρατού, Ουάσιγκτον. Θέμα: Πληροφορίες περί απόβασης ελληνικών στρατευμάτων στην Καλόλιμνο

(4). Τηλεγράφημα από τον υπουργό Εξωτερικών στην Ουάσιγκτον προς την Πρεσβεία των  ΗΠΑ στην Αθήνα. Ημερομηνία: 8 Φεβρουαρίου 1996, Ωρα: 2.25 το πρωί.

(5). Τηλεγράφημα από την αμερικανική πρεσβεία στην Αγκυρα προς τον υπουργό Εξωτειρκών στην Ουάσιγκτον. Ημερομηνία: 2 Φεβρουαρίου 1996, Ωρα: 5.16 π.μ.

• ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ολα τα τηλεγραφήματα είναι αποχαρακτηρισμένα και βρίσκονται στην κατοχή της ερευνητικής ομάδας. Η δημοσίευση τους δεν παραβιάζει τους; σχετικούς αμερικανικούς νόμους.

Το επεισόδιο που σημειώθηκε κοντά στα Ίμια, όταν ακταιωρός της τουρκικής ακτοφυλακής που εμπόδιζε ελληνικά αλιευτικά σκάφη, προσέκρουσε σε ταχύπλοοτου ελληνικού Λιμενικού Σώματος, κατά τη διάρκεια περιπολίας αποτυπώνουν τα βίντεο-ντοκουμέντο που αναρτήθηκε στο διαδίκτυο πριν λίγες ώρες. 

Το βίντεο δείχνει όσα έγιναν το πρωί των Θεοφανίων στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά των Ιμίων. Το πλοίο της τουρκικής ακτοφυλακής άρχισε να παρενοχλεί τους Έλληνες ψαράδες.

 Μάλιστα, το βίντεο δείχνει καθαρά ότι άνδρες της τουρκικής πλευράς όπλισαν τα 50άρια πάνω στην κόντρα γέφυρα και τα γέμισαν με σφαίρες, 20 μόλις μέτρα από το ελληνικό αλιευτικό.

Πηγή:Πρώτο Θέμα

Αξίζει να σημειωθεί ότι προηγήθηκε η δημοσιοποίηση φωτογραφιών από πλευράς Τουρκίας για το συμβάν.

Το Λιμενικό υπογραμμίζει ότι από την σύγκρουση προκλήθηκαν μικρές υλικές ζημιές στο περιπολικό του ΛΣ της Ελληνικής Ακτοφυλακής.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

«Πρωινές ώρες 06-01-2021, στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά των Ιμίων, περιπολικό σκάφος της Τουρκικής Ακτοφυλακής παρενόχλησε περιπολικό σκάφος της Λιμενικής Αρχής Κω, με αποτέλεσμα την πρόκληση μικρών υλικών ζημιών στο περιπολικό σκάφος Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ.

Έξαλλοι οι Ρώσοι με την πρόεδρο της ελληνικής επιτροπής εμβολιασμών – Τι συνέβη

Σημειώνεται ότι, το περιπολικό σκάφος Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. εκτελούσε διατεταγμένη υπηρεσία στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή. Από το περιστατικό δεν προκλήθηκε τραυματισμός μέλους πληρώματος».

Το επεισόδιο σημειώθηκε μεταξύ ενός ελληνικού σκάφους του λιμενικού και μιας τουρκικής ακταιωρού την ημέρα των Θεοφανίων.