Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Σε όρους όμως καθαρά αγοραίας τιμής, η Ελλάδα δεν συγκαταλέγεται στις ακριβές ενεργειακά οικονομίες της Ευρώπης. Αντίθετα, βρίσκεται κοντά στη μέση της κατάταξης, φθηνότερη από χώρες όπως η Γερμανία, το Βέλγιο ή η Δανία. Αν η αξιολόγηση περιοριζόταν αποκλειστικά σε αυτή τη μέτρηση, θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι το ηλεκτρικό ρεύμα στη χώρα είναι σχετικά προσιτό.

Ωστόσο, η εικόνα μεταβάλλεται ριζικά όταν το κόστος της ενέργειας δεν εξετάζεται ως απόλυτη τιμή προϊόντος αλλά ως πραγματική οικονομική επιβάρυνση. Η σύγκριση με βάση το ποσοστό του μέσου καθαρού μηνιαίου μισθού που απαιτείται για μια βασική κατανάλωση 500 kWh δείχνει ότι στην Ελλάδα η σχετική επιβάρυνση φτάνει το 8,58% του εισοδήματος, κατατάσσοντας τη χώρα στην 24η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών, δηλαδή τέταρτη χειρότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την πραγματική αγοραστική πίεση στα νοικοκυριά. Με άλλα λόγια, η κιλοβατώρα μπορεί να είναι σχετικά φθηνή, αλλά το ρεύμα ως δαπάνη είναι ακριβό για τον μέσο πολίτη.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να γίνει μια κρίσιμη διάκριση που συχνά χάνεται στον δημόσιο διάλογο, άλλο πράγμα είναι η τιμή της κιλοβατώρας και άλλο ο τελικός μηνιαίος λογαριασμός ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρώτη αφορά το καθαρό ενεργειακό προϊόν, ο δεύτερος περιλαμβάνει ένα ευρύ πλέγμα πρόσθετων χρεώσεων — ρυθμιζόμενα τέλη, φόρους, επιβαρύνσεις δικτύου και λοιπά κόστη — που αυξάνουν σημαντικά το τελικό ποσό που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής. Έτσι, ακόμη και αν η βασική τιμή χρέωση της ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η συνολική επιβάρυνση του λογαριασμού διογκώνεται, επιδεινώνοντας τη σχετική θέση της Ελλάδας στην κατάταξη του πραγματικού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.

Η δυναμική αυτή συνδέεται άμεσα με ένα ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο, την ενεργειακή φτώχεια. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2024, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις τρεις χειρότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την έκταση του φαινομένου, μαζί με τη Βουλγαρία και τη Λιθουανία. Η κατάταξη αυτή δεν προκύπτει επειδή η χώρα διαθέτει από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, αλλά επειδή το συνολικό ενεργειακό κόστος —σε συνδυασμό με το επίπεδο εισοδημάτων— απορροφά δυσανάλογο μέρος των οικονομικών πόρων των νοικοκυριών. Με άλλα λόγια, η ενεργειακή επιβάρυνση στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ζήτημα αγοράς αλλά αποτέλεσμα της σχέσης μεταξύ τιμών, πρόσθετων χρεώσεων και αγοραστικής δύναμης.

Η σύγκριση των στοιχείων οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα: Η Ελλάδα δεν βρίσκεται αντιμέτωπη τόσο με πρόβλημα υψηλών ονομαστικών τιμών όσο με πρόβλημα συνολικού ενεργειακού κόστους σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα. Η φαινομενικά “μέση” τιμή της κιλοβατώρας, όταν μεταφράζεται σε πραγματικό λογαριασμό και σταθμίζεται με τη μισθολογική πραγματικότητα, μετατρέπεται σε μια από τις πιο βαριές ενεργειακές επιβαρύνσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εξηγώντας γιατί η χώρα εμφανίζεται ταυτόχρονα κάτω από τον μέσο όρο τιμών αλλά κοντά στην κορυφή της ενεργειακής πίεσης που βιώνουν τα νοικοκυριά .

