Η πρόσφατη εξωδικαστική συμφωνία με τη Gazprom επιβεβαιώνει έμπρακτα την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική συνέπεια του Ομίλου. Η αποτελεσματική διαχείριση μιας δύσκολης υπόθεσης, με θετικά οικονομικά αποτελέσματα για τη ΔΕΠΑ και την αγορά, ανέδειξε όχι μόνο τη διαπραγματευτική ικανότητα της εταιρείας, αλλά και τον ρυθμιστικό της ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, χάρη στο διαφοροποιημένο της χαρτοφυλάκιο.

Στο ίδιο πνεύμα, η ΔΕΠΑ Εμπορίας προχωρά σε μία εμβληματική επένδυση ύψους 600 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία νέας μονάδας συνδυασμένου κύκλου φυσικού αερίου στη Λάρισα, ισχύος 792 MW και καθαρής θερμικής απόδοσης 62,6%. Πρόκειται για ένα έργο κομβικής σημασίας, που θα ενισχύσει την επάρκεια, την αυτονομία και τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος – όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά σε όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η επένδυση αυτή φέρει πολλαπλά οφέλη:

• ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας,
• επιτρέπει πιο καθαρή και αποδοτική ηλεκτροπαραγωγή,
• ενισχύει την τοπική οικονομία και δημιουργεί προοπτικές για σταθεροποίηση των τιμών ενέργειας και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Στον κλάδο της ηλεκτροπαραγωγής, η νέα αυτή μονάδα έρχεται να προστεθεί σε ένα θερμικό χαρτοφυλάκιο που προβλέπεται να υπερβεί το 1 GW έως το 2029, συμπεριλαμβανομένων των συμμετοχών της ΔΕΠΑ στις υπερσύγχρονες θερμικές μονάδες της Αλεξανδρούπολης (29%, 840 MW) και της Αλβανίας (35%, 174 MW).

Οι μονάδες αυτές ενισχύουν όχι μόνο την εγχώρια ενεργειακή θωράκιση, αλλά και την περιφερειακή διασυνδεσιμότητα, δημιουργώντας νέες ροές και εναλλακτικές διαδρομές εφοδιασμού για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στρατηγικός πυλώνας της ΔΕΠΑ Εμπορίας είναι και η πράσινη ενέργεια. Ο Όμιλος υλοποιεί ένα φιλόδοξο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ, ξεκινώντας από τα 800 MW, με στόχο να ξεπεράσει το 1 GW. Στη Δυτική Μακεδονία αναπτύσσεται ένα από τα μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά πάρκα της χώρας, συνολικής ισχύος 400 MW και προϋπολογισμού άνω των 230 εκατ. ευρώ – έργο που θα ενισχύσει την πράσινη παραγωγή και θα δώσει ώθηση στην τοπική οικονομία.

Ταυτόχρονα, η ΔΕΠΑ πρωτοπορεί και στον τομέα των εναλλακτικών καυσίμων. Σε συνεργασία με τη Φάρμα Χήτας, υλοποίησε το πρώτο έργο συμπιεσμένου βιομεθανίου (bio-CNG) στην Ελλάδα. Το παραγόμενο καύσιμο, με μηδενικό ανθρακικό αποτύπωμα, ήδη τροφοδοτεί το δίκτυο πρατηρίων FISIKON, προσφέροντας μια καθαρή και οικονομική λύση για τις μεταφορές.

Παράλληλα, η εταιρεία υλοποιεί το GREENH2ORN, ένα καινοτόμο έργο παραγωγής και ανεφοδιασμού πράσινου υδρογόνου, με σημείο εκκίνησης την Κοζάνη. Το έργο αυτό ανοίγει έναν νέο δρόμο για καύσιμα μηδενικών εκπομπών και θέτει τις βάσεις για τη δημιουργία ενός νέου πράσινου ενεργειακού οικοσυστήματος.

Η στρατηγική εξωστρέφειας και διαφοροποίησης της ΔΕΠΑ εκφράζεται και μέσα από κρίσιμες υποδομές διεθνούς σημασίας, όπως ο Πλωτός Σταθμός Επαναεριοποίησης LNG (FSRU) στην Αλεξανδρούπολη και ο αγωγός IGB, που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία.

Ο FSRU λειτουργεί ήδη ως ενεργειακή πύλη για την ευρύτερη περιοχή, ενώ ο IGB, με δυνατότητα μεταφοράς έως 3 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο και δυνατότητα αντίστροφης ροής, καθιστά την Ελλάδα σημαντικό κόμβο ενεργειακών ροών στην Ευρώπη.

Η ΔΕΠΑ Εμπορίας συνεχίζει να επενδύει με συνέπεια στην τεχνολογία, στη διαφοροποίηση πηγών και στην περιφερειακή συνεργασία, όχι απλώς ακολουθώντας τις εξελίξεις, αλλά διαμορφώνοντάς τες, με στρατηγική, ευθύνη και όραμα, τοποθετώντας την Ελλάδα στον πυρήνα του ευρωπαϊκού ενεργειακού σχεδιασμού.

Toυ Κωστή Χατζηδάκη*

Απέναντι σε αυτή την καταστροφολογία της αντιπολίτευσης, εμείς επιλέγουμε να απαντάμε με μια πολιτική με έργο και αποτελέσματα:

Θεωρεί, επίσης, κάποιος ότι δεν είναι θετικό ότι η ανεργία έχει μειωθεί από 18% το 2019 στο 8% και ότι έχουν δημιουργηθεί πάνω από μισό εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας;

Υπάρχει κάποιος που να αμφισβητεί ότι οι δαπάνες για την Υγεία έχουν αυξηθεί κατά 75% μεταξύ 2019-2025;

Πιστεύει κάποιος ότι το πρόγραμμα Μαριέττα Γιαννάκου για την ανακαίνιση σχολείων σε όλη την Ελλάδα δεν είναι ωφέλιμο και πετυχημένο; Η πρώτη φάση του προγράμματος αφορά 431 σχολεία που θα είναι έτοιμα πριν την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Ενώ ανακοινώθηκε η επέκταση του προγράμματος κατά 300 εκατ. ευρώ για να γίνουν έργα σε περισσότερα από 2.500 σχολεία.

Αμφισβητεί άραγε κανείς ότι αυτή την ώρα υλοποιείται το μεγαλύτερο πρόγραμμα ανακαίνισης σε 93 νοσοκομεία και 160 κέντρα υγείας σε όλη την Ελλάδα; Ο προϋπολογισμός μάλιστα του προγράμματος φτάνει τα 600 εκατ. ευρώ.

Θα προτιμούσαν άραγε ορισμένοι να μην ολοκληρώνονται ή να μην προχωρούν εμβληματικά μεγάλα έργα για τα οποία ακούγαμε για δεκαετίες; Έργα όπως η ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης με την Αττική, το Μετρό Θεσσαλονίκης, ο οδικός άξονας Πάτρα-Πύργος έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Ενώ άλλα, όπως ο ΒΟΑΚ, η ηλεκτρική διασύνδεση των Κυκλάδων, η γραμμή 4 του Μετρό Αθήνας, η επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά, το flyover, το αεροδρόμιο στο Καστέλλι της Κρήτης προχωρούν.

Όσο ορισμένοι λαϊκιστές περιορίζονται σε πατριωτικές κορώνες, είναι η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη που κάνει όλα τα τελευταία χρόνια πιο ισχυρές τις Ένοπλες Δυνάμεις μας: Με τα Rafale, τις Belharra, με την προώθηση των ερευνών για υδρογονάνθρακες νοτίως της Κρήτης, με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.

