Πριν από λίγο, αναγνώσθηκαν αποσπάσματα του Ευαγγελίου στα ελληνικά, όπως επιτάσσει η παράδοση. Πρόκειται, όμως, σύμφωνα με πολλούς σχολιαστές, και για ένα ουσιαστικό μήνυμα υπέρ της ενότητας των χριστιανών. Παράλληλα, πριν από την έναρξη της τελετής, ο πάπας Λέων έκανε τον γύρο της πλατείας και χαιρέτισε τους πιστούς με το papamobile, το όχημα που χρησιμοποιεί ο κάθε ποντίφικας.

Οι δυο σημαντικότερες στιγμές της θρησκευτικής αυτής τελετής ήταν η ένδυση με τα «άμφια του καλού ποιμένα» και η παράδοση στον πάπα του «δαχτυλιδιού του αλιέα», σύμβολο της θρησκευτικής εξουσίας του.

Κύρια θέση στους θρησκευτικούς ταγούς, στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, έχει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Ο Αμερικανός ποντίφικας έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να μεταβεί στη Νίκαια της Μικράς Ασίας, μαζί με τον Βαρθολομαίο, για τα χίλια επτακόσια χρόνια από την Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο. Μένει να διαπιστωθεί αν το ταξίδι αυτό θα πραγματοποιηθεί στις 26 Μαΐου, όπως αρχικά είχε προγραμματιστεί και από τον Φραγκίσκο, ή αν θα χρειαστεί μια μικρή αναβολή.

Απευθυνόμενος στους πιστούς, ο πάπας Λέων αναφέρθηκε στον πρόσφατο χαμό του πάπα Φραγκίσκου και στη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος, κατά τη διαδικασία του κονκλαβίου.

«Με επέλεξαν χωρίς να έχω καμία αξία, βρίσκομαι ενώπιόν σας, με φόβο, τρεμάμενος, ως αδελφός και υπηρέτης της πίστης και της ευτυχίας σας», τόνισε ο πάπας.

“I would like that our first great desire be for a united Church, a sign of unity & communion, which becomes leaven for a reconciled world”

Pope Leo XIV Inaugural Homily pic.twitter.com/1571cVijaC

— Delia Gallagher (@deliavatican) May 18, 2025

Πρόσθεσε, δε, ότι το ελληνικό ρήμα «αγαπάω» στο Ευαγγέλιο μας δείχνει την αγάπη που μας δείχνει ο Θεός, μια αγάπη χωρίς επιφυλάξεις και υπολογισμούς. Ο Λέων ο ΙΔ’ υπογράμμισε, τέλος, ότι κύριος στόχος της Καθολικής Εκκλησίας πρέπει να είναι η επίτευξη της ειρήνης, όπως και τη σημασία της εγγύτητας με τις «αδελφές Χριστιανικές Εκκλησίες».

Έλαβε στη συνέχεια το Δαχτυλίδι του Ψαρά, που πήρε το όνομά του από τον πρώτο Πάπα, τον Άγιο Πέτρο, ο οποίος ήταν ψαράς.

Κατά την τελετή ο Πάπας έλαβε το πάλλιον. Πρόκειται για ένα λουρί από μαλλί προβάτου που συμβολίζει το ρόλο του ως ποιμένα. Το πάλλιον τοποθετήθηκε στους ώμους του με τρεις καρφίτσες, που συμβολίζουν τα καρφιά της σταύρωσης του Χριστού.

Στην τελετή ενθρόνισης εκφωνήθηκε και το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο στα ελληνικά και τα λατινικά όπως επιτάσσει η παράδοση. Πρόκειται και για ένα ουσιαστικό μήνυμα υπέρ της ενότητας των χριστιανών.

Νωρίτερα, ο Πάπας Λέων προσευχήθηκε μπροστά από τον τάφο του Αγίου Πέτρου. Παράλληλα, πριν από την έναρξη της τελετής, ο πάπας Λέων έκανε τον γύρο της πλατείας και χαιρέτισε τους πιστούς με το papamobile, το όχημα που χρησιμοποιεί ο κάθε ποντίφικας.

Στην περιοχή γύρω από τον ναό του Αγίου Πέτρου έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 250.000 πιστοί ενώ οι ξένες αντιπροσωπείες που παρίστανται στην τελετή, ξεπερνούν τις 150.

Στους θρησκευτικούς εκπροσώπους, ξεχωρίζει η παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος αναμένεται να έχει συνάντηση με τον νέο ποντίφικα.

Σε ότι αφορά την παρουσία των πολιτικών έχουν φτάσει στην Ρώμη, μεταξύ των άλλων, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζει Ντι Βανς, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς , ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα.

Η τελετή σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη του νέου παπικού αξιώματος και συγκεντρώνει βασιλείς, ηγέτες κρατών και θρησκευτικές προσωπικότητες σε μία μεγαλοπρεπή εκδήλωση.

Ο πάπας συνήθως φτάνει στη βασιλική με το ειδικό όχημα, χαιρετώντας το πλήθος καθώς εισέρχεται. Αν και πρόκειται για ιστορική τελετή, κάθε πάπας μπορεί να κάνει κάποιες μικρές αλλαγές.

Ο πάπας Φραγκίσκος, για παράδειγμα, είχε εγκαταλείψει το θωρακισμένο όχημα που χρησιμοποιούσε ο προκάτοχός του Βενέδικτος, επιλέγοντας αντ’ αυτού ένα ανοικτό Jeep. Επίσης, φορούσε έναν απλό λευκό παπικό χιτώνα και μαύρα παπούτσια, σε αντίθεση με τις πολυτελείς κόκκινες παντόφλες που προσέλκυαν τα βλέμματα στην εποχή του Βενέδικτου.

Κατά τη διαδρομή προς την πλατεία, ο Φραγκίσκος είχε βγει για να φιλήσει το κεφάλι ενός βρέφους και να σφίξει το χέρι ενός ανάπηρου άνδρα στο πλήθος, πριν επιστρέψει στο όχημα.

Ο πάπας, συνοδευόμενος από τους καρδινάλιους, εισέρχεται στη βασιλική. Στη συνέχεια του παρουσιάζονται δύο σημαντικά σύμβολα της νέας του εξουσίας στο Βατικανό.

Το πρώτο είναι το «Δαχτυλίδι του Ψαρά», που ονομάζεται έτσι προς τιμήν του πρώτου πάπα, του Αγίου Πέτρου, ο οποίος ήταν ψαράς. Πρόκειται για ένα χρυσό δαχτυλίδι με σφραγίδα, ειδικά κατασκευασμένο για κάθε νέο πάπα, που φέρει συνήθως την εικόνα του Αγίου Πέτρου. Το δαχτυλίδι συμβολίζει τόσο την αρχή όσο και το τέλος μιας παποσύνης. Όταν ένας πάπας πεθαίνει, καταστρέφεται από τον καμεραρίο, έναν ανώτερο καρδινάλιο.

Το δεύτερο είναι το «παλλίον», μια λωρίδα από μαλλί προβάτου, που τοποθετείται στους ώμους του πάπα πριν την έναρξη της λειτουργίας και συμβολίζει τον ρόλο του ως ποιμένα.

Ο Λέων θα εκφωνήσει δημόσια ομιλία, στην οποία θα παρουσιάσει ορισμένα από τα βασικά θέματα της παποσύνης του.

Ο Φραγκίσκος είχε μιλήσει για την ανάγκη να υπηρετούμε ο ένας τον άλλον με αγάπη και τρυφερότητα και να μην επιτρέψουμε στο «μίσος, τη ζήλια και την υπερηφάνεια να μολύνουν τις ζωές μας». Είχε επίσης δεσμευθεί να «αγκαλιάσει με στοργή όλη την ανθρωπότητα, ιδιαίτερα τους φτωχότερους, τους αδύναμους και τους πιο ασήμαντους».

Η ρητορική του Λέοντα μέχρι τώρα επικεντρώνεται στον πόλεμο, καθώς η παποσύνη του ξεκινά σε μια περίοδο κατά την οποία μαίνονται συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.

Συνολικά, η λειτουργία αναμένεται να διαρκέσει περίπου τρεις ώρες, ενώ στη συνέχεια ο πάπας αναμένεται να συναντήσει πολλούς από τους παρευρισκόμενους ηγέτες.

Ποιοι θα παρευρεθούν

Την Ελλάδα θα εκπροσωπήσει η Υπ. Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.

Σύμφωνα με το skynews ο πρίγκιπας Έντουαρντ, δούκας του Εδιμβούργου, θα εκπροσωπήσει τον Βασιλιά Κάρολο στην τελετή ενθρόνισης, όπως ανακοίνωσε το παλάτι του Μπάκιγχαμ.

Δεν αναφέρθηκε κάποιος λόγος για την απουσία του βασιλιά, αλλά είναι συνηθισμένο να εκπροσωπούν τον μονάρχη άλλα μέλη της βασιλικής οικογένειας, ο πρίγκιπας Ουίλιαμ είχε εκπροσωπήσει τον Κάρολο στην κηδεία του Φραγκίσκου.

Ο Πρίγκιπας Έντουαρντ ακολουθεί τα βήματα του δούκα του Γκλόστερ, ο οποίος εκπροσώπησε τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’ στην ενθρόνιση του Φραγκίσκου το 2013 και του πατέρα του, πρίγκιπα Φιλίππου, ο οποίος είχε εκπροσωπήσει τη βασίλισσα στην ενθρόνιση του πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’ τον Απρίλιο του 2005.

Ο Κάρολος, τότε πρίγκιπας της Ουαλίας, είχε εκπροσωπήσει τη μητέρα του στην κηδεία του πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ νωρίτερα τον ίδιο μήνα.

Δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί εάν ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Σερ Κιρ Στάρμερ, που είχε παραστεί με τη σύζυγό του Βικτόρια στην κηδεία του Φραγκίσκου, θα παρευρεθεί ξανά την Κυριακή στο Βατικανό.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σκοπεύει να παρευρεθεί, σύμφωνα με τον κορυφαίο του σύμβουλο Αντρίι Γερμάκ, ο οποίος δήλωσε ότι ο ουκρανός ηγέτης θα ήταν πρόθυμος να έχει συνομιλίες με άλλους παγκόσμιους ηγέτες όσο θα βρίσκεται στο Βατικανό, όπως έκανε και με τον Ντόναλντ Τραμπ τον προηγούμενο μήνα.

Ο Γερμάκ αποκάλυψε επίσης ότι ο Λέων είπε στον Ζελένσκι κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής τους συνομιλίας τη Δευτέρα ότι είναι έτοιμος να διευκολύνει τέτοιες συναντήσεις και υποσχέθηκε να «κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί» για να συμβάλει σε μια δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη.

Δεν υπάρχει ακόμη ενημέρωση από το επιτελείο του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το αν θα παρευρεθεί στη λειτουργία ενθρόνισης του πρώτου αμερικανού πάπα στην ιστορία.