Μια ουσιαστική σύγκλιση της Ελλάδας με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο ως προς το ποσοστό του εισοδήματος που απαιτείται για την κάλυψη βασικών ενεργειακών αναγκών δεν μπορεί να επιτευχθεί με μία μόνο παρέμβαση, αλλά προϋποθέτει ένα συνδυαστικό πλέγμα πολιτικών.

Σε πρώτο επίπεδο, απαιτείται μείωση του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω μεγαλύτερης διείσδυσης χαμηλού κόστους εγχώριων πηγών και αποτελεσματικότερης λειτουργίας της αγοράς, ώστε η βασική τιμή της κιλοβατώρας να συμπιεστεί περαιτέρω. Παράλληλα, εξίσου κρίσιμη είναι η μείωση της κατανάλωσης μέσα από την ενεργειακή θωράκιση του κτιριακού αποθέματος, με στοχευμένα και επαρκώς χρηματοδοτούμενα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ» που θα μειώνουν μόνιμα τις ανάγκες σε ενέργεια.

Ταυτόχρονα, πρέπει να αντιμετωπιστεί το ζήτημα των πρόσθετων επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς: η σταδιακή μείωση ή αναδιάρθρωση χρεώσεων όπως το ΕΤΜΕΑΡ, καθώς και η αποσύνδεση μη ενεργειακών επιβαρύνσεων —όπως δημοτικά τέλη και λοιποί φόροι— από τον λογαριασμό ρεύματος θα περιόριζε το τελικό κόστος για τον καταναλωτή. Μόνο μέσω ενός τέτοιου συνδυασμού χαμηλότερου κόστους παραγωγής, μικρότερης κατανάλωσης και εξορθολογισμού των εξωγενών χρεώσεων μπορεί να μειωθεί ουσιαστικά η ενεργειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και να πλησιάσει η Ελλάδα τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην πραγματική προσιτότητα της ηλεκτρικής ενέργειας.

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Αναλυτής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Σήμερα, ενεργειακές αναβαθμίσεις  έχουν ολοκληρωθεί σε 42 δημόσια νοσοκομεία της χώρας. Αν και πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα, ο αριθμός αυτός αποκτά πραγματική διάσταση όταν συγκριθεί με το σύνολο των περίπου 125 δημόσιων νοσοκομείων που λειτουργούν στο ΕΣΥ.

Με άλλα λόγια, μόλις το ένα τρίτο των νοσοκομείων έχει μέχρι σήμερα ενεργειακά αναβαθμιστεί, (πηγή: ΕΛΣΤΑΤ 2024), ενώ τα δύο τρίτα εξακολουθούν να λειτουργούν με παλαιές, ενεργοβόρες υποδομές. Το συνολικό ποσό που έχει δοθεί μέχρι σήμερα είναι κοντά στα 162 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα στα ενεργοβόρα νοσοκομεία, πέραν της απουσίας θερμομονωτικής θωράκισης του κελύφους τους (θερμοπρόσοψη,  ενεργειακά κουφώματα ) είναι ο χαμηλός βαθμός απόδοσης των συστημάτων ψύξης θέρμανσης, λόγω πεπαλαιωμένων συστημάτων και μηχανημάτων (δεκαετίας 80 και 90) και κυρίως της ανυπαρξίας έξυπνων συστημάτων διαχείρισης της ενέργειας με σκοπό την εξοικονόμηση ενέργειας (BMES).