Αμφισβητεί ακόμα κάποιος ότι ο τουρισμός σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο; Το 2024 είχαμε αύξηση 34% σε σχέση με το 2019 όσον αφορά τις εισπράξεις και αύξηση 20% στις αφίξεις. Ενώ η θετική πορεία αναμένεται να συνεχιστεί και φέτος.

Φυσικά κανείς δεν αρνείται ότι η συσσωρευμένη ακρίβεια των τελευταίων ετών έχει προσθέσει μια πίεση στα νοικοκυριά. Κανείς, επίσης, δεν αρνείται το οξύ πρόβλημα που υφίσταται με την αύξηση των ενοικίων. Ούτε ότι έχουν εξαλειφθεί όλες οι συνέπειες της δεκαετούς κρίσης, που περάσαμε μεταξύ 2010-2019. Ωστόσο γίνονται σταθερά βήματα μπροστά. Ο Πρωθυπουργός θα παρουσιάσει στη ΔΕΘ ένα πακέτο μειώσεων άμεσων φόρων για τη μεσαία τάξη που φανούν κατευθείαν στις τσέπες των πολιτών. Και θα είναι μια απάντηση και στο πρόβλημα της ακρίβειας. Τα λεφτά δεν βρέθηκαν στα «λεφτόδεντρα». Είναι αποτέλεσμα της ανάπτυξης της οικονομίας με υπερδιπλάσιους ρυθμούς σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, είναι αποτέλεσμα των άνευ προηγούμενου θετικών αποτελεσμάτων στον περιορισμό της φοροδιαφυγής.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα που αλλάζει, μια χώρα που προοδεύει. Οφείλουμε να διαφυλάξουμε την πρόοδο που έχει σημειωθεί και να συνεχίσουμε στον δρόμο της Ευρώπης και των μεταρρυθμίσεων. Αυτή είναι η πετυχημένη συνταγή που ακολουθούμε τα τελευταία χρόνια, αυτή είναι η συνταγή που θα επιτρέψει στην πατρίδα μας να ανέβει ακόμα ψηλότερα και θα κάνει την καθημερινότητα των συμπολιτών μας καλύτερη!

*Ο Κωστής Χατζηδάκης είναι αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, βουλευτής Βόρειου Τομέα Β’ Αθηνών και αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας.

Του Τάκη Θεοδωρικάκου, Υπουργού Ανάπτυξης

Το 2016, στην πρώτη του ομιλία στη ΔΕΘ ως πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε απευθυνθεί στους Έλληνες με τη «συμφωνία αλήθειας», περιγράφοντας την ιστορική ευθύνη για οριστική έξοδο από την κρίση και για την έναρξη δημιουργικού κύκλου ανασυγκρότησης της χώρας.

Σχεδόν μια δεκαετία μετά, η δέσμευση αυτή έχει μετουσιωθεί σε πράξη. Η Ελλάδα του 2025 δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα της κρίσης και των μνημονίων. Η ανεργία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών – 7,9% τον Μάιο, δέκα μονάδες κάτω από το 2019. Πάνω από 500.000 νέες θέσεις εργασίας έχουν δημιουργηθεί μέσα σε έξι χρόνια. Οι επενδύσεις αυξήθηκαν από το 11% στο 15,3% του ΑΕΠ. Οι εξαγωγές διπλασιάστηκαν ως ποσοστό του ΑΕΠ, φτάνοντας το 42%.

Το χρέος μειώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται σταθερά, με ρυθμούς 2% ή μεγαλύτερους, που ξεπερνούν τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2024 έφτασε το 4,8% του ΑΕΠ, διπλάσιο των αρχικών προβλέψεων, δημιουργώντας σημαντικό χώρο για νέες πολιτικές στήριξης της κοινωνίας, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα . Και, ίσως, το πιο ελπιδοφόρο: για πρώτη φορά πέρυσι επέστρεψαν περισσότεροι Έλληνες εργαζόμενοι απ’ όσους έφυγαν – γιατί πίστεψαν ξανά στις προοπτικές και τις δυνατότητες της πατρίδας τους.

Αυτή η πρόοδος δεν ήταν αυτονόητη, ούτε δεδομένη. Επιτεύχθηκε με σχέδιο, με πολιτική σταθερότητα και με δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις. Με μεταρρυθμίσεις που έφεραν ξανά την εμπιστοσύνη – από τις αγορές, τους επενδυτές, τους πολίτες.

Τώρα, λοιπόν, είναι η ώρα να ανοίξουμε το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο: τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας μας. Χρειάζεται να μεταβούμε σε ένα νέο παραγωγικό πρότυπο με έμφαση στην ενίσχυση της εξωστρέφειας, των εξαγωγών, της βιομηχανίας, της μεταποίησης, του πρωτογενούς τομέα, καθώς και στην αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου και των νέων τεχνολογιών για την παραγωγή καινοτόμων και ανταγωνιστικών προϊόντων. Μια – δίχως αμφιβολία – μεγάλη πρόκληση, αλλά απόλυτα αναγκαία. Όχι μόνο για να αντιμετωπίσουμε ριζικά ένα δομικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας, το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο, αλλά και για να αντιμετωπίσουμε τις κοινωνικές, τις περιφερειακές και ενδοπεριφερειακές ανισότητες· ένα ζήτημα που σχετίζεται άμεσα και με το εθνικό πρόβλημα του δημογραφικού.

Κινούμενοι προς αυτή την κατεύθυνση, με τον νέο Αναπτυξιακό Νόμο, ένα εργαλείο εθνικής σημασίας, κινητοποιούμε πόρους άνω των 4 δισ. ευρώ την επόμενη διετία, στηρίζοντας παραγωγικές επενδύσεις σχέδια που δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, ειδικά στις παραμεθόριες περιοχές, και στηρίζουν τις αλυσίδες αξίας της ελληνικής οικονομίας. Έχουν ήδη προκυρηχθεί τα τρία πρώτα καθεστώτα – Μεταποίηση, Μεγάλες Επενδύσεις και Παραμεθόριες Περιοχές – με συνολικό προϋπολογισμό 450 εκατ. ευρώ, ενώ ακολουθούν τον Σεπτέμβριο τα νέα καθεστώτα για την εξωστρέφεια, την κοινωνική επιχειρηματικότητα και τις νέες τεχνολογίες. Την ίδια στιγμή, υλοποιούμε στοχευμένα μέτρα για την περαιτέρω απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος: 12 παρεμβάσεις που καταργούν γραφειοκρατικά εμπόδια, ψηφιοποιούν τις διαδικασίες και απελευθερώνουν τις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας. Από την αναβάθμιση του OpenBusiness μέχρι την πλήρη ψηφιοποίηση δικαιολογητικών και αδειοδοτήσεων, θέτουμε τέλος σε παθογένειες του παρελθόντος που καθηλώνουν την επιχειρηματικότητα.

Στηρίζουμε 76 στρατηγικές και εμβληματικές επενδύσεις σε όλη την επικράτεια. Τον τελευταίο μόνο χρόνο, έχουν εγκριθεί και προχωρούν 15 στρατηγικές επενδύσεις συνολικού ύψους 2,5 δισ. ευρώ, με τις μισές να αφορούν τη βιομηχανία και δύο εξ αυτών την έρευνα και την τεχνολογία. Από την παραγωγή του γαλλίου, ενός κρίσιμου μετάλλου, καλύπτωντας το σύνολο των αναγκών της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, έως την αναγέννηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, πρόκειται για επενδύσεις που φέρνουν τεχνογνωσία και χιλιάδες νέες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Δεν νοείται, όμως, να μιλάμε για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας χωρίς να «επενδύσουμε» στην ποιότητα. Σημαντικός πυλώνας του νέου παραγωγικού προτύπου είναι η Εθνική Πολιτική Ποιότητας. Ενοποιούμε και αναβαθμίζουμε τις υποδομές πιστοποίησης, δημιουργούμε το Εθνικό Ψηφιακό Μητρώο Πιστοποιήσεων και Ελέγχων, ενισχύουμε τον ΕΛΟΤ, το ΕΣΥΔ και το Εθνικό Ίδρυμα Μετρολογίας και καθιερώνουμε για πρώτη φορά Κυβερνητική Επιτροπή Ποιότητας. Θέλουμε η πιστοποιημένη ελληνική παραγωγή να αποκτήσει ισχυρή διεθνή ταυτότητα και το «Made in Greece» να γίνει ταυτόσημο με την αξιοπιστία, την ασφάλεια, την ποιότητα.