Ο Τζέι Ντι Βανς θα επιστρέψει στο Βατικανό για τη λειτουργία, σύμφωνα με το γραφείο του, μετά την επίσκεψή του στην Ιταλία τον περασμένο μήνα και τη συνάντησή του με τον πάπα Φραγκίσκο την παραμονή του θανάτου του.

Πριν την εκλογή του από το κονκλάβιο, ο Λέων είχε αναρτήσει στα κοινωνικά δίκτυα σχόλια επικριτικά προς τον Τραμπ και τον αντιπρόεδρό του, αλλά ο αμερικανός πρόεδρος έχει μέχρι στιγμής περιοριστεί να δηλώσει πως η παποσύνη του Λέοντα είναι «μεγάλη τιμή» για τη χώρα του.

Ο καναδός πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνεϊ, έχει επιβεβαιώσει την παρουσία του, με το γραφείο του να αναφέρει πως θα παραμείνει τρεις ημέρες στη Ρώμη από την Παρασκευή, ώστε να έχει και «συναντήσεις με άλλους διεθνείς ηγέτες για την ενίσχυση του εμπορίου, της οικονομικής συνεργασίας και των πολιτιστικών δεσμών».

Του Γιώργου Σεφερτζή*

Όμως, όσο μεγάλη και αν ήταν η έκπληξη που προκάλεσαν τόσο η ταχύτητα όσο και η ευκολία με την οποία το κονκλάβιο κατέληξε στην απρόσμενη επιλογή του Ρόμπερτ Πρεβόστ στην θέση του προκαθήμενου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, άλλο τόσο σοφή, καλά μελετημένη και ακόμα καλύτερα προετοιμασμένη φάνηκε εκ των υστέρων ότι ήταν  η μεθόδευση της διαδοχής του από τον ίδιο τον προκάτοχο του, Πάπα Φραγκίσκο. Είναι πλέον προφανές ότι ο τελευταίος δεν είχε αφήσει τίποτα στην τύχη προκειμένου να μη διακινδυνεύσει την ανάληψη της ηγεσίας της Αγίας Έδρας από κάποιον συντηρητικό καρδινάλιο που  θα ήθελε να γυρίσει σελίδα στην ιστορία της και να έρθει σε ρήξη με τις παρακαταθήκες του.

• Άλλωστε, ρήξη ή συνέχεια ήταν το δίλημμα που συνιστούσε το βασικό διακύβευμα της διαδοχής του. Εξού και είχε φροντίσει να μην αφήσει πολλά περιθώρια απόκλισης από τον δρόμο που ο ίδιος είχε χαράξει.

Γι’ αυτό και είχε αυξήσει τον αριθμό των μελών του κονκλάβιου, ώστε να το καταστήσει λιγότερο δυτικοκεντρικό και περισσότερο γεωγραφικά και πολιτισμικά αντιπροσωπευτικό. Γι’ αυτό και είχε ορίσει ως τοποτηρητή του στην επιλογή των νέων μελών του τον έμπειρο, σεβαστό, νομομαθή  και έμπιστό του Ιταλό καρδινάλιο Παρολίν. Γι’ αυτό και ήταν πολλοί όσοι  προεξοφλούσαν ότι ο ίδιος θα ήταν και ο  επικρατέστερος διάδοχός του. Όταν μάλιστα είδαν τον λευκό καπνό να βγαίνει τόσο σύντομα  από την καμινάδα της Καπέλα Σιξτίνα δεν τους έμενε πια καμία αμφιβολία για το  περιεχόμενο της ετυμηγορίας του κονκλάβιου.   

Το πιθανότερο είναι ότι ο Παρολίν υπήρξε εξαρχής όχι μόνον κοινωνός των μύχιων προτιμήσεων του Φραγκίσκου, αλλά και ο εγγυητής της μετά θανατον εκπλήρωσής τους. Δεν μπορεί πάντως να είναι τυχαίο ότι μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος της  τέταρτης και τελευταίας ψηφοφορίας εμφανίστηκε ο καρδινάλιος που έπαιξε τον ρόλο του μεσολαβητή μεταξύ Παρολίν και Πρεβόστ διατεινόμενος ότι είχε συμφωνήσει με τους ενδιαφερόμενους την επιχείρηση με την οποία θα επιτυγχανόταν η μεταφορά των ψήφων του Παρολίν στον Πρεβόστ και η συνένωση των δυνάμεων  εκείνων που εκ πεποιθήσεως στήριζαν τον Πρεβόστ με εκείνους  που θα τον ψήφιζαν εις ένδειξη πίστης προς τον μακαριστό Φραγκίσκο.  Δεν ήταν, εξάλλου, η πρώτη φορά που η παποσύνη παρέδιδε μαθήματα σύγχρονης πολιτικής  επιστήμης.

Άλλωστε, σε πείσμα της κρατούσας αντίληψης σύμφωνα με την οποία η καθολική εκκλησία είναι ένας εκ φύσεως συντηρητικός, αν όχι αντιδραστικός θεσμός, ο Γάλλος ιστορικός Ολιβιέ Κριστέν μας θύμισε πρόσφατα (βλ.Le Monde 6 Μαΐου 2025) ότι “το κονκλάβιο υπήρξε ο χώρος όπου εφευρέθηκε η πολιτική νεωτερικότητα”. Από τα μέλη εξάλλου αυτού του κονκλαβίου υιοθετήθηκε εν πρώτοις από τα μεσαιωνικά κιόλας χρόνια η αρχή της απόλυτης πλειοψηφίας για την εκλογή των προκαθήμενων της εκκλησίας. Εκεί καθιερώθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία και ο κανόνας της μυστικότητας της ψήφου, που στη συνέχεια τηρήθηκε  ευλαβικά και παραδειγματικά από τους ιεράρχες της καθολικής εκκλησίας, ενώ χρειάστηκε να περάσουν πολλοί αιώνες για να υιοθετηθεί και από τους κοσμικούς  αντιπροσώπους των σύγχρονων δημοκρατικών κοινωνιών.

Από το τέλος της αρχαιότητας και μέχρι τον 13ο αιώνα σπάνιες ήταν  οι πολιτικές αποφάσεις που υπήρξαν συλλογικές. Έπρεπε να ενεργοποιηθεί ο θεσμός του κονκλαβίου όχι μόνο για να γίνουν συλλογικότερες οι αποφάσεις που αφορούν στα κοινά αλλά και για να καταργηθεί η υποχρεωτική ομοφωνία που καθυστερούσε την ωρίμανση των αποφάσεων και να γίνει δεκτή η αρχή της απλής  πλειοψηφίας.

Επρόκειτο για ένα κρίσιμο σημείο καμπής στην εκκλησιαστική, και  όχι μόνον, ιστορία δεδομένου ότι απόφαση κατά πλειοψηφία σημαίνει ότι όλες οι ψήφοι έχουν την ίδια αξία και ότι κάθε ψήφος μπορεί να προστίθεται με οποιαδήποτε άλλη ανεξαρτήτως των θέσεων ή της αρχαιότητας των φορέων τους.

• Το σίγουρο πάντως είναι ότι στην προκειμένη περίπτωση η υπερψήφιση του Ρόμπερτ Πρεβόστ από το Κονκλάβιο των καρδιναλίων δεν εκπλήρωνε μόνον τις επιθυμίες του μακαριστού Φραγκίσκου. Διασφάλιζε ταυτόχρονα μαζί με την προοδευτική ταυτότητα και την ενότητα της καθολικής εκκλησίας.

Τα προηγούμενα χρόνια  η τελευταία είχε βρεθεί στο μάτι των κυκλώνων που ξέσπασαν σε συνέχεια σκανδάλων, όπως της παιδεραστίας, και συγκρούσεων, όπως αυτές που αφορούσαν στην αποδοχή ή την καταδίκη της ομοφυλοφιλίας και των γάμων μεταξύ ομοφύλων. Τώρα, με την τοποθέτηση στην κεφαλή της ενός συνεχιστή του έργου και των αντιλήψεων του κεκοιμημένου Πάπα Φραγκίσκου η Καθολική Εκκλησία αναζητά προφανώς τη μετριοπάθεια και την καταλλαγή που θα της επιτρέψουν να ανασυγκροτηθεί ως ήρεμη ειρηνευτική δύναμη συμφιλίωσης σε έναν ταραγμένο κόσμο που εφεξής διατρέχει ανά πάσα στιγμή τον κίνδυνο να αποτελέσει θήραμα των αρπαχτικών που καραδοκούν σε Δύση και Ανατολή.

Εξού και το μεγάλο ενδιαφέρον της άποψης που εξέφρασε ο καθηγητής Νίκος  Κουρεμένος στα Νέα Σαββατοκύριακο της 10ης Μαΐου 2025 σύμφωνα με την οποία “ο Λέων o ΙΔ δεν εκφράζει την Δύση ως πολιτική ισχύ ή στρατηγική ισορροπία, {αλλά] εκπροσωπεί την Εκκλησία των παρυφών, των ξεχασμένων τόπων και των  ορίων “πέραν των οποίων η ιεραποστολή δεν ορίζεται από θεσμική επιβολή αλλά από ποιμαντική εγγύτητα.” Γι’ αυτό, γράφει ο Κουρεμένος, “η εκλογή του Πρεβόστ δεν δηλώνει μια επαναπρόσδεση της Αγίας Έδρας στην γεωπολιτική λογική της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας αλλά αντιθέτως την μαρτυρία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας σε μια στιγμή όπου ο κόσμος αναζητά όχι κέντρα κυριαρχίας  αλλά φωνές συνείδησης” 

Μένει, βέβαια, να φανεί τι μπορεί να σημαίνει για το μέλλον το γεγονός ότι ο νέος Πάπας παραμένει μεν προσηλωμένος στο θεματολογικό τρίπτυχο ειρήνη – περιβάλλον – μετανάστευση,  που πρόβαλλε μετ’ επιτάσεως ο προκάτοχός του, αλλά, αν κρίνουμε από το περιεχόμενο της ομιλίας του στην πλατεία του Αγίου Πέτρου μετά την πρώτη λειτουργία της περασμένης Κυριακής, αφενός επικεντρώνεται περισσότερο στα θέματα της ειρήνης αφετέρου μοιάζει να εγκαταλείπει την τακτική των ίσων αποστάσεων που ακολουθούσε ο Φραγκίσκος υπερασπιζόμενος ανοιχτά  την υπόθεση της πολυαγαπημένης του, όπως είπε, Ουκρανίας.

Σε κάθε περίπτωση οι κινήσεις του αξίζουν την προσοχή μας. Πολύ περισσότερο που δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο κάτω κάτω το Βατικανό υπήρξε το πρώτο κράτος που εμφανίστηκε στον σύγχρονο κόσμο. Ως εκ τούτου έχουμε ακόμα μάλλον πολλά  μαθήματα να πάρουμε από την ιστορική πορεία  του, τις μεθόδους που εφαρμόζει και τα πολιτικά μηνύματα που στέλνει.