Η κατάσταση αυτή συνδέεται άμεσα με την ηλικία των κτηρίων. Πολλά νοσοκομεία κατασκευάστηκαν πριν την εφαρμογή σύγχρονων ενεργειακών κανονισμών, χωρίς επαρκή θερμομόνωση και με παρωχημένα συστήματα θέρμανσης και ψύξης. Ως αποτέλεσμα, η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας μπορεί να ξεπερνά τα 300 kWh ανά τετραγωνικό μέτρο ετησίως, κατατάσσοντάς τα συχνά στις χαμηλότερες ενεργειακές κατηγορίες όπως στην Ε, Ζ και Η.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα εμφανίζεται πιο ώριμη. Τα τελευταία χρόνια, μέσω οργανωμένων στρατηγικών ανακαινίσεων, αρκετά κράτη-μέλη έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες ενεργειακές παρεμβάσεις στα νοσοκομεία τους, επιτυγχάνοντας μειώσεις κατανάλωσης που φτάνουν ακόμη και το 40%. Νεότερες ή ανακαινισμένες εγκαταστάσεις σε χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης αξιοποιούν πλέον αυτοματισμούς, σύγχρονα συστήματα διαχείρισης ενέργειας και ανανεώσιμες πηγές, με αποτέλεσμα να κατατάσσονται σε σαφώς καλύτερες ενεργειακές κατηγορίες. 

Η Ελλάδα έχει αρχίσει να καλύπτει το έδαφος μέσω ευρωπαϊκών πόρων και εθνικών προγραμμάτων, με παρεμβάσεις όπως θερμομονώσεις, αντικατάσταση μηχανολογικού εξοπλισμού και αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παρά ταύτα, η ενεργειακή μετάβαση του νοσοκομειακού τομέα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η αναβάθμιση των νοσοκομείων δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών στόχων για το κλίμα. Είναι ταυτόχρονα μια στρατηγική επένδυση στη βιωσιμότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας, στη μείωση των λειτουργικών δαπανών και στη δημιουργία σύγχρονων υποδομών που μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις της δημόσιας υγείας στο μέλλον.

Λόγω της υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης σε συνδυασμό με την χαμηλή αποδοτικότητα επιβαρύνεται δυσανάλογα ο κρατικός προϋπολογισμός των νοσοκομείων, χρήματα που χάνονται από την αγορά νέων ιατρικών μηχανημάτων και θεραπευτικού εξοπλισμού. 

Πάντως αν και στον τομέα της ενεργειακής θωράκισης των νοσοκομείων του ΕΣΥ υπάρχει αρκετός δρόμος, ωστόσο έχουν γίνει σημαντικά βήματα μετά την έξοδο της χώρας από τα πέτρινα χρόνια των μνημονίων.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Αντίθετα, τις μεσημεριανές ώρες η διείσδυση ΑΠΕ μπορεί να ξεπερνά το 60% της ζήτησης και συχνά υπάρχει περίσσεια παραγωγής που είτε περικόπτεται είτε εξάγεται σε χαμηλή τιμή. Χωρίς αποθήκευση ενέργειας, η πράσινη ενέργεια δεν μεταφέρεται χρονικά στη νυχτερινή φόρτιση. Συνεπώς, το «μηδενικό αποτύπωμα» δεν εξαρτάται από το όχημα, αλλά από το ενεργειακό σύστημα.

Ανάλυση του Reuters έδειξε ότι για να είναι ουσιαστικά πιο οικολογικό ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο από ένα συμβατικό, θα πρέπει να το οδηγήσει κανείς πρώτα για πάνω από 50.000 χιλιόμετρα για να εξαλειφθεί το αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα που προκύπτει από την κατασκευή του (μπαταρίες κλπ).

Ορισμένοι είναι ακόμη λιγότερο θετικοί. Ο ερευνητής Damien Ernst από το Πανεπιστήμιο της Λιέγης κατέληξε βάσει δεδομένων στο ότι για να μηδενιστεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα για ένα ηλεκτρικό όχημα πρέπει αυτό να διανύσει πρώτα μεταξύ 67.000 και 151.000 χλμ. Παράλληλα, άλλες ομάδες συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση δεν είναι αναγκαστικά πιο οικολογική. Το Αμερικανικό Ινστιτούτο Πετρελαίου (API), το οποίο αντιπροσωπεύει περισσότερες από 600 εταιρείες στη βιομηχανία πετρελαίου, αναφέρει στον ιστότοπό του πως «Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι, κατά τον κύκλο ζωής ενός οχήματος, διαφορετικοί κινητήρες αυτοκινήτων οδηγούν, τελικά, σε παρόμοιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου».