Παράλληλα, προχωρούμε σε μια πολύ σημαντική μεταρρύθμιση για την αγορά: τη σύσταση της Νέας Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας του Καταναλωτή και Εποπτείας της Αγοράς, στα πρότυπα της ΑΑΔΕ. Με 300 νέους ελεγκτές και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, δημιουργούμε έναν ισχυρό μηχανισμό που θα παρεμβαίνει όπου χρειάζεται και θα δίνει στον πολίτη ένα σαφές σημείο αναφοράς για να βρίσκει το δίκιο του.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των πολιτικών είναι ένας: η διαφάνεια. Και αυτή την αρχή εφαρμόζουμε απαρέγκλιτα και στον πιο ευαίσθητο τομέα, τη διαχείριση των δημόσιων χρημάτων. Είχα δεσμευτεί πως όχι μόνο θα μπει τέλος στις ατέρμονες παρατάσεις σε επενδυτικά σχέδια που δεν υλοποιήθηκαν ποτέ, αλλά και πως δε θα σπαταλήσουμε ούτε ένα ευρώ του Έλληνα φορολογούμενου. Ήδη έχουν αποσταλεί στην ΑΑΔΕ τα πρώτα 55 εκατ. ευρώ προς είσπραξη από επενδυτικά σχέδια παλαιότερων αναπτυξιακών νόμων, που δεν υλοποιήθηκαν. Και οι έλεγχοι προχωρούν με ταχύτητα σε εκατοντάδες ακόμη φακέλους. Τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων θα επιστρέψουν στα δημόσια ταμεία, για να στηρίξουν παραγωγικές επενδύσεις που φέρνουν δουλειές.

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, στον πρώτο αιώνα ζωής της, στέλνει ένα καθαρό μήνυμα: η Ελλάδα αλλάζει. Και αλλάζει με σχέδιο, συνέπεια και με πολιτική σταθερότητα.

Toυ Θανάση Κοντογεώργη*

Αντί για τον παραδοσιακό κεντρικό σχεδιασμό, επιλέξαμε να μικρύνουμε την «απόσταση» της Περιφέρειας από το Κέντρο, ακολουθώντας τον δρόμο του διαλόγου. Συστηματικές συναντήσεις κυβερνητικών κλιμακίων υπό τον συντονισμό της Προεδρίας της Κυβέρνησης με δημάρχους, περιφερειάρχες, επαγγελματικούς φορείς και πολίτες διαμορφώνουν την εικόνα των αναγκών και των δυνατοτήτων κάθε περιοχής προκειμένου να σχεδιαστούν δυναμικές, βιώσιμες και δίκαιες πολιτικές.

Από την πρώτη παρουσίαση στην Ορεστιάδα του Έβρου μέχρι σήμερα, έχουν προετοιμαστεί 46 τοπικά σχέδια ανάπτυξης και έχουν ήδη παρουσιαστεί είκοσι σχέδια σε όλη τη χώρα. Πάνω από τριακόσιες στοχευμένες δράσεις βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, ενώ χίλιοι διαφορετικοί φορείς συμμετέχουν ενεργά στις ομάδες εργασίας που έχουν δημιουργηθεί σε κάθε περιφερειακή ενότητα. Το επόμενο διάστημα συνεχίζουμε σε Δυτική Ελλάδα, Ήπειρο, Πελοπόννησο, Θεσσαλία και Νότιο Αιγαίο. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους να έχει παρουσιάσει τον βασικό κορμό της στρατηγικής μας για ολόκληρη την περιφέρεια.

Βεβαίως, μέσα από αυτή τη διαδικασία, αναδεικνύονται ζητήματα που ξεπερνούν τα τοπικά όρια και αφορούν ολόκληρη την επικράτεια. Έχει, μάλιστα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον, και αφορά τη δουλειά μας, το πώς βιώνονται τα κοινά προβλήματα σε διαφορετικές περιοχές. Η δημογραφική κρίση, οι προκλήσεις των ορεινών και νησιωτικών περιοχών, η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η δημιουργία επενδύσεων και θέσεων εργασίας, οι δυσκολίες του αγροτικού τομέα, τα κενά στον χωροταξικό σχεδιασμό, παλιές και νέες υποδομές, η λειτουργία των περιφερειακών πανεπιστημίων, των δομών υγείας και φροντίδας ηλικιωμένων – όλα αυτά απαιτούν συντονισμένες παρεμβάσεις.

Αυτός ο εθνικός σχεδιασμός συνδέεται άμεσα και με τις συζητήσεις που διεξάγονται στις Βρυξέλλες για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο οποίος επίσης απαιτεί συντονισμό μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και τοπικής αυτοδιοίκησης, ώστε οι προτεραιότητες να είναι κοινές, γιατί κοινό είναι και το ταμείο. Οι διαθέσιμοι πόροι είναι περιορισμένοι και πρέπει να αξιοποιηθούν με τον πιο αποδοτικό τρόπο, πολλαπλασιάζοντας την επίδρασή τους στην οικονομία. Βασικός πυλώνας της Εθνικής Στρατηγικής για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη είναι ο συντονισμός των χρηματοδοτικών μέσων, για να βελτιώσουμε τον προγραμματισμό και καθορίσουμε σε συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες τις άμεσες και μακροπρόθεσμες προτεραιότητες.

Η δίκαιη και βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη είναι εθνική προτεραιότητα για την κυβέρνηση. Είναι βασικός άξονας των πολιτικών μας που θα ενισχυθεί και με το πλαίσιο των πολιτικών που θα ανακοινωθούν στη ΔΕΘ από τον πρωθυπουργό. Ένας εθνικός στόχος, που απαιτεί ευρείες συμφωνίες, κοινωνικές και πολιτικές. Το τελευταίο χρόνο διαβουλεύσεων, διαπιστώνουμε όλο και πιο έντονα ότι οι τοπικές κοινότητες θέλουν και μπορούν να συμμετέχουν στα κοινά, σε έναν ζωντανό διάλογο ώστε να βρούμε κοινά αποδεκτές λύσεις που θα τους εξασφαλίσουν επιβίωση και πρόοδο. Συζητάμε για όσα μας ενώνουν και υποστηρίζουμε το θεμελιώδες δικαίωμα κάθε πολίτη να μπορεί να ζήσει και να δημιουργήσει στον τόπο που γεννήθηκε, εφόσον το επιθυμεί. Λειτουργούμε συνειδητά ενάντια στην πολιτική πόλωση και τον φανατισμό, με την πεποίθηση ότι η Χώρα χρειάζεται συνεργασίες στα μεγάλα και σημαντικά ζητήματα και όχι μικροπολιτικά κέρδη που τροφοδοτούν διαιρέσεις, όπως επιδιώκει η αντιπολίτευση. Γιατί, η ευημερία των περιφερειών, η συγκράτηση του πληθυσμού τους και η δίκαιη κατανομή των διαθέσιμων πόρων αποτελούν προϋποθέσεις για την ευημερία όλης της κοινωνίας.

*Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό

Toυ Αλέξη Χαρίτση, Προέδρου Νέας Αριστεράς

Το περιβόητο «επιτελικό κράτος» της Νέας Δημοκρατίας δεν αφήνει πίσω του κάποια μεταρρυθμιστική τομή, αλλά ανισότητες και χαμένες ευκαιρίες. Για τρεις λόγους: διαφθορά, ανεπαρκής διαχείριση, υπονόμευση του μέλλοντος.

1. Διαφθορά: από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Το κράτος που διαφημίστηκε ως «σύγχρονο» λειτούργησε ξεκάθαρα ως μηχανισμός προνομιακής διανομής πόρων με στόχο την εξαγορά συνειδήσεων και την συγκρότηση ενός στενά ελεγχόμενου πελατειακού κράτους. Οι καταγγελίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, οι αμφιλεγόμενοι διαγωνισμοί του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι έλεγχοι της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για απευθείας αναθέσεις δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά. Είναι το στίγμα της κληρονομιάς που θα αφήσει αυτή η κυβέρνηση.

Το κράτος-λάφυρο είναι ταυτόσημο με το κράτος της Δεξιάς. Δεν είναι παραφωνία που μπορεί να διορθωθεί από άλλα πρόσωπα της ίδιας παράταξης. Η ουσία της δεξιάς διακυβέρνησης στηρίζεται στο εξής δίπολο: πελατειακά δίκτυα-στήριξη των οικονομικών ελίτ.

Η ρήξη με αυτό το μοντέλο διακυβέρνησης έχει μια βασική προϋπόθεση: το δημόσιο χρήμα πρέπει να επενδύεται σε δημόσιες υποδομές και κοινωνικές δομές, στην πραγματική παραγωγή  – όχι να χάνεται σε κυκλώματα πελατειακής εύνοιας και λεηλασίας.

Στόχος της Νέας Αριστεράς είναι ένα κράτος κοινωνικά δίκαιο, δημοκρατικό, οικολογικό και αναδιανεμητικό, που στηρίζει τον κόσμο της εργασίας αντί να ενισχύει τα καρτέλ και τα ολιγοπώλια.

2. Ανεπαρκές κράτος: όταν η κρίση γίνεται κανονικότητα.

Πόσο αξιόπιστος είναι ένας κρατικός μηχανισμός που δεν μπορεί να περιορίσει πυρκαγιές σε προσβάσιμες περιοχές με αφθονία υδάτων; Που επιτρέπει στις φωτιές να φτάνουν στον αστικό ιστό και να καίγονται ΒΙΠΕ; Πόσο ευέλικτο και έξυπνο είναι ένα κράτος που δεν αναθεωρεί το δόγμα της πυρόσβεσης μετά από εκαταμμύρια καμμένα στρέμματα την τελευταία εξαετία; Ένα κράτος που δεν επενδύει στη δασοπροστασία και την πρόληψη;

Και πόσο ικανό είναι ένα κράτος που κατατάσσει την Ελλάδα ουραγό σε κρίσιμους δείκτες κοινωνικής συνοχής και ανάπτυξης; Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Οι δημόσιες δαπάνες υγείας παραμένουν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη (7,4% του ΑΕΠ έναντι 10,9% στην ΕΕ) και στον αντίποδα οι ιδιωτικές είναι από τις υψηλότερες (40%, με μέσο όρο στην ΕΕ το 15%).  Στην παιδεία, η χώρα επενδύει μόλις 3,38% του ΑΕΠ – όταν ο ευρωπαϊκός μέσος είναι 4,6% – κατατάσσοντάς μας στους ουραγούς της ΕΕ. Απέναντι σε αυτά τα δεδομένα η κυβέρνηση εκτρέπει κονδύλια από τις κοινωνικές δαπάνες προς την πολεμική οικονομία, στηρίζοντας περήφανα το ευρωπαϊκό Rearm και την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Το σιδηροδρομικό δίκτυο είναι το μικρότερο αναλογικά στην Ευρώπη, ένδειξη μιας χώρας που μένει πίσω σε υποδομές αντί να στοχεύει σε έναν ενιαίο, πλήρως δημόσιο ΟΣΕ με ηλεκτροκίνηση: σε μια κοινωνική και οικολογική διασύνδεση της χώρας δηλαδή που δεν θα επιτρέψει, εκτός των άλλων, οι πολίτες να χτυπηθούν από τη μεταφορική φτώχεια. Στη στέγαση, οι Έλληνες δαπανούν το μεγαλύτερο ποσοστό εισοδήματος στην Ευρώπη, σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πώς θα λυθεί αυτό χωρίς κοινωνική στεγαστική πολιτική, χωρίς συνεταιριστικά σχήματα κατοικίας, χωρίς κατάργηση της golden visa; Οι Έλληνες δουλεύουν τις περισσότερες ώρες στην Ευρωζώνη, ο κατώτατος μισθός παραμένει από τους χαμηλότερους και οι συνθήκες στον ιδιωτικό τομέα παραπέμπουν σε εποχής δουλείας. Είναι απολύτως ώριμο και εφικτό το αίτημα για κατώτατο μισθό στα 1.000, γενναίες αυξήσεις σε όλη την κλίμακα και για ένα νέο εργασιακό δίκαιο με σταθερά ωράρια και δικαιώματα για αυτούς που δουλεύουν. Πόσο δίκαιο είναι ένα κράτος που αφήνει για τρίτη συνεχή χρονιά τον πληθωρισμό να είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη; Γιατί δεν μηδενίζεται επιτέλους ο ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης;

Ένα τέτοιο κράτος δεν είναι απλώς ανεπαρκές. Είναι κράτος που αφήνει τις κρίσεις να γίνονται κανονικότητα∙ που δεν προστατεύει τους πολίτες του, αλλά τους εκθέτει καθημερινά σε επισφάλεια, ανισότητες και αδιέξοδα.

3. Υπονόμευση μέλλοντος: ανάπτυξη χωρίς ορίζοντα.

Η σημερινή κυβέρνηση ταυτίζει την ανάπτυξη με την πλατφόρμα του airbnb και τα αμέτρητα τραπεζοκαθίσματα. Πρόκειται για μια φθηνή και ασταθή μεγέθυνση. Χωρίς εγχώρια παραγωγική βάση, χωρίς αξιοπρεπείς δουλειές που μπορούν να κρατήσουν τους νέους στη χώρα, χωρίς καινοτομία που θα της επιτρέψει να επιβιώσει σε έναν νέο ψηφιακό κόσμο.

Τον κρίσιμο ενεργειακό μετασχηματισμό της χώρας, αντί να τον οργανώσουμε με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και τη συμμετοχή της κοινωνίας, τον παραδίδουμε ουσιαστικά σε πέντε μεγάλες εταιρείες παραγωγής ενέργειας. Αντί να φτιάχνουμε αποκεντρωμένα και δημοκρατικά σχήματα παραγωγής ΑΠΕ που θα προάγουν ενεργειακή αυτονομία σε νοικοκυριά, βιομηχανία και αγροτική παραγωγή ξεπουλιόμαστε στις γεωτρήσεις. Τη δημιουργία ανθεκτικών πόλεων και υποδομών απέναντι στην κλιματική κρίση την αντικαθιστούμε με φαραωνικά έργα και το greenwashing των κατασκευαστικών ομίλων. Αντί να επενδύουμε στην κυκλική οικονομία επιλέγουμε ακριβά και ενεργοβόρα μοντέλα καύσης απορριμμάτων. 

Έτσι, αντί να χτίζουμε ένα στιβαρό και ασφαλές μέλλον, ανακυκλώνουμε τις παθογένειες ενός μοντέλου που δεν είναι βιώσιμο δημοσιονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά. Ενός μοντέλου χρεωκοπίας.