* Πολιτικός Επιστήμονας-αναλυτής

Του Σταύρου Γιαγκάζογλου, Αν. Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ

O Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ έζησε και εργάστηκε για πολλά χρόνια ως ιεραπόστολος στο Περού. Αργότερα έγινε επίσκοπος εκεί και αναδείχθηκε προϊστάμενος του τάγματος των Αυγουστιανών μοναχών. Μόλις τα δύο τελευταία έτη έγινε καρδινάλιος και υπηρέτησε στην ειδική επιτροπή της Κουρίας του Βατικανού για την επιλογή μελλοντικών επισκόπων της Καθολικής Εκκλησίας.

Μολονότι ο Ιταλός καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν φαινόταν να προηγείται στις πρώτες ψηφοφορίες σχεδόν δέκα ψήφους από τον Πρέβοστ, η απόσυρση του Παρολίν και η διένεξη μεταξύ των Ασιατών υποψηφίων, άνοιξε τον δρόμο στην εύκολη επικράτηση του Αμερικανού Πάπα του οποίου οι τελικοί ψήφοι έφτασαν σε τριψήφιο αριθμό. Ωστόσο, η εκλογή του συγκεκριμένου Πάπα δεν έγινε συγκυριακά. Το κονκλάβιο σταθμίζοντας με θεσμική σύνεση και πολιτική οξυδέρκεια τις υφιστάμενες τάσεις εντός και εκτός της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας προέβη σε μια κίνηση ματ με πολλές εκκλησιαστικές, κοινωνικές αλλά και πολιτικές συνδηλώσεις.

Η ήπια προσωπικότητα του Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ, το πολύχρονο ιεραποστολικό και ποιμαντικό έργο του στο Περού της Νότιας Αμερικής, οι εξειδικευμένες ακαδημαϊκές του γνώσεις στο Κανονικό Δίκαιο, η καλή γνώση του κεντρικού διοικητικού μηχανισμού του Βατικανού, οδήγησαν πρώτα τους καρδιναλίους από τη Βόρειο και τη Νότιο Αμερική να σταθούν δίπλα του και κατόπιν διεύρυνε ακόμη περισσότερο την αποδοχή του. Το σώμα των καρδιναλίων ήθελε κάποιον που να μπορεί να συμφιλιώσει και όχι να διχάσει, αφενός να συνεχίσει με ήπιο και αθόρυβο τρόπο τα ανοίγματα του Φραγκίσκου, και αφετέρου να εντάξει και εκείνους που αισθάνονταν δυσφορία ή ανησυχούσαν για την παραμέληση της λαμπρής Λατινικής εκκλησιαστικής παράδοσης από ορισμένες ενέργειες και ποιμαντικές προτεραιότητες του Πάπα Φραγκίσκου.

Το γεγονός ότι ο καρδινάλιος Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ είναι Βορειοαμερικανός, θεωρήθηκε μάλλον ως πλεονέκτημα για την παρούσα  γεωπολιτική συνθήκη, η οποία μετά την εκλογή του Προέδρου Τραμπ στις ΗΠΑ εμφανίζει μία κρίσιμη αστάθεια, επιτείνοντας τη σύγχυση και την αβεβαιότητα στις παγκόσμιες μεταπολεμικές σταθερές. Η εκλογή του νέου Πάπα εγγυάται ασφαλώς τη συνέχιση των κοινωνικών πρωτοβουλιών και ποιμαντικών ανοιγμάτων του Φραγκίσκου, κυρίως ως προς το καυτό ζήτημα της μετανάστευσης και της θέσης του Παγκόσμιου Νότου στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Είναι γνωστό ότι η ραγδαία αποχριστιανοποίηση της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής αντισταθμίζεται από τη ζωντανή ρωμαιοκαθολική παρουσία στη Λατινική Αμερική, την Ασία και την Αφρική. Το εκκλησιαστικό και θεολογικό στίγμα του νέου Πάπα μπορεί επίσης να απορροφήσει τις πιο συντηρητικές τάσεις που εξέφραζαν αντιρρήσεις στη γραμμή των ανοιγμάτων του Φραγκίσκου προς τις διάφορες κοινωνικές και έμφυλες ταυτότητες. Συμπαγείς ομάδες διαφωνούντων Καθολικών προς τον εκλιπόντα Πάπα Φραγκίσκο, αναπτύχθηκαν κυρίως στη Βόρειο Αμερική, διαμορφώνοντας ένα είδος ρωμαιοκαθολικού φονταμενταλισμού. Παρόμοιες ομάδες ως συντηρητικές εκφράσεις, αλλά σε πιο ήπια μορφή και με έμφαση στη Λατινική παράδοση και αισθητική της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, εμφανίστηκαν και στην Ευρώπη ακόμη και στην Αφρική.

Τα πρώτα βήματα πορείας του νέου ποντίφικα ξεκίνησαν ήδη και αποτυπώνουν ένα νέο παράδειγμα άσκησης της εκκλησιαστικής του ποιμαντορίας. Ας δούμε πρώτα τη σημειολογικό και συμβολικό φορτίο των αρχικών του κινήσεων, που εμπεριέχουν και προαναγγέλλουν έναν συμφιλιωτικό τρόπο άσκησης του παπικού λειτουργήματός του, συνεχίζοντας ωστόσο σταθερά τη γραμμή ανοικτών οριζόντων του Φραγκίσκου προς τον σύγχρονο κόσμο.

Ο νέος Πάπας επέλεξε το όνομα του Λέοντα του 13ου, ενός πάπα που ανέλαβε το λειτούργημά του στα τέλη του 19ου αιώνα, επιχειρώντας με την κοινωνική διδασκαλία του να συμβάλει στα ποικίλα προβλήματα που εμφάνιζε η Βιομηχανική Επανάσταση και κυρίως να γεφυρώσει την τεταμένη σχέση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας με τη Νεωτερικότητα. Ο νεοεκλεγείς Πάπας Λέων ο 14ος δέχθηκε στην πρώτη δημόσια εμφάνισή του να ενδυθεί παραδοσιακά με την πορφυρή κάπα, την περίτεχνη «μοτσέτα» (mozzetta) που συμβολίζει την παπική εξουσία, δίχως ωστόσο να φορέσει όπως και ο Φραγκίσκος τα κόκκινα παπούτσια. Ο απλός ποιμαντικός χαιρετισμός του με έμφαση στην επικράτηση της ειρήνης, η χρήση πέραν της Ιταλικής, της Ισπανικής Γλώσσας και όχι της Αγγλικής, ενδεχομένως να δείχνει συμβολικά ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη την συμπερίληψη των φτωχών και των αποκλεισμένων ανθρώπων του Παγκόσμιου Νότου. Κρατώντας και πάλι ισορροπίες, ο νέος Πάπας φέρεται να επιλέγει τη διαμονή του στα παπικά διαμερίσματα και όχι σε έναν ξενώνα, όπως συνέβη με τον Αργεντινό Πάπα Φραγκίσκο. Ο νέος Πάπας αναφέρθηκε αρκετές φορές στον προκάτοχό του και επισκέφθηκε ήδη τον τάφο του. Όλα δείχνουν ότι θα συνεχίσει το έργο του Φραγκίσκου με τον δικό του ιδιαίτερα ήπιο και συμφιλιωτικό τρόπο, ει δυνατόν, δίχως εντάσεις και αποκλεισμούς.

Επί του πραγματικού, τα ζητήματα που θα κληθεί άμεσα να αντιμετωπίσει ο νέος Πάπας Λέων ο 14ος είναι καυτά και πιεστικά. Τα ήδη υπάρχοντα είναι τα ποικίλα εσωτερικά προβλήματα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας που είναι ποιμαντικά, εκκλησιολογικά, ηθικά και θεολογικά, όπως η έμπρακτη συμφιλίωση των διαφόρων τάσεων, η διαχείριση των ανοιγμάτων του Φραγκίσκου προς τις διάφορες κοινωνικές ομάδες και μειονότητες, η ενεργότερη θέση των λαϊκών και ιδιαίτερα των γυναικών στην Εκκλησία, το κολοσσιαίο και ιδιαίτερα πιεστικό ζήτημα της σεξουαλικής κακοποίησης χιλιάδων παιδιών από κληρικούς της και της αγαμίας των κληρικών της, τα σοβαρά οικονομικά ελλείματα του Βατικανού, το μεταναστευτικό, η κλιματική αλλαγή, η κοινωνική δικαιοσύνη και η φτώχεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα ποικίλα βιοηθικά διλλήματα και μάλιστα όπως αναδύονται από τις εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, η συνέχεια ή η διαφοροποίηση ως προς την επιλογή του Πάπα Φραγκίσκου να εισαγάγει τη συνοδικότητα σε πλήρη λειτουργία μειώνοντας τη γραφειοκρατική και πυραμιδοειδή οργάνωση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας ανά τον κόσμο, η συνέχεια και η ενθάρρυνση του θεολογικού διάλογου με την Ορθόδοξη Εκκλησία, καθώς και με τις άλλες χριστιανικές Εκκλησίες και Ομολογίες, οι σχέσεις με τις άλλες θρησκείες, και μια σειρά καίριων προβλημάτων που αφορούν τις εμπόλεμες και φτωχές περιοχές του πλανήτη και σχετίζονται με τη διεθνή πολιτική. Ήδη ο νέος Πάπας έχει θέσει ως προτεραιότητα της ποιμαντορίας του την επικράτηση της ειρήνης στα χρόνια της μεγαλύτερης γεωπολιτικής κρίσης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κάνοντας αναφορές στην Ουκρανία, στη Γάζα και στην τεταμένη κατάσταση μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν. Η πρόσφατη παρέμβαση του νέου Πάπα για την επικράτηση της ειρήνης στην Ουκρανία και την επιστροφή των απαχθέντων παιδιών από τη Ρωσία, θεωρήθηκε εύκολα από ορισμένους κύκλους ως αλλαγή πλεύσης από την πολιτική των ίσων αποστάσεων του Πάπα Φραγκίσκου στο Ουκρανικό. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι μετά από τρία έτη συνεχούς πολέμου και την αδιάλλακτη στάση της Ρωσίας, ο νέος Πάπας αποφάσισε να παρέμβει πιο ανοικτά από ότι ο προκάτοχός του. Σαφώς τα βήματα αυτά δεν αφορούν απλώς τον νεοεκλεγέντα Πάπα, αλλά έχουν πίσω τους μια προσεκτική πολιτική εκτίμηση ειδικών και πεπειραμένων συμβούλων. Ως γνωστόν, το Βατικανό ως Εκκλησία και ως κράτος διαθέτει εδώ και καιρό ειδικό σώμα διπλωματών και διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με όλα σχεδόν τα κράτη, ακόμη και με την Κίνα με την οποία ο καρδινάλιος Παρολίν ήλθε πρόσφατα σε συνεννόηση για την πορεία της Καθολικής Εκκλησίας στη χώρα αυτή. Συνεπώς, δεν πρόκειται για μεμονωμένη κίνηση, αλλά για μία καλά σταθμισμένη πολιτική στάση ενόψει των πρωτοβουλιών για εκεχειρία  και ειρήνευση των εμπολέμων στην Ουκρανία.