Αν δούμε το οικονομικό σκέλος, ένα τυπικό ημερήσιο προφίλ ταξί περίπου 100 χιλιομέτρων απαιτεί γύρω στις 20 kWh για ένα μεσαίο ηλεκτρικό ΤΑΧΙ. Με τιμή φόρτισης περίπου 0,50€/kWh, το ημερήσιο κόστος φτάνει τα 10€. Ένα diesel ταξί που καταναλώνει 6,6 λίτρα στα 100 χιλιόμετρα με τιμή καυσίμου περίπου 1,55€/λίτρο (σημερινές τιμές) οδηγεί επίσης σε ημερήσιο κόστος περίπου 10€.

Στην πράξη, το λειτουργικό ενεργειακό κόστος μπορεί να είναι παρόμοιο, ειδικά όταν η φόρτιση γίνεται εκτός φθηνού νυχτερινού τιμολογίου ή μέσω ταχυφορτιστών.

Το ηλεκτρικό όχημα έχει σαφώς χαμηλότερες ανάγκες μηχανικής συντήρησης λόγω λιγότερων κινούμενων μερών, όμως μετά από 7 έως 8 χρόνια έντονης επαγγελματικής χρήσης θα απαιτηθεί αντικατάσταση της μπαταρίας του οχήματος, με κόστος που μπορεί να ξεκινά από 7.000€ και να ξεπερνά τις 10.000€. Για έναν επαγγελματία οδηγό και ιδιοκτήτη αυτό λειτουργεί ως καθυστερημένο κόστος που συχνά εξανεμίζει τα οφέλη των επιδοτήσεων και της μειωμένης συντήρησης από το επιδοτούμενο πρόγραμμα “Πράσινο ΤΑΧΙ”.

Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι τα ίδια τα ηλεκτρικά οχήματα , αλλά η έλλειψη ενεργειακής αποθήκευσης και υποδομών. Η ηλεκτροκίνηση αποδίδει ουσιαστικά όταν υπάρχει πλεονάζουσα πράσινη ενέργεια που μπορεί να αποθηκευτεί και να χρησιμοποιηθεί όταν χρειάζεται, σε συνδυασμό με έξυπνη φόρτιση. Σε χώρες όπως η Νορβηγία, η Σουηδία και η Δανία, όπου υπάρχει υψηλή παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας όλο το 24ωρο και ισχυρή επένδυση σε αποθήκευση και δίκτυα, το ηλεκτρικό όχημα φορτίζει πράγματι με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα.

Στην Ελλάδα όμως απουσιάζουν ακόμη εκτεταμένες υποδομές ταχυφόρτισης σε πιάτσες ταξί, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και χρονική εξισορρόπηση της πράσινης παραγωγής. Χωρίς αυτά, η ηλεκτροκίνηση κινδυνεύει να μεταφέρει απλώς τις εκπομπές από την εξάτμιση στο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ηλεκτροκίνηση δεν είναι μύθος, αλλά ο τρόπος εφαρμογής της μπορεί να δημιουργεί την ψευδαίσθηση μηδενικού αποτυπώματος. Για να γίνει πραγματικά βιώσιμη για τα ταξί στην Ελλάδα απαιτείται αποθήκευση πράσινης ενέργειας, έξυπνη χρονική φόρτιση, δίκτυο ταχυφορτιστών και περαιτέρω αλλαγή του ενεργειακού μείγματος της χώρας. Μέχρι τότε, η μετάβαση δεν αποτελεί μόνο τεχνολογικό ζήτημα, αλλά κυρίως ενεργειακό και υποδομικό.