Η επιλογή μπροστά μας

Το «επιτελικό κράτος» πρέπει να αντικατασταθεί από ένα κράτος που δεν υπηρετεί κομματικά συμφέροντα, αλλά κοινωνικούς στόχους: φορολογική δικαιοσύνη, ισχυρό κοινωνικό κράτος, προστασία των εργαζομένων, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση που δεν αφήνει κανέναν πίσω, στήριξη της παραγωγής.

Η Νέα Αριστερά εκπροσωπεί ένα πολιτικό σχέδιο για μια χώρα που δεν βολεύεται με τη μιζέρια. Στη ΔΕΘ ο κύριος Μητσοτάκης θα παρουσιάσει μια λίστα φοροελαφρύνσεων και επιδομάτων. Είναι η λίστα της εξαπάτησης και της κοροϊδίας. Οι πολίτες όμως πρέπει να έχουν αυτό που δικαιούνται. Αξιοπρέπεια και προοπτική. Για να μπορούν να απολαμβάνουν αυτά που παράγουν.

Του Σταύρου Καφούνη, προέδρου της ΕΣΕΕ

Η εικόνα της αγοράς είναι ανησυχητική: όλο και περισσότερα καταστήματα κλείνουν, ενώ οι έρευνες της ΕΣΕΕ αποτυπώνουν συνεχείς απώλειες πωλήσεων, ιδιαίτερα για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Το φετινό καλοκαίρι, που θα μπορούσε να αποτελέσει ευκαιρία τόνωσης του τζίρου, μετατράπηκε σε ακόμη ένα χαμένο στοίχημα: έξι στις δέκα επιχειρήσεις είδαν μείωση στις πωλήσεις τους κατά τις θερινές εκπτώσεις, με την ανησυχία για το τι θα ακολουθήσει να διογκώνεται. Αν σε αυτό προστεθεί το αυξανόμενο λειτουργικό κόστος και η συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών, το αποτέλεσμα είναι ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί μεσοπρόθεσμα τη βιωσιμότητα χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Πρέπει να καταστεί σαφές: Χωρίς ουσιαστική και ολοκληρωμένη στήριξη χιλιάδες εμπορικές επιχειρήσεις αργά ή γρήγορα θα μπουν σε περιπέτειες. Το εμπόριο, που αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη της χώρας με περισσότερους από 700.000 εργαζόμενους δεν ζητά ειδική μεταχείριση, αλλά δίκαιους όρους για να συμβάλει πολύπλευρα στη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΣΕΕ έχει ήδη καταθέσει στους πολιτικούς αρχηγούς και τον Πρωθυπουργό ένα αναλυτικό σχέδιο παρεμβάσεων. Πρόκειται για προτάσεις πλήρως κοστολογημένες, που απαντούν στις πιο πιεστικές ανάγκες της αγοράς, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα και προσφέροντας αναπτυξιακή προοπτική. Δεν μιλάμε για γενικόλογες επιθυμίες, αλλά για μία πλήρη και κοστολογημένη φιλοεπιχειρηματική μεταρρύθμιση με συγκεκριμένες παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, με σαφές όφελος για επιχειρήσεις, κράτος και κοινωνία.

Τα βασικά σημεία των προτάσεων είναι τα εξής:

• Κατάργηση άδικων τεκμαρτών φόρων και τέλους επιτηδεύματος.
• Επαναφορά του αφορολόγητου για τους μικρούς επιχειρηματίες.
• Δημιουργία ακατάσχετου επιχειρηματικού λογαριασμού.
• Μείωση εργοδοτικών εισφορών και ενιαία ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών.
• Στήριξη της νησιωτικής οικονομίας με μειωμένους ΦΠΑ και πραγματικό μεταφορικό ισοδύναμο.
• Νέο αναπτυξιακό μοντέλο που θα στηρίζεται στον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό, στη διεύρυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και στην ενίσχυση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης.

Τα μέτρα αυτά δεν είναι δημοσιονομικά δυσβάσταχτα· αντιθέτως, μπορούν να υπερκαλυφθούν από την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Παράλληλα, προτάσεις μηδενικού κόστους, όπως η απλοποίηση διαδικασιών, η μείωση γραφειοκρατίας και η ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου, θα μπορούσαν άμεσα να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Η φετινή ΔΕΘ πρέπει να αποτελέσει σημείο καμπής. Η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα έχουν την ιστορική ευθύνη να αναγνωρίσουν τον ρόλο του εμπορίου και να ενσωματώσουν τις προτάσεις μας στη νέα αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας.

Του Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, Προέδρου Ε.Ε.Α, Επίτιμου Διδάκτορα ΠΑ.ΠΕΙ. & Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας δείχνει ότι η αύξηση του ΑΕΠ από μόνη της δεν αρκεί. Οι ανισότητες διευρύνθηκαν, με τους λίγους να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μερίδιο των κερδών, ενώ η μεσαία τάξη και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πιέζονται συνεχώς. Αυτό οδηγεί σε περιορισμένη κατανάλωση και τελικά σε χαμηλότερη δυναμική. Επομένως, το νέο μοντέλο δεν μπορεί παρά να στοχεύει σε δικαιότερη κατανομή ευκαιριών και στήριξη του παραγωγικού ιστού, με πολιτικές που απαντούν στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας.

Η μετάβαση σε μια πιο ανταγωνιστική οικονομία περνά μέσα από την καινοτομία. Η Ελλάδα χρειάζεται να ενισχύσει την έρευνα και να δημιουργήσει πιο στενούς δεσμούς ανάμεσα σε πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και τοπική αυτοδιοίκηση.

Παράλληλα, απαιτούνται κίνητρα για επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, ψηφιακά εργαλεία και σύγχρονες μορφές παραγωγής. Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, της ρομποτικής ή των «έξυπνων» συστημάτων δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να σταθεί η χώρα στον διεθνή ανταγωνισμό. Σημασία όμως έχει η καινοτομία να μη μείνει προνόμιο των λίγων, αλλά να διαχέεται δίκαια στην κοινωνία και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας.

Αντίστοιχα, η ενεργειακή στρατηγική δεν μπορεί να περιορίζεται σε λίγα μεγάλα έργα. Οι ενεργειακές κοινότητες, όπου συμμετέχουν πολίτες, μικρές επιχειρήσεις και τοπικοί φορείς, αποτελούν υπόδειγμα δίκαιης και συμμετοχικής ανάπτυξης.

Την ίδια στιγμή, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρέπει να περάσουν από τον ρόλο του «αδύναμου κρίκου» σε αυτόν του κεντρικού παίκτη. Με φορολογικά κίνητρα, καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και εργαλεία για ψηφιακό μετασχηματισμό, μπορούν να γίνουν μοχλός ανάπτυξης τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Εξίσου κρίσιμο είναι να στηριχθούν συνεργασίες σε τομείς όπως ο αγροδιατροφικός, ο τουριστικός και ο πολιτιστικός, που αξιοποιούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής.

Οι επενδύσεις από το εξωτερικό χρειάζονται, αλλά με σαφή προσανατολισμό. Δεν αρκεί να φέρνουν κεφάλαια. Πρέπει να δημιουργούν θέσεις εργασίας, να σέβονται το περιβάλλον και να έχουν πραγματική κοινωνική προστιθέμενη αξία.

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού είναι ένα ακόμη μεγάλο στοίχημα. Ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα, προγράμματα δεξιοτήτων και προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων μπορούν να εγγυηθούν μια αγορά εργασίας βιώσιμη και δίκαιη. Η αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης, η σύνδεση με τις ανάγκες της αγοράς και η αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας στην κατάρτιση μπορούν να προσφέρουν νέες προοπτικές σε εργαζόμενους και ανέργους.