Στο διεθνές πολιτικό επίπεδο, το Βατικανό εδώ και χρόνια έχει επιλέξει ως σταθερή πολιτική γραμμή τη δημοκρατία, ασκώντας άλλοτε κριτική και άλλοτε σιωπηρή στάση στα αυταρχικά καθεστώτα. Η εκλογή ενός Βορειοαμερικανού Πάπα δεν είναι άσχετη με την πολιτική του Τράμπ και του «τραμπισμού», η οποία επηρεάζει τον κόσμο ολόκληρο. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία κυρίως μετά τη Β΄ Βατικανή Σύνοδο έχει πλέον αποδεχθεί τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως απαραίτητα πολιτικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης εποχής. Άλλωστε, η δημοκρατία εξυπηρετεί με τον καλύτερο τρόπο τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία κατά την εποχή της ύστερης νεωτερικότητας, της οποίας οι πιστοί δεν  ζουν  στις κλειστές αυτοκρατορίες του Μεσαίωνα ή στα έθνη – κράτη της νεωτερικότητας, αλλά στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, πέρα από ορισμένες θρησκευτικά ομοιογενείς χώρες, έχει πλέον κοινότητες Καθολικών που διαβιούν ως θρησκευτικές και πολιτισμικές μειονότητες ανάμεσα σε άλλες θρησκευτικές κοινότητες στις σύγχρονες εκκοσμικευμένες και πολυπολιτισμικές κοινωνίες ανά τον κόσμο.

Ο νέος Πάπας δήλωσε ότι, όπως είχε αποφασίσει ο Φραγκίσκος, σύντομα θα επισκεφθεί τον Οικουμενικό Πατριάρχη στην έδρα του στην Κωνσταντινούπολη για να μεταβούν από κοινού στη Νίκαια για να συνεορτάσουν τα 1700 χρόνια από τη διεξαγωγή της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, στην οποία έλαβαν μέρος και πολλοί επίσκοποι από τη Δύση. Η κίνηση αυτή πέρα από ζήτημα εκκλησιαστικής διπλωματίας και αβρότητας μεταξύ των δύο Εκκλησιών θα αποτελέσει και ένα κρίσιμο σημείο για την επανεκκίνηση του θεολογικού διαλόγου. Ας μη λησμονούμε ότι τέτοιες συμβολικές κινήσεις μπορούν να προσδώσουν μεγαλύτερη δυναμική στον διάλογο των δύο Εκκλησιιών, όπως συνέβη μετά την άρση των αναθεμάτων του σχίσματος του 1054 από τους τότε προκαθημένους των δύο Εκκλησιών, τον Πάπα Παύλο τον 6ο και τον Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα το 1965, ύστερα από αιώνες αντιπαλότητας, πολεμικής και απομόνωσης των δύο εκκλησιαστικών παραδόσεων Ανατολής και Δύσης.

Πέρα, όμως, από συμβολικές και τυπικές κινήσεις εκκλησιαστικής αβρότητας και διπλωματίας, μπορούμε να περιμένουμε κάποια ουσιαστικότερη προσέγγιση; Θεωρούμε πάντως ότι το ζήτημα της συνοδικότητας και του πρωτείου στην Εκκλησία τόσο στον σύγχρονο διάλογο όσο και στις σύγχρονες συνθήκες ζωής και επικοινωνίας των χριστιανικών Εκκλησιών θα κρίνει την πορεία των σχέσεων μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Το μοναρχικό πρωτείο του πάπα ως αλάθητου ηγέτη της παγκόσμιας Εκκλησίας δεν συμβιβάζεται με τη συνοδικότητα των κατά τόπους Εκκλησιών. Ούτε ασφαλώς το μοντέλο της Ουνίας μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη συμφιλίωση, τον διάλογο και την πορεία επανένωσης των δύο Εκκλησιών.  Οι δύο εκκλησιαστικές και θεολογικές παραδόσεις έχουν κάνει πολλά βήματα αλληλογνωριμίας και κατανόησης. Μάλιστα, η στροφή προς τις κοινές αρχέγονες πηγές της ενιαίας Εκκλησίας αφορά σήμερα και τη Ρωμαιοκαθολική και την Ορθόδοξη θεολογία. Ο 21ος αιώνας  μπορεί να δώσει βάσιμα ελπίδες για μια νέα εποχή στις σχέσεις των δύο Εκκλησιών και στην κοινή μαρτυρία τους στον σύγχρονο κόσμο και πολιτισμό.

Του Θράσου Ευτυχίδη*

Άλλωστε το όνομά του δε φιγουράριζε στα φαβορί της εκλογής. Ποιος είναι λοιπόν ο νέος Πάπας; Πως και γιατί επικράτησε; Τι θα πρέπει να περιμένουμε από το νέο Πάπα Λέοντα ΙΔ’;

Ποιος είναι ο νέος Πάπας;

 Ο Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ, γεννήθηκε στο Σικάγο των ΗΠΑ το 1955 από πατέρα γαλλοιταλικής και μητέρα ισπανικής καταγωγής. Είναι πολίτης των ΗΠΑ αλλά ταυτόχρονα και του Περού, όπου υπηρέτησε το ιεραποστολικό έργο επί εικοσαετία. Σπούδασε μαθηματικά στο Αυγουστιανό Πανεπιστήμιο Βιλανόβα και εντάχθηκε στο μοναστικό τάγμα των Αυγουστιανών το 1977, ενώ υπήρξε επικεφαλής από το 2001 έως το 2013. Το 2014 ορίστηκε Επίσκοπος Τσικλάγιο Βορείου Περού. Νομικός με διδακτορική διατριβή στο Κανονικό Δίκαιο από το Ποντιφικό Πανεπιστήμιο Θωμά Ακινάτη – Angelicum. Αν και έγινε καρδινάλιος μόλις το 2023, επιλέχθηκε από τον Πάπα Φραγκίσκο για να ηγηθεί του Επισκοπικού Γραφείου του Βατικανού. Όσοι τον γνωρίζουν μιλούν για μια συνέχεια του έργου του Φραγκίσκου, αλλά με μεγαλύτερη έμφαση στην πειθαρχία και τη συντηρητική μετριοπάθεια. Άνθρωπος που χτίζει γέφυρες και ενώνει.

Ποια είναι τα ζητήματα που απασχολούν σήμερα το Βατικανό;

Καταρχήν υπάρχει μια συνολική αναγνώριση στο έργο του Πάπα Φραγκίσκου. Έφερε τον καθολικισμό πιο κοντά στον άνθρωπο και τον ανανέωσε. Πολιτικά προοδευτικός έκανε ανοίγματα σε πρόσφυγες, μετανάστες, στην οικολογία και την πολυπολιτισμικότητα. Έκανε ανοίγματα στην κοινωνία που προξένησαν σκεπτικισμό μια που σε μεγάλο βαθμό υιοθέτησε τη woke agenda αλλά και ανοιχτές αντιδράσεις στο εσωτερικό της εκκλησίας. Στα διοικητικά και στα οικονομικά η περίοδος Φραγκίσκου δε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιδιαίτερα επιτυχής για το Βατικανό μια που τα ελλείματα διευρύνθηκαν. Τέλος, στο πνευματικό επίπεδο το Βατικανό βρέθηκε ανοιχτό σε επιθέσεις από νεότερα είδη Προτεσταντισμού όπως οι Ευαγγελικοί και άλλες αιρέσεις και ομολογίες που κερδίζουν στο έργο της Ιεραποστολής στον Παγκόσμιο Νότο και την Ασία αφαιρώντας ποίμνιο από τον καθολικισμό. Αυτά είναι εν πολλοίς τα κύρια ζητήματα που θα έχει να διαχειριστεί ο νέος Πάπας. Ουσιαστικά θα πρέπει να βρει την χρυσή τομή στη συνέχεια του έργου του Φραγκίσκου συνθέτοντας και χτίζοντας γέφυρες.

Γιατί λοιπόν ο Λέων και όχι κάποιος από τους ετέρους μνηστήρες;

Το κονκλάβιο που σε ένα μεγάλο βαθμό ανανεώθηκε επί Φραγκίσκου, εκτίμησε ακριβώς ότι ο καταλληλότερος των υποψηφίων που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στα ζητήματα αυτά ήταν ο νυν Πάπας.

Είναι σεμνός και ταπεινός και ζει με απλότητα σύμφωνα με τις διδαχές του Τάγματος των Αυγουστιανών. Διαθέτει την εκπαίδευση αλλά και τη λογική της διαχείρισης ώστε να ανατάξει διοικητικά και οικονομικά το Βατικανό. Διαθέτει αποδεδειγμένα ορθή κρίση, αλλά και την ικανότητα να δημιουργεί σχέσεις, κάτι που αποδείχθηκε στη θητεία του στο Γραφείο Επισκόπων. Έχει εργασθεί χρόνια σε ιεραποστολές και γνωρίζει από πρώτο χέρι τι θα αντιμετωπίσει.   

Τέλος και ίσως όχι με μικρότερη σημασία, πολλοί θεωρούν ότι στην εκλογή έπαιξε ρόλο και η εκλογή Τραμπ στην Προεδρία των ΗΠΑ. Ο νέος Πάπας θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει τη φωνή της λογικής στο εσωτερικό των ΗΠΑ κοντράροντας τον Πρόεδρο σε μια σειρά ζητήματα όπως η μετανάστευση, το προσφυγικό, η πολυπολιτισμικότητα. Ο πρώτος Βορειοαμερικανός Πάπας είναι ταυτόχρονα και Νοτιοαμερικάνος και μπορεί να κατανοήσει τα προβλήματα.

Από την άλλη τοποθετημένος απέναντι στη woke agenda, επαναφέρει τη γαλήνη στους κόλπους της εκκλησίας.

Είναι όλα αυτά τα στοιχεία που οδήγησαν στην εκλογή του.

Τι θα πρέπει να περιμένουμε από το Νέο Πάπα;

Ο Λέων ο 14^ος θα συνεχίσει το έργο του Φραγκίσκου, επιφέροντας τις απαραίτητες διορθώσεις. Αν υπήρχε προοδευτικός συντηρητισμός ως έννοια πιστεύω ότι θα ανταποκρινόταν πλήρως σε αυτό που έχουμε να περιμένουμε από εδώ και πέρα.

Ο νέος Πάπας αναμένεται να βελτιώσει τις Διεθνείς Σχέσεις του Βατικανού διατηρώντας ουδετερότητα αλλά με εκφρασμένη άποψη. Θα φέρει μια πιο ορθολογική διαχείριση στα διοικητικά που θα βελτιώσουν και τα οικονομικά του Βατικανού. Θα δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στο Ιεραποστολικό έργο στον Παγκόσμιο Νότο και την Ασία όπου μετακινείται το βάρος του Καθολικισμού.