Άρα μέχρι να γίνουμε η Σκανδιναβία του Νότου, έχουμε ακόμα δρόμο, και δεν χρειάζεται εδώ και τώρα να βάλουμε την δήθεν πράσινη θηλιά στους ιδιοκτήτες ΤΑΧΙ αφού η χώρα δεν είναι έτοιμη, ούτε υποδομιακά, ούτε ενεργειακά αναφορικά με το πρασίνισμα του ηλεκτροπαραγωγικού μείγματος που θα αποδίδει 24 ώρες το 24ωρο

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Αναλυτής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι μόνο ότι οι πολίτες έχουν χαμηλότερα εισοδήματα, αλλά ότι η ενέργεια παραμένει δομικά ακριβή. Η εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα — φυσικό αέριο και πετρέλαιο — καθιστά τη χώρα ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις και στις διακυμάνσεις των τιμών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε γεωπολιτική ένταση μετατρέπεται σχεδόν αυτόματα σε κοινωνική κρίση στο εσωτερικό.

Επομένως, η ουσιαστική αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας περνά μέσα από την απεξάρτηση από τα εισαγόμενα καύσιμα και την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η πλήρης εγκατάλειψη του λιγνίτη αποδείχθηκε βεβιασμένη επιλογή. Η επιστροφή σε αυτόν δεν σημαίνει επιστροφή στο παρελθόν, αλλά αξιοποίηση του με σύγχρονους όρους. Μονάδες νέας γενιάς, με τεχνολογία υψηλής απόδοσης και χαμηλότερων εκπομπών, (τεχνολογία CCUS), όπως η Πτολεμαΐδα 5, μπορούν να αποτελέσουν μέρος ενός πιο ισορροπημένου ενεργειακού μείγματος. Ο εκσυγχρονισμός υφιστάμενων σταθμών, όπως η Πτολεμαΐδα 5 και η ανάπτυξη νέων, πιο αποδοτικών λιγνιτικών μονάδων μπορεί να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, μειώνοντας την ανάγκη εισαγωγών και περιορίζοντας την έκθεση της χώρας στις διεθνείς αγορές καυσίμων. Επισημαίνεται ότι η ρήτρα εκπομπών CO2 τέτοιων μονάδων είναι η ίδια με αυτές τις μονάδες ανοικτού κύκλου που καίνε το εισαγόμενο φυσικό αέριο.

Παράλληλα, η ενεργειακή στρατηγική οφείλει να στραφεί πιο δυναμικά σε εγχώριες, σταθερές και όχι στοχαστικής φύσεως πηγές όπως η βιομάζα και η γεωθερμία. Πρόκειται για ενεργειακές λύσεις που μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις ανανεώσιμες πηγές, παρέχοντας συνεχή παραγωγή και ενισχύοντας την ενεργειακή αυτάρκεια.

Ειδικά σε αγροτικές και περιφερειακές περιοχές, μονάδες βιομάζας μπορούν να συνδυάσουν την παραγωγή ενέργειας με την τοπική ανάπτυξη, μειώνοντας ταυτόχρονα το ενεργειακό κόστος για τις τοπικές κοινωνίες. Αξίζει να αναφερθεί ότι κάθε χρόνο πετιούνται σε χωματερές πολύτιμη βιομάζας αξίας περίπου 85 εκατ. ευρώ. Χρήματα που μπορούσαν να αξιοποιηθούν στον πρωτογενή τομέα. Η γεωθερμία, από την άλλη, παραμένει υποαξιοποιημένη στην Ελλάδα, παρότι μπορεί να προσφέρει σταθερή θερμική και ηλεκτρική ενέργεια χωρίς εξάρτηση από εισαγωγές.