Τέλος, χωρίς περιφερειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να υπάρξει εθνική ανάπτυξη. Η ενίσχυση των νησιών και της υπαίθρου με υποδομές, υπηρεσίες και νέες επενδυτικές ευκαιρίες είναι προϋπόθεση για να διατηρηθεί ζωντανός ο κοινωνικός ιστός και να σταματήσει η δημογραφική φθορά. Μια δίκαιη αναπτυξιακή στρατηγική δεν θα αφήνει περιοχές στο περιθώριο, αλλά θα αξιοποιεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου, μετατρέποντάς τα σε μοχλό προόδου.

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από ένα μοντέλο που συγκεντρώνει τα οφέλη στους λίγους. Χρειάζεται μια νέα παραγωγική πορεία που θα στηρίζεται στην καινοτομία, στη δίκαιη μετάβαση, στην ισχυρή μεσαία τάξη και στη συμμετοχή όλων των πολιτών. Μόνο έτσι η ανάπτυξη θα μεταφράζεται σε πραγματική ευημερία για την κοινωνία.

Του Γιώργου Καββαθά, Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ

Πρακτικά, οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις χρηματοδοτούν ταυτόχρονα τα δημόσια ταμεία αλλά και μια ανάπτυξη που απευθύνεται σε λίγους, δηλαδή στις τράπεζες που διατηρούν υπερβολικά περιθώρια κέρδους και αφαιρούν τεράστιους πόρους από την πραγματική οικονομία μέσω των προμηθειών, και της αλυσίδας παραγωγής και διάθεσης ηλεκτρικής ενέργειας, του κλάδου δηλαδή που η ιδιωτικοποίησή του προκάλεσε το διπλασιασμό του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Οι δύο αυτοί κλάδοι μοιράζουν πλέον εντυπωσιακά μερίσματα αποστερώντας κρίσιμους πόρους από τις επιχειρήσεις και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.

Εκτός όμως αυτών, εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες φορολογούνται για εισοδήματα που δεν υπάρχουν, υποχρεώνονται να εργάζονται όλο και περισσότερες ώρες για λιγότερα κέρδη μόνο και μόνο για να ανταποκριθούν στο εκρηκτικά αυξημένο διοικητικό βάρος που τους έχει επιβληθεί. Η ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας μπορεί να διευκολύνει τις δημόσιες υπηρεσίες, μέχρι σήμερα όμως απαιτεί όλο και περισσότερο χρόνο και όλο και περισσότερους πόρους από τις επιχειρήσεις. 

Είναι πλέον σαφές ότι ο επιχειρηματικός κόσμος μετά από 16 συνεχόμενα έτη διαδοχικών κρίσεων δεν αντέχει πλέον να χρηματοδοτεί τον οποιονδήποτε και μάλιστα χωρίς αντίκρισμα, χωρίς ελπίδα και προοπτική για καλύτερες μέρες. Επιστέγασμα βέβαια του αρνητικού οικονομικού κλίματος είναι και τα σκάνδαλα διασπάθισης ευρωπαϊκών πόρων, σκάνδαλα εκατομμυρίων που προκαλούν οργή σε όλους εμάς που αγωνιούμε να βγάλουμε το μήνα από τη δουλειά και μόνο, να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας, να καλύψουμε τις ανάγκες και τις απαιτήσεις των εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων μας, ανάγκες που πολλαπλασιάζονται λόγω της ακρίβειας και δεν καλύπτονται από μια περιοδική επιδοματική πολιτική. Ακόμα και οι αυξήσεις μισθών όμως που γίνονται, αυξήσεις που χρηματοδοτούνται από την πραγματική παραγωγή, περισσότερο ωφελούν τα δημόσια ταμεία παρά τους ίδιους τους εργαζομένους και τα νοικοκυριά.

Κοινό πλέον είναι το συμπέρασμα, τουλάχιστον στους ανθρώπους της πραγματικής οικονομίας, ότι το μοντέλο οικονομικής πολιτικής που ακολουθείται είναι και λάθος και αποτυχημένο. Διότι όταν υιοθετούνται και μάλιστα επί μακρό χρονικό διάστημα πρακτικές συγκέντρωσης των πόρων είτε στο δημόσιο είτε σε συγκεκριμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες, το αποτέλεσμα είναι η φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης, η υποβάθμιση της παραγωγής, η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα, ο πολλαπλασιασμός των κινδύνων από οποιαδήποτε κρίση, πολλές εκ των οποίων ήδη κυοφορούνται με την αναγέννηση του προστατευτισμού αλλά και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Εν αναμονή επομένως των εξαγγελιών της κυβέρνησης ως είθισται στη ΔΕΘ, οφείλουμε να σημειώσουμε, με βάση τις μέχρι σήμερα διαρροές, ότι η αισιοδοξία για συνολική ανακατεύθυνση της λογικής της ασκούμενης πολιτικής είναι περιορισμένη. Άλλωστε ένα σύνολο μέτρων στη λογική της στιγμιαίας ανακούφισης, όπως είναι τα επιδόματα, δεν δημιουργεί προοπτικές ούτε διευκολύνει την επιχειρηματικότητα, δεδομένου ότι συνηθέστερα οι επαγγελματίες εξαιρούνται των όποιων θετικών παρεμβάσεων, ως ύποπτοι φοροδιαφυγής.

Η οικονομική πολιτική της χώρας οφείλει να μετασχηματιστεί σε βασικά της χαρακτηριστικά, με πρώτο και κύριο την ενίσχυση της βιωσιμότητας της παραγωγής και της εργασίας, που ήδη έχουν επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος όλων των κρίσεων που πέρασε η χώρα. Η αναγκαία οικονομική πολιτική εάν επιδιώκουμε την ενδυνάμωση και την ανθεκτικότητα της οικονομίας οφείλει να θεμελιωθεί κατά τη γνώμη μου στα εξής:

1. Μείωση των φόρων για εργαζόμενους και επιχειρήσεις με ευνοϊκές αλλαγές στη φορολογική κλίμακα, τιμαριθμοποίηση αυτής ώστε να μην χάνονται οι όποιες αυξήσεις αποφασιστούν στο μέλλον, κατάργηση του τεκμαρτού προσδιορισμού φορολογητέου εισοδήματος και του τέλους επιτηδεύματος, κατάργηση της προκαταβολής φόρου ή αλλαγή του τρόπου εφαρμογής.
2. Μείωση των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ και ΕΦΚ) και των συνεισπραττόμενων τελών και εξορθολογισμός αυτών (πχ ΦΠΑ στην εστίαση), ώστε να μειωθούν οι τιμές και να ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Διεύρυνση των ορίων απαλλαγής μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων από την υποχρέωση είσπραξης και απόδοσης ΦΠΑ στα 30.000€ και επαναφορά μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά στα πλαίσια και των ευρωπαϊκών σχετικών οδηγιών. 
3. Δραστική μείωση του διοικητικού βάρους των επιχειρήσεων με κατάργηση διαδικασιών και εφαρμογών και όχι απλή ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας
4. Μείωση κατά 50% του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και συνοδών χρεώσεων ώστε να επανέλθει ο τελικός λογαριασμός στα επίπεδα που βρισκόταν μέχρι τα μέσα του 2021 και κατάργηση όλων των καταχρηστικών χρεώσεων
5. Μείωση επιτοκίων και καθορισμός συγκεκριμένων υπηρεσιών επί των οποίων μπορούν να χρεώνουν προμήθειες οι τράπεζες με συγκεκριμένο πλαφόν ανώτερης χρέωσης. Απαγόρευση επιβολής προμήθειας για εισπραττόμενο και καταβαλλόμενο ΦΠΑ ή άλλο φόρο ή τέλη και επιστροφή όλων των προμηθειών που έχουν εισπραχθεί επί αυτών των ποσών. Πλαφόν στις χρεώσεις POS και υπηρεσιών που τα συνοδεύουν και ενιαία χρέωση προμήθειας ανεξάρτητα από τον πάροχο ή τον εκδότη της κάρτας αγορών.
6. Πλαφόν στις αυξήσεις ενοικίων επαγγελματικής στέγης που πλέον είναι ανεξέλεγκτες.
7. Θέσπιση δυνατότητας ρυθμίσεων για χρέη προς το δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους λογαριασμούς κοινής ωφελείας σε 120 δόσεις με απλοποιημένες διαδικασίες. Ενιαίο σημείο ψηφιακής ενημέρωσης για οφειλές προς το δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία στο taxis.
8. Αφορολόγητο για ελεύθερους επαγγελματίες όπως και στους μισθωτούς, ακατάσχετος λογαριασμός κεφαλαίου κίνησης επιχειρήσεων καθορισμένος ως προς το ύψος του με βάση αντικειμενικά δεδομένα όπως το ιστορικό εξόδων της επιχείρησης.
9. Είσοδος της Αναπτυξιακής Τράπεζας σε περισσότερες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που αφορούν τις επιχειρήσεις για να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα, όπως γίνεται με τις μικροπιστώσεις και παράγει ήδη θετικά αποτελέσματα.
10.  Αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης ώστε αυτή να αποτελεί συνειδητή επιλογή στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού μαθητών και νέων και εισαγωγή μαθημάτων επιχειρηματικότητας στα σχολεία.
11. Αναβάθμιση των δημοσίων υπηρεσιών υγείας σε όλες τις βαθμίδες, αναβάθμιση των υποδομών μεταφορών αγαθών και προσώπων με κριτήριο την μείωση του κόστους μεταφορών, αναβάθμιση των συνδέσεων διαδικτύου σε όλη τη χώρα ώς προϋπόθεση ανάπτυξης.