Θα συνεχίσει το Διάλογο μεταξύ Βατικανού και Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως βελτιώνοντας ακόμη περισσότερο τις σχέσεις των Εκκλησιών.

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος αναμένεται να παρευρεθεί στην επίσημη ενθρόνιση που θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη Κυριακή 18 Μαΐου.

Από την πλευρά του ο Λέων 14^ος επιβεβαιώνει τη συνάντηση στη Νίκαια (Τουρκία) στα πλαίσια του εορτασμού των 1700 χρόνων από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο. Σύντομα επομένως θα έχουμε το πρώτο δείγμα γραφής σε επιβεβαίωση των όσων αναφέρουμε.

* Ο Θράσος (Θρασύβουλος) Ευτυχίδης είναι διεθνολόγος οικονομολόγος.

Του Ανδρέα Αργυρόπουλου*

Ξεχωρίζει η αγιοποίηση των κληρικών και λαϊκών που μαρτύρησαν αγωνιζόμενοι για την ειρήνη και τη δικαιοσύνη στο πλευρό των αδυνάτων και ανυπεράσπιστων σε χώρες της Λατινικής Αμερικής. Οι συγκεκριμένοι μάρτυρες, εκπρόσωποι ενός αυθεντικού Χριστιανισμού, επηρεασμένοι από την Θεολογία της Απελευθέρωσης, δολοφονήθηκαν από τα ακροδεξιά Τάγματα Θανάτου στο μακρινό Σαλβαντόρ. Ο Πάπας Φραγκίσκος δεν προσπέρασε το μαρτύριο τους, δεν έκανε ότι δεν κατάλαβε, πόσο μάλλον δεν πολέμησε με πάθος, όπως ο προκάτοχός του, τους εκπροσώπους του απελευθερωτικού Χριστιανισμού της Λατινικής Αμερικής, αντίθετα τους τίμησε. Ας ξετυλίξουμε το μικρό αυτό κουβάρι-μαρτυρολόγιο.

Το 1977 δολοφονείται στο Σαλβαντόρ ο π. Ραουλίτο Γκράντε, ένας Ιησουίτης ιερέας, άνθρωπος με βαθιά πίστη στο Χριστό και με μεγάλη αγάπη στον λαό που διακονούσε.  Ήταν ο πρώτος ιερέας, θύμα του εμφυλίου πολέμου. Υπήρξε στενός φίλος του αρχιεπίσκοπου Όσκαρ Ρομέρο. Ο θάνατός του, ήταν η αφορμή για να αλλάξει οριστικά ο Αρχιεπίσκοπος την μετριοπαθή στάση του απέναντι στην κυβέρνηση. Ο π. Ραουλίτο εκφραζόταν δημόσια κατά της αυταρχικής κυβέρνησης και αφιέρωσε το έργο της ζωής του με την οργάνωση των εξαθλιωμένων αγροτών του Ελ Σαλβαδόρ, αγωνιζόμενος για το σεβασμό των δικαιωμάτων τους. Οι γαιοκτήμονες είδαν την οργάνωση των αγροτών ως απειλή για τη δύναμή τους. Το Σάββατο στις 12 Μαρτίου του 1977, συνοδευόμενος από τον Manuel Solorzano 72 ετών, πατέρα δέκα παιδιών, και τον νεαρό Νέλσον Rutilio Lemus 16 ετών έφυγαν από την ενορία του στο Αγκιλαρές για να λειτουργήσει στο Ελ Παϊσνάλ. Δεν  κατάφεραν όμως ποτέ να φθάσουν. Ενώ οδηγούσε μέσα σε ένα αγροτικό δρόμο δέχθηκαν επίθεση από τα Τάγματα Θανάτου και έπεσαν και οι τρεις νεκροί, «θερισμένοι» από τις σφαίρες των πολυβόλων. Το σύνθημα των ακροδεξιών που κυκλοφορούσε ευρέως: «Γίνε πατριώτης –Σκότωσε έναν παπά» ήδη γινόταν πράξη.

Θα περάσουν τα χρόνια και το Σάββατο 22 Ιανουαρίου του 2022 ο καρδινάλιος Γκρεγκόριο Ρόζα Τσάβες εκπροσωπώντας τον Πάπα Φραγκίσκο θα αγιοποιήσει τους τρεις μάρτυρες μαζί με τον Ιταλό Φραγκισκανό Φρέϊ Κόσμε Σπεσότο που δολοφονήθηκε και αυτός στο Σαλβαντόρ ενώ προσευχόταν λίγο πριν αρχίσει η Θ. Λειτουργία. Ο Σπεσότο ήταν, όπως ο Γκράντε, αλληλέγγυος στον αγώνα των φτωχών χωρικών και ένθερμος υποστηρικτής των δικαιωμάτων τους. Είχε καταδικάσει κατ’ επανάληψη τις αδικίες που οι πλούσιοι γαιοκτήμονες διέπρατταν σε βάρος τους.

Της αγιοποίησης των τεσσάρων θα προηγηθεί αυτή του γνωστού σε όλους μας Αρχιεπισκόπου Σαλβαντόρ Όσκαρ Ρομέρο (14 Οκτώβρη του 2018) πάλι με πρωτοβουλία του Φραγκίσκου. Ο πάπας Φραγκίσκος έκρινε ότι ο αγωνιστής Αρχιεπίσκοπος του Ελ Σαλβαδόρ Όσκαρ Ρομέρο, ο οποίος είχε δολοφονηθεί από τα «Τάγματα Θανάτου» μέσα στο ναό του Νοσοκομείου του Σαν Σαλβαντόρ στις 24 Μαρτίου 1980, πέθανε ως μάρτυρας, για αυτό το λόγο θα ανακηρυχθεί Μάρτυρας της Καθολικής Εκκλησίας  

Ο πάπας ενέκρινε διάταγμα στο οποίο αναφέρεται ότι ο Ρομέρο δολοφονήθηκε σε πράξη «μίσους κατά της πίστεως». Το διάταγμα αυτό επικυρώνει τις προτάσεις μιας επιτροπής καρδιναλίων και θεολόγων. Ο Φραγκίσκος, προώθησε τη διαδικασία αγιοποίησης του Ρομέρο λίγο μετά την ανάδειξή του στο παπικό αξίωμα τον Μάρτιο του 2013. Οι προκάτοχοι του ο Ιωάννης Παύλος Β΄ και ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄ είχαν παγώσει την διαδικασία αγιοποίησης του καθώς τον θεωρούσαν προσκείμενο στη Θεολογία της Απελευθέρωσης. Κατά τη διάρκεια της κηδείας του Ρομέρο την 30η Μαρτίου 1980 στον καθεδρικό ναό της πρωτεύουσας, γνωστοί «άγνωστοι» πυροβόλησαν και πέταξαν εκρηκτικά στο πλήθος των 50.000 πολιτών που είχαν συγκεντρωθεί. Περισσότεροι από 40 οι νεκροί και πολλοί οι τραυματίες…

Μπορεί ο αριθμός των αγιοποιημένων μαρτύρων να είναι μικρός μπροστά σε αυτόν των αναρίθμητων χριστιανών που βασανίστηκαν, διώχθηκαν και φονεύθηκαν στη συγκεκριμένη ήπειρο, όμως είναι ένα πρώτο βήμα, μια μικρή επανάσταση για όποιον γνωρίζει τις αγκυλώσεις των  θεσμικών εκκλησιών και μάλιστα του Βατικανού. Να ελπίσουμε ότι ο νέος Πάπας να ακολουθήσει τον δρόμο που ήδη άνοιξε ο προκάτοχός του.

*Ανδρέας Αργυρόπουλος, θεολόγος – συγγραφέας

Toυ Mάριου Μπέγζου*

1.Το πώς έγινε η εκλογή είναι παροιμιώδες. “Η νύχτα βγάζει επίσκοπο κι η αυγή μητροπολίτη”: άλλον περιμένανε, τον Ιταλό ή τον Φιλιππινέζο καρδινάλιο, κι άλλος αναδείχτηκε, ο Αμερικανός υποψήφιος. “Θεωρία επισκόπου και καρδία μυλωνά”: ο εκλεγμένος φαίνεται σαν ένας Τραμπ λόγω υπηκοότητας,  αλλά είναι αντί Τραμπ έχοντας ασκήσει δριμεία δημόσια κριτική στον επιπόλαιο Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ πρόσφατα κιόλας. Τελικά επαληθεύτηκε προφητικά και σιβυλλικά η γελοιογραφία του Τραμπ σαν Πάπα!

2.Ποιος είναι ο νέος πάπας; Αμερικανός όσο θέλετε, βόρειος εκ καταγωγής γεννημένος στο Σικάγο και νότιος λόγω ιεραποστολής του στο Περού του οποίου πήρε την υπηκοότητα. Όχι Ευρωπαίος ούτε έγχρωμος όμως, κι ούτε Ιταλός όπως οι 200 από τους 267 συνολικά πάπες. Ποιμένας στην Βόρεια Αμερική, ιεραπόστολος της Νότιας Αμερικής, προσωπάρχης του Βατικανού με προσωπική επιλογή του προκατόχου του Πάπα Φραγκίσκου,  εκλέκτορες 80 τουλάχιστον καρδινάλιων από τους 130 του Κονκλαβίου έμοιαζε να είναι έτοιμος από καιρό να διαδεχθεί τον Φραγκίσκο ως το δεξί του χέρι για να συνεχίσει το πρόγραμμα του ακολουθώντας βήματα σταθερά, σιωπηλά και πολύ καλά μελετημένα, ώστε να προκύψει αποτέλεσμα πέραν πάσης αμφισβήτησης σε βάθος χρόνου ικανό για την ώριμη ηλικία του 70χρονου Λέοντος 14ου.

3.Τι έχει να κάνει ο νεόφυτος ποντίφικας; Δύο δέσμες προβλημάτων τον περιμένουν: τα φύλα των ανθρώπων και οι φυλές της γης. Το υπαρξιακό πρόβλημα του καθολικισμού αφορά τα δύο φύλα και τις σχέσεις του που είναι απαγορευμένο εκκλησιαστικά, ελεγχόμενες και επιτηρούμενες: ομοφυλοφιλία, παιδεραστία, αμβλώσεις κλπ. Το άλλο είναι οι φυλές της ανθρωπότητας: μετανάστευση και προσφυγικό από τον Νότο, το δημογραφικό κι η υπογεννητικότητα του Βορρά,  η κλιματική αλλαγή και η τεχνητή νοημοσύνη κλπ.

Το αδήριτο δίλημμα είναι: ανοχή ή ενοχή; Ένας φιλελεύθερος πάπας οφείλει να προσφέρει ανοχή, ανοικτότητα, ελαστικότητα και ανακούφιση στο ποίμνιο του. Ένας συντηρητικός πάπας θα επιβαρύνει με ενοχές το πλήρωμα του και θα ταλαιπωρήσει την εκκλησία στον 21ο αιώνα. Πιθανότερο σενάριο μοιάζει ο συνδυασμός αυτών των δύο φυσιογνωμιών με ανοχή στα ήσσονα θέματα (μετανάστευση, κλιματική αλλαγή, τεχνητή νοημοσύνη) και ενοχή στα μείζονα υπαρξιακά, σεξολογικά ζητήματα (παιδοφιλία, ομοφυλοφιλία, αμβλώσεις κλπ.).