Η μείωση της χρήσης πετρελαίου και φυσικού αερίου πρέπει να αποτελέσει στρατηγικό στόχο και όχι απλώς περιβαλλοντική επιδίωξη. Όσο η θέρμανση και η ηλεκτροπαραγωγή βασίζονται σε εισαγόμενα καύσιμα, η ενεργειακή ένδεια θα αναπαράγεται. Η αντικατάσταση αυτών των πηγών με εγχώριες μορφές ενέργειας — σε συνδυασμό με την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και τη διεύρυνση της αποκεντρωμένης παραγωγής — μπορεί να μειώσει δραστικά και μόνιμα το κόστος για τα νοικοκυριά.

Η ενεργειακή ένδεια δεν θα εξαφανιστεί με μεγαλύτερα επιδόματα. Θα περιοριστεί όταν η ενέργεια γίνει διαρθρωτικά φθηνότερη και λιγότερο εξαρτημένη από εξωτερικούς παράγοντες. Η μετάβαση, επομένως, δεν πρέπει να είναι απλώς πράσινη, αλλά και εθνικά βιώσιμη: με αξιοποίηση εγχώριων πόρων, τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και σταδιακή απεξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα. Μόνο έτσι η Ελλάδα μπορεί να μειώσει ουσιαστικά την ενεργειακή ένδεια και να προσεγγίσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όχι με προσωρινά μέτρα στήριξης, αλλά με μια σταθερή και ανθεκτική ενεργειακή βάση.

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Αναλυτής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο αγωγός TAP, μέσω του οποίου μεταφέρεται φυσικό αέριο προς την Ελλάδα και την Ευρώπη. Σε ένα σενάριο ελληνοτουρκικής κρίσης ή γενικότερης περιφερειακής αποσταθεροποίησης, η πιθανότητα διακοπής ή περιορισμού της ροής φυσικού αερίου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε άμεσες συνέπειες όχι μόνο στην οικονομία, αλλά κυρίως στη λειτουργία κρίσιμων υποδομών και στην επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας.

Παράλληλα, η Ελλάδα εξαρτάται ενεργειακά και από χώρες που διατηρούν στενές πολιτικές ή στρατηγικές σχέσεις με την Τουρκία, όπως το Κατάρ, η Λιβύη και η Αλγερία. Η συγκέντρωση ενεργειακών προμηθειών σε κράτη φιλικά προσκείμενα προς έναν ανταγωνιστικό δρώντα περιορίζει τη στρατηγική αυτονομία της Ελλάδας και αυξάνει τον κίνδυνο έμμεσων πιέσεων μέσω της ενεργειακής διπλωματίας.

Η ενέργεια δεν αποτελεί απλώς οικονομικό αγαθό, αλλά κρίσιμο συντελεστή εθνικής ισχύος. Η απρόσκοπτη ενεργειακή τροφοδοσία είναι απαραίτητη για τη λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων, των δικτύων διοίκησης και ελέγχου, των συστημάτων επικοινωνιών και των κρίσιμων κρατικών υποδομών. Σε συνθήκες κρίσης ή πολεμικής έντασης, η διατάραξη του ενεργειακού εφοδιασμού μπορεί να υπονομεύσει την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας ακόμη και χωρίς άμεση στρατιωτική σύγκρουση, στο πλαίσιο υβριδικών απειλών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι περίπου το 40% των εισαγόμενων καυσίμων που χρησιμοποιούνται από τις Ένοπλες Δυνάμεις αφορά τη λειτουργία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, όπως στρατόπεδα, βάσεις, αεροδρόμια, ναύσταθμοι, κέντρα διοίκησης, συστήματα επιτήρησης, καθώς και ανάγκες θέρμανσης, ψύξης και ηλεκτροδότησης. Το υπόλοιπο 60% αφορά την επιχειρησιακή κίνηση αρμάτων μάχης, αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων, δηλαδή τον πυρήνα της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.