Τα παραπάνω αποτελούν τα ελάχιστα που απαιτούνται προκειμένου να επιδιωχθεί στην πράξη η ανάπτυξη και να καταστεί η εθνική οικονομία πιο ανθεκτική σε όποια ενεργή ή μελλοντική κρίση, αλλά και για να μην υπηρετείται η ανάπτυξη για λίγους μέσω φτωχοποίησης των πολλών.

Βεβαίως, ταυτόχρονα πρέπει να αντιμετωπιστεί και η οξεία δημογραφική κρίση, κρίση όμως που δεν μπορεί να ανασχεθεί όσο είναι σε ισχύ πολιτικές εχθρικές προς την επιχειρηματικότητα και την εργασία, ή πολιτικές συγκέντρωσης κεφαλαίων σε λίγους ή στο κράτος.

Εν κατακλείδι, εκτιμώ ότι σύμφωνα και με τα δημοσιονομικά δεδομένα, υπάρχουν τα περιθώρια να υιοθετηθούν πολιτικές ικανές να υποστηρίξουν το παρόν και το μέλλον του συνόλου της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας και όχι απλώς μέρους αυτής. Οι αλλαγές που ζητάμε ως ΓΣΕΒΕΕ είναι ορθολογικές, άμεσα εφαρμόσιμες και δεν θέτουν σε κίνδυνο αντίθετα ενισχύουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας και μάλιστα με τρόπο δίκαιο. Η κατεύθυνση άλλωστε της σημερινής οικονομικής πολιτικής με όρους ανάπτυξης αποδεικνύεται ελάχιστα αποτελεσματική, αφού οι επιτευχθέντες ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ σε σχέση με τους πόρους που έχουν εισρεύσει στη χώρα από την πανδημία και μετά, είναι μάλλον απογοητευτικοί και περισσότερο επιτυγχάνονται από τον πληθωρισμό παρά από την μεγέθυνση της παραγωγής και την διαφοροποίηση της θέσης της χώρας στον διεθνή καταμερισμό παραγωγής.  

Του Κωνσταντίνου Β. Κόλλια*

Αυτό έχει επιπτώσεις στη χώρα μας; 

Ασφαλώς.

Όπως και σε όλες τις χώρες.

Υψηλότερες τιμές εντός Ελλάδας, υψηλότερες τιμές για τα εξαγόμενα προϊόντα, χαμηλότερη εισροή τουριστών λόγω της οικονομικής πίεσης, που υφίστανται τα νοικοκυριά στην Ευρώπη και όχι μόνο. 

Παρ΄ όλα αυτά, η ελληνική οικονομία δείχνει ιδιαίτερα ανθεκτική. 

Έχει πετύχει σημαντική μεγέθυνση, με πολλούς ξένους οίκους και αξιωματούχους να μιλούν για ένα μικρό θαύμα. 

Κι αυτό είναι γεγονός, εάν λάβει κανείς υπόψη τι είχε προηγηθεί την προηγούμενη δεκαετία, με τη χώρα να επιβιώνει από μία μεγάλη κρίση, με πολύ ισχυρό και σκληρό νόμισμα, και να επανακτά την ισχύ της. 

• Με ανάπτυξη υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης…
• Με ρυθμισμένο το δημόσιο χρέος της και με πρόωρες αποπληρωμές…
• Με σημαντικό πλεόνασμα στα δημοσιονομικά.
• Με έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον. 

Όλα αυτά δημιουργούν σημαντικές προσδοκίες από τους πολίτες, οι οποίοι καλούνται διαρκώς και καθημερινά να αντιμετωπίσουν το πολύ υψηλότερο κόστος διαβίωσης.

Και η κυβέρνηση οφείλει να ανταποκριθεί σε αυτό.

Όχι, όμως, μέσω άκριτων και χωρίς βάση παροχών, που και θα εκτροχιάσουν τα δημοσιονομικά, αλλά και θα επαναφέρουν δυσάρεστες και καταστροφικές στρεβλώσεις για την οικονομία.  

Αλλά μέσω ελαφρύνσεων, οι οποίες και θα προσφέρουν άμεσα μεγαλύτερη ρευστότητα στα νοικοκυριά – όπως η μείωση φορολογικών συντελεστών, που σημαίνει χαμηλότερη μηνιαία παρακράτηση στους μισθούς, άρα υψηλότερες αποδοχές -, αλλά και θα δημιουργήσουν προϋποθέσεις ενίσχυσης της αναπτυξης συνολικά.

Για συνεχίσει η ελληνική οικονομία να αναπτύσσεται με αυτή τη δυναμική, θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση να γίνει ακόμα πιο αποφασιστική. 

Πλέον, όμως, του θέματος αυτού, δεν πρέπει να ξεχνάμε και τη μεγάλη πρόκληση για την ελληνική οικονομία, που δεν είναι άλλη από την επόμενη ημέρα μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης. 

Στο πλαίσιο του ρόλου μας ως θεσμοθετημένος σύμβουλος της κυβέρνησης για θέματα οικονομίας, έχουμε εφιστήσει από την πρώτη στιγμή την προσοχή για την προετοιμασία της ελληνικής οικονομίας, όταν ολοκληρωθεί η εκταμίευση των κονδυλίων του Ταμείου και το αποτέλεσμα αυτών. 

Η μετάβαση στο νέο σύγχρονο παραγωγικό μοντέλο ήδη τρέχει. 

Απαιτούνται, όμως, ακόμα υψηλότερες ταχύτητες, τόσο για την επόμενη μέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, όσο και για την όσο το δυνατόν πληρέστερη θωράκιση της οικονομίας μας από τους όποιους εξωγενείς παράγοντες.  

Ώστε και να διατηρηθούν η ανάπτυξη και τα πλεονάσματα, προς όφελος των πολιτών, των επιχειρήσεων και της χώρας.

*Ο Κωνσταντίνος Β. Κόλλιας είναι Επίκουρος Καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο τμήμα Οικονομικών Επιστημών του ΔΠΘ και Πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος. 