*Μάριος Μπέγζος, πρώην Κοσμήτορας Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, biosophia.gr

Για τις αναρτήσεις αυτές δέχθηκε χθες επίθεση από τους πλέον σκληροπυρηνικούς υποστηρικτές του Τραμπ, μεταξύ των οποίων η συντηρητική influencer Λόρα Λούμερ, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο Ρεπουμπλικάνος εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι ένας Αμερικανός εξελέγη πάπας.

«Το να έχουμε έναν πάπα από τις ΗΠΑ είναι μεγάλη τιμή», σχολίασε ο Τραμπ από τον Λευκό Οίκο χθες. Μάλιστα όταν ρωτήθηκε αν θα τον συναντήσει, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε: «έχουν ήδη πάρει τηλέφωνο».

Τον Φεβρουάριο ο Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ, όπως είναι το όνομα του νέου ποντίφικα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, αναδημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο: «Ο Τζέι Ντι Βανς κάνει λάθος: ο Ιησούς δεν μας ζητεί να βαθμολογήσουμε την αγάπη μας για τους άλλους».

Τον Απρίλιο, όταν ο Τραμπ συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Ελ Σαλβαδόρ Ναγίμπ Μπουκέλε για να συζητήσουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί μια φυλακή, όπου υπάρχουν καταγγελίες ότι γίνονται παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για να κρατηθούν ύποπτοι ως μέλη συμμοριών που απελαύνονται από τις ΗΠΑ, ο Πρέβοστ αναδημοσίευσε σχόλιο το οποίο έλεγε μεταξύ άλλων: «Δεν βλέπετε ότι υποφέρουν; Δεν εξεγείρεται η συνείδησή σας;».

Το Reuters δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει ποιος διαχειρίζεται τον λογαριασμό @drprevost, στον οποίο η πρώτη ανάρτηση έγινε το 2011.

Ο πάπας Λέων αναμένεται να ακολουθήσει το παράδειγμα του προκατόχου του, του Φραγκίσκου, ένθερμου υπέρμαχου των μεταναστών και των φτωχών, που επίσης διαφωνούσε σε διάφορα θέματα με την κυβέρνηση Τραμπ.

Ο Βανς υποβάθμισε τις διαφωνίες αυτές μετά τη συνάντησή του με τον πάπα Φραγκίσκο στο Βατικανό μία ημέρα προτού αυτός πεθάνει, αλλά ήταν μεγάλες. Μεταξύ άλλων, ο πάπας Φραγκίσκος είχε χαρακτηρίσει «ντροπή» τη μεταναστευτική πολιτική του Τραμπ.

Υποστηρικτές του κινήματος Make America Great Again (MAGA) αντέδρασαν έντονα μετά την εκλογή του Λέοντα ΙΔ’.

«Είναι κατά του Τραμπ, κατά του MAGA, υπέρ των ανοικτών συνόρων και εντελώς μαρξιστής όπως ο πάπας Φραγκίσκος», έγραψε η Λούμερ στο Χ.

«Πάπας Λέων ΙΔ’: εγγεγραμμένος Ρεπουμπλικάνος στο Σικάγο και υπέρμαχος του δικαιώματος στη ζωή Ή υποστηρικτής της παγκοσμιοποίησης των ανοικτών συνόρων με στόχο να αντιταχθεί στον Τραμπ;», αναρωτήθηκε ο συντηρητικός ακτιβιστής Τσάρλι Κερκ.

Ο Βανς, πιστός καθολικός, δήλωσε ότι είναι βέβαιος πως εκατομμύρια Αμερικανοί καθολικοί και άλλοι χριστιανοί θα προσευχηθούν για την επιτυχία του Λέοντα.

«Ας τον ευλογεί ο Θεός!», έγραψε στο Χ.

Πολιτικές διαφορές

Ο νέος πάπας συμφωνεί σε κάποια ζητήματα με τον Τραμπ, για παράδειγμα είναι αντίθετος στις αμβλώσεις.

Ωστόσο στηρίζει τις πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ενώ έχει μιλήσει κατά του ρατσισμού. Στο απόγειο του κινήματος με αίτημα φυλετική δικαιοσύνη, το οποίο ξέσπασε στις ΗΠΑ το 2020 μετά τον φόνο του Αφροαμερικανού Τζορτζ Φλόιντ από λευκό αστυνομικό, ο Πρέβοστ αναδημοσίευσε σειρά αναρτήσεων στον λογαριασμό του στο Twitter ζητώντας να εξαλειφθούν το μίσος και οι προκαταλήψεις.

«Πρέπει να ακούσουμε περισσότερα από τα στελέχη της εκκλησίας, να απορρίψουν τον ρατσισμό και να ζητήσουν δικαιοσύνη», έγραψε σε ανάρτησή του στις 30 Μαΐου 2020.

Η Ουάσινγκτον και το Βατικανό έχουν στο παρελθόν εκφράσει κοινές πολιτικές απόψεις, ενώ άλλες φορές έχουν διαφωνήσει.

Ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν και ο πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ ήταν ένθερμοι αντικομμουνιστές, αν και διαφωνούσαν για τη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Ο Ρίγκαν ήταν ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που σύναψε πλήρεις διπλωματικές σχέσεις με το Βατικανό.

Ο Ιωάννης Παύλος Β’ επέκρινε τη στήριξη που είχε εκφράσει ο Μπιλ Κλίντον στο δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση, ενώ το 2003 είχε αντιταχθεί έντονα στην εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ επί προεδρίας Τζορτζ Ου. Μπους.

Δεκάδες χιλιάδες συγκεντρωμένοι στην πλατεία του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό ξέσπασαν σε επευφημίες.

Ο Λέων ΙΔ΄ θα ιερουργήσει σήμερα το πρωί στις 9 στην Καπέλα Σιστίνα, ενώ η Αγία Εδρα θα ανακοινώσει δύο τελετουργικές Θείες Λειτουργίες εντός των προσεχών τριών εβδομάδων, στην πλατεία του Αγίου Πέτρου και στον καθεδρικό ναό της Ρώμης, στον Αγιο Ιωάννη του Λατερανού. Την πρώτη του συνέντευξη Τύπου θα παραχωρήσει ο νέος Πάπας τη Δευτέρα το πρωί.

Η ορκωμοσία του Πάπα Λέοντα ΙΔ’ αναμένεται να πραγματοποιηθεί εντός της εβδομάδας. Κατά τη διάρκεια της τελετής, θα τελεστεί μεγάλη λειτουργία στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, στην οποία θα παρευρεθούν θρησκευτικοί και πολιτικοί ηγέτες από όλο τον κόσμο. Αναμένεται επίσης να χαιρετήσει τους πιστούς πάνω στο παπικό αυτοκίνητο, πριν εκφωνήσει κήρυγμα στο οποίο θα περιγράφει το όραμα και τις προτεραιότητες της παποσύνης του.

Σχόλια προκάλεσε η επιλογή του Πάπα Λέοντος να εγκαταλείψει την ενδυματολογική αυστηρότητα του Φραγκίσκου, υιοθετώντας για την πρώτη του εμφάνιση στον εξώστη χρυσοποίκιλτα άμφια, που θύμιζαν κάπως εκείνα του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ΄. Ο Πρέβοστ είναι μέλος του μοναστικού τάγματος του Αγίου Αυγουστίνου, τα μέλη του οποίου δεν υπόκεινται σε ενδυματολογικούς περιορισμούς, όπως τα μέλη του τάγματος των Ιησουιτών, στο οποίο ανήκε ο Φραγκίσκος.

Ο καρδινάλιος Πρέβοστ είναι, ωστόσο, γνωστός για τις ασκητικές του συνήθειες χάρη στο πολυετές ιεραποστολικό έργο του στο Περού. Ανθρωποι που γνώριζαν τον Πρέβοστ στη Λατινική Αμερική κάνουν λόγο για ιερωμένο με μεγάλη αγάπη και σεβασμό προς τον λαό.

Το παρασκήνιο και οι προκλήσεις της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας

Ο Λευκός καπνός βγήκε από την καμινάδα της Καπέλα Σιξτίνα νωρίς το βράδυ της δεύτερης ημέρας της ψηφοφορίας, σηματοδοτώντας την εκλογή του από το Κονκλάβιο. Τα πλήθη συνέρρευσαν προς την πλατεία, ανυπομονώντας να παρακολουθήσουν την παραδοσιακή εμφάνιση από τον κόκκινο σκεπασμένο εξώστη της βασιλικής την πρώτη ομιλία του νέου ηγέτη των 1,4 δισεκατομμυρίων καθολικών στον κόσμο.

• Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ διαδέχεται τον Αργεντινό μεταρρυθμιστή Πάπα Φραγκίσκο, ο οποίος πέθανε τον περασμένο μήνα σε ηλικία 88 ετών, μετά από 12 χρόνια παποσύνης που χαρακτηρίστηκαν από τις προοδευτικές μεταρρυθμίσεις και την εστίασή του στη συμπόνια, αν και όχι χωρίς αντιπαραθέσεις.

Επιπλέον, ο νέος ποντίφικας αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις. Πέρα από τον πνευματικό και συμβολικό του ρόλο, κληρονομεί μια βαθιά διχασμένη Εκκλησία και έναν κόσμο που μαστίζεται από συγκρούσεις, με το πρόσθετο βάρος των συνεχιζόμενων επιπτώσεων από το παγκόσμιο σκάνδαλο σεξουαλικής κακοποίησης από καθολικούς κληρικούς.

Η εκλογή του αποφασίστηκε από 133 καρδιναλίους – το μεγαλύτερο και διεθνώς πιο ποικιλόμορφο Κονκλάβιο στην ιστορία, με συμμετέχοντες από πέντε ηπείρους. Ορκισμένοι σε απόλυτη μυστικότητα υπό την απειλή του αφορισμού, το μόνο σήμα τους προς τον έξω κόσμο ήρθε μέσω της καμινάδας της Καπέλα Σιξτίνα.

Γεγονός είναι ότι οι εκλογές για την ανάδειξη του νέου Πάπα διεξήχθησαν εν μέσω παγκόσμιας αστάθειας – ένας παράγοντας που πιστεύεται ότι βάρυνε πολύ στο μυαλό των εκλογέων, μαζί με τα βαθιά ρήγματα που υπάρχουν στο εσωτερικό της ίδιας της Καθολικής Εκκλησίας.

Ενώ ο Φραγκίσκος θαυμαζόταν από πολλούς για τη συμπονετική ηγεσία του, ιδίως για την εστίασή του στους μετανάστες και τα περιβαλλοντικά ζητήματα, συχνά δεχόταν επικρίσεις από συντηρητικούς κύκλους, που τον θεωρούσαν δογματικά χαλαρό.