Η διάκριση αυτή είναι στρατηγικά κρίσιμη. Ενώ το επιχειρησιακό σκέλος των καυσίμων είναι δύσκολο να υποκατασταθεί στο άμεσο μέλλον, το ενεργειακό φορτίο των στρατιωτικών εγκαταστάσεων μπορεί σε μεγάλο βαθμό να αυτονομηθεί μέσω εγχώριων πηγών ενέργειας. Η αξιοποίηση της εθνικής βιομάζας (γεωργικά υπολείμματα, δασική βιομάζα, οργανικά απόβλητα), η χρήση γεωθερμίας για θέρμανση και ψύξη στρατιωτικών βάσεων, η ανάπτυξη μικρών υδροηλεκτρικών έργων και η εγκατάσταση συστημάτων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με αποθήκευση μπορούν να καλύψουν μεγάλο μέρος των σταθερών ενεργειακών αναγκών των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η κάλυψη αυτού του 40% μέσω εγχώριων και αποκεντρωμένων ενεργειακών πηγών θα είχε πολλαπλά στρατηγικά οφέλη.

 ●Πρώτον, θα μείωνε άμεσα την εθνική αμυντική ενεργειακή εξάρτηση και την ευαλωτότητα σε διακοπές εισαγωγών.

 ●Δεύτερον, θα εξασφάλιζε τη βασική λειτουργικότητα στρατιωτικών εγκαταστάσεων ακόμη και σε συνθήκες ενεργειακού αποκλεισμού. 

 ●Τρίτον, θα απελευθέρωνε εισαγόμενα καύσιμα αποκλειστικά για μάχιμες επιχειρήσεις, ενισχύοντας την αντοχή και τη διάρκεια της αποτρεπτικής ισχύος.

Παράλληλα, η συνολική ενεργειακή στρατηγική της χώρας οφείλει να βασίζεται στη διαφοροποίηση προμηθευτών και συμμαχιών, με έμφαση σε συνεργασίες με κράτη όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Νορβηγία, μειώνοντας την εξάρτηση από διαδρομές που μπορούν να εργαλειοποιηθούν γεωπολιτικά.

Συμπερασματικά, η ενεργειακή αυτονομία δεν αποτελεί δευτερεύον τεχνικό ζήτημα, αλλά κεντρικό στοιχείο εθνικής άμυνας και αποτροπής. Η ενεργειακή αυτονόμηση των στρατιωτικών υποδομών μέσω εγχώριων πηγών ενέργειας λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος, ενισχύει την ανθεκτικότητα του κράτους και περιορίζει τα περιθώρια στρατηγικού εκβιασμού. Σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, η ενέργεια αποτελεί ισχύ — και η ενεργειακή αυτάρκεια προϋπόθεση εθνικής κυριαρχίας.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ Ενεργειακός Αναλυτής

Toυ Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Ένα νοικοκυριό θεωρείται ενεργειακά φτωχό όταν οι δαπάνες για βασικές ενεργειακές ανάγκες, όπως η θέρμανση, η ψύξη, ο φωτισμός και η χρήση ηλεκτρικών συσκευών, υπερβαίνουν ένα σημαντικό ποσοστό του εισοδήματός του, το οποίο συχνά ορίζεται στο 10%.

Η πιο διαδεδομένη μέθοδος υπολογισμού είναι ο δείκτης δαπανών (High Energy Cost / Low Income), σύμφωνα με τον οποίο εξετάζεται αν οι ενεργειακές δαπάνες ξεπερνούν το συγκεκριμένο όριο.