Toυ Παναγιώτη Ε. Πετράκη, Ομ. Καθηγητή ΕΚΠΑ

Συγχρόνως για συγκυριακούς λόγους η πολιτική τάξη και η κοινωνία βρίσκονται αντιμέτωποι με βαριές διαρθρωτικές παθογένειες όπως π.χ. ο τρόπος διαχείρισης «δημόσιων κεφαλαίων» (κοινοτικά κεφάλαια συνήθως) ή αδυναμίες διοίκησης που ενώ ήταν γνωστές από πολλά χρόνια θα πρέπει επιτέλους να αντιμετωπιστούν.

Διερχόμαστε διεθνώς μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο η οποία σχετίζεται με την συνολική εξέλιξη της παγκόσμιας δραστηριότητας (μακροχρόνια οικονομική κύμανση) σύμφωνα με την οποία βρισκόμαστε (σε σύγκριση με το παρελθόν) στην χαμηλότερη φάση οικονομικής δραστηριότητας. Ως αποτέλεσμα της κοινωνικοοικονομικής πίεσης αλλά και της μεταβολής της τεχνολογίας οι εργαζόμενοι στον δυτικό κόσμο αντιμετωπίζουν μια κατάσταση όπου αύριο απειλείται η εργασιακή τους ασφάλεια οπότε ζουν με αυξανόμενη αβεβαιότητα με όφελος την Ανατολή και σε βάρος της Δύσης. Παράλληλα οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι στην «γείτονά μας» Ουκρανία, Μέση Ανατολή αλλά και Β.Α. Αφρική διογκώνουν τα κύματα αβεβαιότητας και οι μετανάστες του Νότου έρχονται στον Βορά οπότε όμως αυξάνεται η πολιτική και κοινωνική ανισορροπία στις ανεπτυγμένες χώρες, στην Ευρώπη αλλά και στην δική μας χώρα. Κατά συνέπεια πυροδοτούνται λαϊκιστικές πιέσεις με «νοσταλγικό περιεχόμενο» εθνικιστικού χαρακτήρα που μπορεί να μετατραπούν σε συγκρουσιακή γεωστρατηγική διάθεση. Η εικόνα αυτή επιδεινώνεται με τους συνεχείς πολιτικούς και κοινωνικούς αιφνιδιασμούς του Trump η πολιτική του οποίου δίνει προσοχή στην ικανοποίηση στο παρόν σε βάρος του μέλλοντος και του ορθολογισμού.

Αρχίζουν όμως να δημιουργούνται πυρήνες ουσιαστικής ανησυχίας που εκδηλώνονται κυρίως στην λειτουργία των αγορών κεφαλαίων. Ο μακροχρόνιος δανεισμός γίνεται προοδευτικά ακριβότερος σε όλο τον κόσμο ενώ ταυτοχρόνως οι πολιτικοί στον παγκόσμιο βορά πιέζουν για φθηνότερο μεσοβραχυπρόθεσμο δανεισμό. Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν οι αντιφατικές πιέσεις αυτές οδηγούν σε ένα αδιέξοδο που μπορεί να μετατραπεί σε οικονομική κρίση.

Από όλα τα παραπάνω γίνεται αισθητό ότι το να έχεις μια οικονομία (την Ελληνική) η οποία παρουσιάζει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από την Ευρωζώνη είναι πολύ θετικό εφόδιο για την οικονομική πολιτική. Συνήθως βέβαια το θετικό αυτό μήνυμα μεταφράζεται στην δυνατότητα παροχών προς τους πολίτες. Το ερώτημα που δημιουργείται είναι εάν οι ρυθμοί ανάπτυξης δημιουργούν ικανά δημοσιονομικά πλεονάσματα για να μετατραπούν σε παροχές. Μάλιστα στις ημέρες μας (νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, διαχείριση αμυντικών δαπανών) τα πλεονάσματα αυτά πρέπει να έχουν μόνιμο χαρακτήρα και να μην προέρχονται από την οικονομική συγκυρία αλλά να προέρχονται από αποτελεσματικές νέες πρωτοβουλίες πολιτικής. Μάλιστα θα πρέπει να υπάρχει άλλος ένας περιορισμός. Η προς εξαγγελία πολιτικές δεν πρέπει να δημιουργούν συνθήκες ανισότητας με τον ιδιωτικό τομέα. Με αλλά λόγια η δημοσιονομική πολιτική δεν θα πρέπει να συμβάλει στην δημιουργία εργαζόμενων δυο ταχυτήτων με προνομιούχους (δημόσιος τομέας) και μη προνομιούχους εργαζόμενους (ιδιωτικός τομέας). Το τελευταίο αυτό σημείο οδηγεί προς την κατεύθυνση οι εξαγγελίες να πρέπει να έχουν ένα διαρθρωτικό αναπτυξιακό και όχι επιδοματικό χαρακτήρα. Εάν πάντως ήταν δυνατόν με μια κίνηση να μπορούσαν να καλυφθούν οι μνημονιακές εισοδηματικές επιβαρύνσεις ίσως κάποιος θα σκεφτόταν την εκδοχή των επιδοματικών ενισχύσεων. Αλλά είμαστε μακριά από αυτήν την δυνατότητα.

Η δημοσιονομική δυνατότητα παροχών σήμερα (2025) προσεγγίζει γύρω στα 2 με 2.5 δις. Είναι το αποτέλεσμα της πολιτικής απόφασης της κυβέρνησης να «μαζέψει» την φοροδιαφυγή και της υιοθέτησης τεχνολογικών μέσων που συμβάλουν στον περιορισμό της. Γι’ αυτό είναι και δυνατόν να χρησιμοποιηθούν σε παροχές παρόλο που η αύξηση των εισοδημάτων είναι μεγαλύτερη λόγω πληθωριστικής αύξησης τους. Τα 2 με 2.5 δις πρέπει να γυρίσουν στην κοινωνία και είναι πολύ σωστή πολιτική απόφαση. Όχι όμως μόνο για κοινωνικούς λόγους αλλά πρωτίστως οικονομικούς. Εάν παραμείνουν εκτός της οικονομίας (π.χ. αποπληρωμή χρεών η αγορά εξοπλισμών), τότε θα αποκτήσουν υφεσιακό χαρακτήρα αφού προφανώς προέρχονται από την παραοικονομία και είναι σφόδρα πιθανόν ότι θα ανακυκλώνονταν στην οικονομία. Η πτώση της ανεργίας εξάλλου οδηγεί γρήγορα στην αποστράγγιση των εργασιακών εφεδρειών. Κατά συνέπεια ικανό εργατικό δυναμικό που δεν βρίσκεται στην εργασία και στην εκπαίδευση αλλά στο σπίτι του (450.000 σήμερα υπολογίζονται στην Ελλάδα) πρέπει να ενεργοποιηθεί. Η διαρθρωτική αναπτυξιακή χρήση των πλεονασμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε προτάσεις όπως π.χ. α) η μείωση της φορολογίας στα δημιουργικά άτομα και επιχειρήσεις, β) η βελτίωση της οικογενειακής ευημερίας θέτοντας ως στόχο την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας και την παροχή βοήθειας στην οικογενειακή ισορροπία για την απελευθέρωση του αργούντος εργατικού δυναμικού, γ) στρατηγικές επενδύσεις (λειψυδρία), δ) bonus παραγωγικότητας στον δημόσιο τομέα.

Βεβαίως η παραπάνω ανάλυση οδηγεί και στην σκέψη ότι εφόσον η διεθνή γεωστρατηγική κατάσταση παραμένει τόσο ρευστή θα πρέπει να διατηρούνται αξιόλογες οικονομικές εφεδρείες. Είναι σφόδρα πιθανόν ότι μπορεί να τις χρειαστούμε.