Αν και περίπου το 80% των εκλεκτόρων καρδιναλίων διορίστηκε από τον Φραγκίσκο, η ψήφος τους δεν ήταν σε καμία περίπτωση εγγυημένη για τη συνέχιση της κληρονομιάς του.

Κατά την επιλογή του επόμενου Πάπα, η Καθολική Εκκλησία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια κομβική απόφαση: να εκλέξει έναν πάστορα ή έναν διπλωμάτη, έναν φιλελεύθερο ή έναν συντηρητικό, κάποιον που γνωρίζει καλά τις λειτουργίες της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας ή έναν ξένο από μια περιοχή όπου ο καθολικισμός αναπτύσσεται;

Πριν από την έναρξη του Κονκλάβιου, ο καρδινάλιος Τζοβάνι Μπατίστα, κοσμήτορας του Κολεγίου των Καρδιναλίων, προέτρεψε τους ομολόγους του να επιλέξουν έναν υποψήφιο ικανό να διαφυλάξει την ενότητα της Εκκλησίας, κατά τη διάρκεια μιας «δύσκολης και περίπλοκης καμπής στην Ιστορία», όπως είπε, αναφερόμενος στις παγκόσμιες συγκρούσεις και την άνοδο του υπερεθνικισμού.

Παράλληλα, η Καθολική Εκκλησία συνεχίζει να παλεύει με τον εκσυγχρονισμό, συμπεριλαμβανομένων των συρρικνούμενων ιερατικών κλήσεων και της μειωμένης προσέλευσης στα δυτικά έθνη.

Οι θέσεις του νέου Πάπα

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ δεν εντάσσεται εύκολα στα παραδοσιακά δίπολα «προοδευτικός – συντηρητικός». Αντιθέτως, εκπροσωπεί μια θεσμικά νηφάλια, ποιμαντικά ευαίσθητη γραμμή, που συνδυάζει σεβασμό στην παράδοση με επίγνωση της κοινωνικής πραγματικότητας.

Η πιθανότητα εκλογής του θεωρούνταν περιορισμένη, κυρίως λόγω της αμερικανικής του καταγωγής με αποτέλεσμά το όνομά του να μη συγκαταλέγεται μεταξύ των papabili.

• Η επικρατούσα αντίληψη εντός της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας υπήρξε διαχρονικά ότι ένας Αμερικανός Πάπας είναι απίθανος, όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν τον ρόλο της παγκόσμιας υπερδύναμης καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση συγκέντρωσης ισχύος, ότι οι ΗΠΑ ηγούνται και της Εκκλησίας.

Η εκλογή, λοιπόν, του Λέοντα ΙΔ΄ στην έδρα του Αγίου Πέτρου είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτη μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Ο νέος Πάπας φαίνεται να υπήρξε πρόσωπο εμπιστοσύνης του Πάπα Φραγκίσκου, ωστόσο πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι επιλέχθηκε ως η «μετριοπαθής λύση» του Κονκλαβίου, μια ισορροπητική επιλογή μεταξύ της προοδευτικής τάσης, που εκπροσωπείτο από τον Φραγκίσκο, και της παραδοσιακής, την οποία εξέφραζαν καρδινάλιοι όπως ο Μπερκ και ο Σάρα. Αν αυτό θα επιβεβαιωθεί στην πράξη, μένει να φανεί.

Από τη μία έχει ομοιότητες με τον προκάτοχό του όσον αφορά την αφοσίωσή του σε φτωχούς και μετανάστες· από την άλλη, δύσκολα θα απαντήσει «Ποιος είμαι εγώ να κρίνω» αναφερόμενος σε άτομα ΛΟΑΤΚΙ, όπως είχε κάνει ο Φραγκίσκος. Σε ομιλία του προς τους επισκόπους το 2012 είχε επιτεθεί στα δυτικά ΜΜΕ και στην ποπ κουλτούρα επειδή δείχνουν συμπάθεια «για πεποιθήσεις και πρακτικές που αντίκεινται στο Ευαγγέλιο». Οταν κλήθηκε να δώσει διευκρινίσεις, εξήγησε ότι εννοεί «τον ομοφυλοφιλικό τρόπο ζωής» και τις «εναλλακτικές οικογένειες που αποτελούνται από ομόφυλα ζευγάρια και τα υιοθετη-μένα παιδιά τους».

«Ο επίσκοπος δεν πρέπει να είναι μικρός πρίγκιπας που κάθεται στο βασίλειό του», είχε δηλώσει πέρυσι στην ιστοσελίδα του Βατικανού. Ο προκαθήμενος μιας Εκκλησίας, αντιθέτως, «πρέπει να είναι αυθεντικά ταπεινός, κοντά στους πιστούς, να περπατά και να υποφέρει μαζί τους».

• Για το μεταναστευτικό, η γραμμή του είναι ξεκάθαρη. Ως επίσκοπος στο Περού, υπήρξε υποστηρικτής των προσφύγων από τη Βενεζουέλα, με έργο που αναγνωρίζεται από τη βάση. Συντάσσεται με την κοινωνική διδασκαλία του Φραγκίσκου και δίνει έμφαση στη «θεολογία της φιλοξενίας».
• Για την κλιματική αλλαγή, συνεχίζει επίσης τη φραγκισκική παρακαταθήκη. Σε πρόσφατη παρέμβασή του σημείωσε ότι η «κυριαρχία επί της φύσης δεν πρέπει να γίνεται τυραννία», υπογραμμίζοντας ότι η οικολογική κρίση είναι ταυτόχρονα κοινωνική και πνευματική.
• Για τις γυναίκες, αρνείται τη χειροτονία, αλλά στηρίζει την ενίσχυση των ηγετικών τους ρόλων. Θεωρεί πως η «κληρικαλικοποίηση» των γυναικών δεν είναι απάντηση στην ανισότητα, αλλά μετατόπιση του προβλήματος.
• Για τους ΛΟΑΤΚΙ καθολικούς, υιοθετεί μία διακριτική στάση. Δεν απέρριψε το έγγραφο Fiducia Supplicans που επιτρέπει ευλογίες ομόφυλων αλλά δήλωσε πως η εφαρμογή του πρέπει να γίνεται με πολιτισμική διάκριση. «Δεν μπορούμε να απαιτήσουμε ομοιομορφία σε χώρες που ακόμα ποινικοποιούν την ομοφυλοφιλία», είχε αναφέρει. Η θέση του φανερώνει σεβασμό στη θεολογία της Ρώμης, χωρίς να επιδιώκει πολιτικά ακτιβισμούς.

Οπως ανέφερε σε πρόσφατο προφίλ των New York Times ο καθηγητής θεολογικών σπουδών στο Χάρβαρντ, Ραούλ Ε. Ζεγκάρα, ο νέος Πάπας ξέρει καλά ότι «το επίκεντρο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας δεν είναι οι ΗΠΑ, ούτε ο Βόρειος Ατλαντικός».

Αν δεν ήταν Αμερικανός, σίγουρα θα ήταν κατάλληλος για την ηγεσία της Εκκλησίας, ανέφερε λίγες ημέρες πριν από την εκλογή του ο Μάρκο Πολίτι, βετεράνος αναλυτής του Βατικανού στη Ρώμη.

Πολλοί επισημαίνουν ότι η συμπεριφορά του είναι διαφορετική από αυτήν του Φραγκίσκου. Είναι συγκρατημένος και διακριτικός. «Δεν κάνει υπερβολές. Θα ευλογήσει μεν μωρά, αλλά δεν πρόκειται να τα πάρει αγκαλιά», σχολίασε ο 46χρονος πατέρας Μισέλ Φαλκόνε, ιερέας στο Τάγμα του Αγίου Αυγουστίνου, για τον καρδινάλιο Πρέβοστ.

Συγχαρητήρια από Τραμπ που ανυπομονεί να τον συναντήσει

Τα συγχαρητήριά του για την εκλογή του Πρέβοστ έδωσε αμέσως ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ γράφοντας στην ιδιωτική του πλατφόρμα: «Ενιωσα μεγάλη υπερηφάνεια όταν συνειδητοποίησα ότι είναι ο πρώτος Αμερικανός Πάπας. Ανυπομονώ να τον συναντήσω. Θα είναι μια πολύ σημαντική στιγμή!».

Σε μήνυμά του ο καθολικός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ανέφερε: «Οι ΗΠΑ προσδοκούν περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων με την Αγία Εδρα και τον πρώτο Αμερικανό Ποντίφικα». Τον ενθουσιασμό της κυβέρνησης Τραμπ δεν έμοιαζε, όμως, να μοιράζεται χθες μερίδα συντηρητικών Ρεπουμπλικανών και μελών του κινήματος MAGA του Τραμπ.

Μιλώντας στην εκπομπή του λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση του ονόματος του νέου Πάπα, ο συντηρητικός σχολιαστής και σύμμαχος του Τραμπ, Τσάρλι Κερκ, είπε: «Πρέπει να υπενθυμίσω ότι ο κ. Πρέβοστ δημοσίευε προπαγάνδα υπέρ του Τζορτζ Φλόιντ, του Αφροαμερικανού που πέθανε από ασφυξία κατά τη διάρκεια σύλληψής του το 2000». Σε λακωνικό μήνυμά της στην πλατφόρμα Χ, η γνωστή για τις ακροδεξιές θέσεις της σύμβουλος του Τραμπ, Λόρα Λούμερ, έγραψε: «Πάπας woke μαρξιστής».

Ο Τραμπ είχε εκδηλώσει την προτίμησή του ενόψει της εκλογής νέου Πάπα, υποστηρίζοντας τον αρχιεπίσκοπο της Νέας Υόρκης, καρδινάλιο Ντόλαν, για τον θρόνο του Αγίου Πέτρου. Η επιλογή του Πρέβοστ δείχνει ότι το κονκλάβιο, στην πλειοψηφία του διορισμένο από τον Πάπα Φραγκίσκο, επιλέγει Ποντίφικα πρόθυμο να επικρίνει την Ουάσιγκτον για την πολιτική της. Ο καρδινάλιος Πρέβοστ είχε κατά το παρελθόν καταδικάσει δημόσια τον «αμερικανισμό», όπως χαρακτήριζε την επιβλητική ισχύ των ΗΠΑ και την ικανότητά τους να ποδοπατούν τους ανθρώπους.

Τα δείγματα απέναντι στην Ορθοδοξία

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ δεν έχει ακόμα τοποθετηθεί επισήμως για την Ορθόδοξη Εκκλησία ή για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αλλά το πρώτο μήνυμά του με επίκεντρο την «ειρήνη και τον διάλογο» δείχνει προδιάθεση συνέχειας και όχι ρήξης με τον δρόμο που είχε χαράξει ο Φραγκίσκος.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος απέστειλε θερμές ευχές, μιλώντας για «ελπίδα ενότητας και συνεργασίας». Είναι πιθανό ο νέος Πάπας να κινηθεί με θεσμική ευγένεια αλλά χωρίς το προσωπικό πάθος του Φραγκίσκου για την προσέγγιση των Εκκλησιών. Δεν αναμένεται να υποχωρήσει θεολογικά σε ζητήματα πρωτείου, αλλά ίσως επιτρέψει έναν διάλογο πιο ήρεμο, απαλλαγμένο από θορύβους και προκλήσεις.

Για την Ελλάδα, η παποσύνη του Λέοντα ΙΔ΄ ενδέχεται να σηματοδοτήσει μια φάση χαμηλών τόνων αλλά ουσιαστικών επαφών, με τον προκαθήμενο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας να είναι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένος σε θέματα μετανάστευσης κάτι που αφορά τη χώρα μας. Δεν αναμένονται τομές με ισχυρό συμβολικό φορτίο αλλά πιθανώς μια πιο θεσμική, εστιασμένη διπλωματία Εκκλησίας και Πολιτείας.

Για την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος, η θεσμική του προσήλωση και η έμφαση στην ενότητα μέσα από την καθολικότητα της Ρώμης, δεν αφήνουν περιθώρια για θεολογικές υπερβάσεις. Ωστόσο, η απουσία επιθετικότητας και η αυγουστινιανή θεολογία της εσωτερικότητας καθιστούν πιθανό έναν βαθύτερο, υπαρξιακό διάλογο, ιδίως για θέματα ανθρωπολογίας και κοινωνικής ευθύνης.

Και συνέχισε:

«Θυμόμαστε ακόμη την αδύναμη φωνή του πάπα Φραγκίσκου που ευλόγησε τη Ρώμη, όλον τον κόσμο, το πρωί του Πάσχα. Επιτρέψτε μου να συνεχίσω εκείνη την ευλογία. Ο Θεός σας αγαπά όλους. Το κακό δεν θα υπερισχύσει. Χωρίς φόβο, ενωμένοι, χέρι-χέρι, προχωρούμε. Είμαστε μαθητές του Κυρίου, ο κόσμος χρειάζεται το φως του. Είναι η γέφυρα για να φτάσει σε μας ο Θεός και η αγάπη του. Βοηθήστε μας να οικοδομήσουμε γέφυρες με διαλόγους, με συναντήσεις, ενωμένοι όλοι ως ένας μόνο λαός. Πάντα με ειρήνη. Πάπα Φραγκίσκε, σε ευχαριστούμε.

Ευχαριστώ όλους τους καρδινάλιους που με επέλεξαν για να περπατήσουμε μαζί αναζητώντας την ειρήνη και τη δικαιοσύνη και να εργαστούμε, ως γυναίκες και άνδρες του Ιησού και να διακηρύξουμε το Ευαγγέλιο με όραμα.

Είμαι παιδί του Αγίου Αυγουστίνου, ο οποίος είπε «μαζί σας είμαι χριστιανός και για σας επίσκοπος». Μπορούμε να πορευτούμε όλοι μαζί προς την πατρίδα για την οποία μας προετοίμασε ο Θεός.

Ένας ιδιαίτερος χαιρετισμός στην Εκκλησία της Ρώμης: Πρέπει να είμαστε μια ιεραποστολική εκκλησία που οικοδομεί διάλογο και γέφυρες, σαν αυτή την πλατεία, με ανοιχτές αγκάλες, διάλογο και αγάπη.

Σε όλους εσάς, αδελφούς και αδελφές, λέω ότι θέλω να είμαστε συνοδική Εκκλησία η οποία αναζητά πάντα την ειρήνη και θα είναι στο πλευρό όσων υποφέρουν.

Η Παρθένος είναι πάντα στο πλευρό μας. Σας ζητώ να προσευχηθούμε μαζί για τη νέα αυτή αποστολή μου, για την ειρήνη στον κόσμο. Και ζητάμε να μας ευλογήσει η Παρθένος».

Ο Λέων 14ος είπε επίσης ότι δίνει άφεση αμαρτιών, όπως έκαναν και οι προκάτοχοί του όταν ανέλαβαν το αξίωμα τους.

Ποιος είναι ο Ρόμπερτ Φράνσις Πρέσβοστ

Η καταγωγή του από τις ΗΠΑ, όπως αποδείχτηκε, δεν έγινε το εμπόδιο για την εκλογή όπως θα περίμεναν πολλοί. Για πολλά χρόνια υπήρχε ένα είδος ταμπού ενάντια στην εκλογή ενός Αμερικανού Πάπα, δεδομένης της γεωπολιτικής ισχύος που ήδη ασκούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Ρόμπερτ Φράνσις Πρέσβοστ, ο νέος Πάπας, κατάγεται από το Σικάγο και είναι 69 ετών. Είναι ο πρώτος από τις Ηνωμένες Πολιτείες και θεωρείται ιεράρχης με απόψεις κοντά στον Πάπα Φραγκίσκο.

Έγινε καρδινάλιος από τον Πάπα Φραγκίσκο μόλις το 2023, αλλά είναι ένα πρόσωπο της επιλογής του για σημαντικά αξιώματα στο εσωτερικό της Εκκλησίας που του έδωσαν σημαντική επιρροή. Ήταν πρώην ηγέτης του τάγματος των Αυγουστινιανών, ενώ τοποθετήθηκε και στο πανίσχυροι γραφείο που επιβλέπει την επιλογή νέων επισκόπων από όλο τον κόσμο.

Έχει εκτεταμένη δράση του στο Περού, όπου έζησε για χρόνια ως ιεραπόστολος και στη συνέχεια ως αρχιεπίσκοπος. Έχει παράλληλα και την περουβιανή υπηκοότητα.

• Γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1955 στο Σικάγο και εισήλθε στο δόκιμο στάδιο του Τάγματος του Αγίου Αυγουστίνου (OSA) το 1977 ενώ έδωσε τις τελικές μοναχικές του υποσχέσεις το 1981.

Σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Βιλανόβα, θεολογία στο Catholic Theological Union του Σικάγο, και Κανονικό Δίκαιο στο Ποντιφικό Πανεπιστήμιο του Αγίου Θωμά του Ακινάτη στη Ρώμη, όπου κατέθεσε διδακτορική διατριβή είχε θέμα: «Ο ρόλος του τοπικού ηγουμένου στο Τάγμα του Αγίου Αυγουστίνου».

Μετά τη χειροτονία του το 1982, πήγε ως ιεραπόστολος στο Περού το 1985, υπηρετώντας ως καγκελάριος της Εδαφικής Προλατείας του Τσουλουκανάς (1985–1986). Το 1987-1988 επέστρεψε στις ΗΠΑ ως υπεύθυνος κλήσεων και διευθυντής ιεραποστολών για την Αυγουστινιανή Επαρχία του Σικάγο.

Επέστρεψε στο Περού και υπηρέτησε για δέκα χρόνια ως διευθυντής του Αυγουστινιανού σεμιναρίου στο Τρουχίγιο, διδάσκοντας κανονικό δίκαιο και υπηρετώντας ως εφημέριος, διευθυντής διαμόρφωσης, και εκκλησιαστικός δικαστής.

Το 1999 εξελέγη επαρχιακός ηγούμενος της επαρχίας “Μητέρα της Καλής Συμβουλής” στο Σικάγο και δύο χρόνια μετά γενικός ηγούμενος των Αυγουστινιανών (έως το 2013).

Το 2014, ο Πάπας Φραγκίσκος τον διόρισε αποστολικό διαχειριστή της Επισκοπής του Τσικλάγιο, και το 2015 επίσκοπό της. Υπηρέτησε επίσης ως αντιπρόεδρος και μέλος του μόνιμου συμβουλίου της Συνόδου Επισκόπων του Περού (2018–2023), ιδιαίτερα σε κρίσιμες πολιτικές στιγμές για τη χώρα. Το 2020-2021, υπηρέτησε ως αποστολικός διαχειριστής της Καλλάο.

Ο Πρέβοστ εξελέγη δύο φορές ανώτατος ηγέτης του θρησκευτικού τάγματος των Αυγουστινιανών, του τάγματος του 13ου αιώνα που ιδρύθηκε από τον Άγιο Αυγουστίνο. Ο Πάπας Φραγκίσκος τον μετακίνησε από την ηγεσία του τάγματος στο Περού το 2014 για να υπηρετήσει ως διαχειριστής και αργότερα αρχιεπίσκοπος του Τσικλάγιο.

Παρέμεινε σε αυτή τη θέση, αποκτώντας την περουβιανή υπηκοότητα το 2015, μέχρι που ο Φραγκίσκος τον έφερε στη Ρώμη το 2023 σε θέση που του έδινε τακτική επαφή με την καθολική ιεραρχία στη Λατινική Αμερική, το τμήμα του κόσμου με τους περισσότερους καθολικούς.

Στις αρχές του 2025 ο Πάπας Φραγκίσκος τον διόρισε επικεφαλής του πανίσχυρου γραφείου που ελέγχει τις υποψηφιότητες επισκόπων από όλο τον κόσμο για να γίνουν καρδινάλιοι, μια από τις σημαντικότερες θέσεις στην Καθολική Εκκλησία. Αυτό έδωσε στον Πρέβοστ μια σημαντική θέση στο κονκλάβιο που λίγοι άλλοι καρδινάλιοι είχαν.

Όσον αφορά τις θέσεις του, είναι κοντά στο όραμα του Φραγκίσκου για το περιβάλλον, τους φτωχούς, τους μετανάστες και την ποιμαντική εγγύτητα. Υποστήριξε την ποιμαντική αλλαγή που επέτρεψε στους διαζευγμένους και ξαναπαντρεμένους να κοινωνούν. Εμφανίζεται, πάντως, πιο επιφυλακτικός ως προς τη στήριξη των ΛΟΑΤΚΙ.

Ενεπλάκη, πάντως, σε δύο υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης από κληρικούς. Η πρώτη αφορά περίοδο που ήταν επαρχιακός στο Σικάγο (1999–2001), και περιλάμβανε ιερέα μη Αυγουστινιανό, ο οποίος έμεινε κοντά σε σχολείο. Οι υποστηρικτές του τονίζουν πως δεν είχε εγκρίνει την παραμονή του και πως το περιστατικό προηγήθηκε της Χάρτας του Ντάλας.

Η δεύτερη αφορά την Επισκοπή Τσικλάγιο το 2022, όταν δύο ιερείς κατηγορήθηκαν για κακοποίηση τριών κοριτσιών. Ο Πρεβόστ φέρεται να ακολούθησε τις κανονικές διαδικασίες, προέτρεψε τις καταγγέλλουσες να προσφύγουν στη δικαιοσύνη και έστειλε την υπόθεση στη Δικαστική Σύνοδο του Βατικανού. Ωστόσο, τον Μάιο του 2025 προέκυψαν κατηγορίες ότι η επισκοπή κατέβαλε 150.000 δολάρια στα κορίτσια για να τα φιμώσει. Οι ίδιες περιγράφονται ως «δημόσιες επικρίτριες του Πρεβόστ» και τον κατηγορούν για συγκάλυψη.