Παράλληλα, χρησιμοποιούνται και στατιστικοί δείκτες που δεν περιορίζονται μόνο σε αριθμητικά δεδομένα, αλλά εξάγονται από ερωτηματολόγια και αποτυπώνουν την καθημερινή εμπειρία των πολιτών. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η αδυναμία διατήρησης επαρκούς θέρμανσης στην κατοικία, οι καθυστερήσεις στην πληρωμή λογαριασμών κοινής ωφέλειας και η κακή ποιότητα των κτιρίων, όπως η ύπαρξη υγρασίας, διαρροών ή φθαρμένων κουφωμάτων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, η ενεργειακή φτώχεια εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνολικά, το 9,2% του πληθυσμού της ΕΕ δήλωσε ότι δεν ήταν σε θέση να διατηρήσει επαρκή θερμοκρασία στην κατοικία του. Αν και το ποσοστό αυτό εμφανίζεται μειωμένο κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2023, γεγονός που υποδηλώνει μια σχετική αποκλιμάκωση της πίεσης στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, οι ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται και το 2024 στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας. Περίπου το 19% του πληθυσμού, δηλαδή σχεδόν ένας στους πέντε κατοίκους, δήλωσε ότι δεν μπορεί να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό. Το ποσοστό αυτό κατατάσσει τη χώρα στην πρώτη θέση μαζί με τη Βουλγαρία και είναι υπερτριπλάσιο σε σύγκριση με χώρες όπως η Γερμανία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 6,3%. Παράλληλα, παραμένει σημαντικά υψηλότερο από εκείνο της Γαλλίας, που φτάνει το 11,8%.

Οι μεγαλύτερες δυσκολίες εντοπίζονται κυρίως στη νοτιοανατολική και νότια Ευρώπη. Εκτός από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, υψηλά ποσοστά καταγράφονται στη Λιθουανία (18%) και στην Ισπανία (17,5%). Αντίθετα, οι χαμηλότερες τιμές εμφανίζονται σε χώρες του βορρά και της κεντρικής Ευρώπης, όπως η Φινλανδία με 2,7%, καθώς και η Πολωνία και η Σλοβενία με 3,3%.

Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι η ενεργειακή φτώχεια δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ή οικονομικό ζήτημα, αλλά ένα βαθιά κοινωνικό πρόβλημα. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ο συνδυασμός χαμηλών εισοδημάτων, υψηλού ενεργειακού κόστους και ενεργειακά ανεπαρκών κατοικιών συνεχίζει να επιβαρύνει μεγάλο μέρος του πληθυσμού, καθιστώντας αναγκαία την υιοθέτηση στοχευμένων πολιτικών για τη μείωση των ανισοτήτων και τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για όλους.

Δυστυχώς, τα ευρωπαϊκά κονδύλια που διατίθενται για την ενεργειακή θωράκιση των ενεργοβόρων κατοικιών στην Ελλάδα  μέσω των προγραμμάτων εξοικονομώ παραμένουν ακόμα σε χαμηλά επίπεδα, σε αντίθεση με αυτά που επιδοτούν μεγάλα πράσινα πάρκα που όμως δεν μειώνουν  το ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών,  αλλά μόνο αυξάνουν τα έσοδα των ωφελούμενων επενδυτών.  

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Πίσω από την εικόνα της εμπορικής αποτυχίας κρύβεται ένα πλέγμα πολιτικών επιλογών και ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αδιεξόδων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ διακηρύσσει την ανάγκη ενεργειακής ασφάλειας και διαφοροποίησης πηγών, αδυνατεί να διαμορφώσει ένα συνεκτικό και λειτουργικό πλαίσιο για διασυνοριακά έργα φυσικού αερίου. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου, που αποθαρρύνει τους traders και ευνοεί πιο ώριμες και φθηνότερες διαδρομές.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ουκρανία επιλέγει να καλύψει τις ανάγκες της μέσω Πολωνίας και χωρών της Βαλτικής, αγνοώντας τον Κάθετο Διάδρομο.

Αντίστοιχα, Βουλγαρία και Ρουμανία στρέφονται στον TAP, αποφεύγοντας τη διαδρομή που περιλαμβάνει το FSRU Αλεξανδρούπολης, παρά τη γεωπολιτική στήριξη που αυτό απολαμβάνει σε επίπεδο δηλώσεων. Η αγορά, για ακόμη μία φορά, ψηφίζει με όρους κόστους και προβλεψιμότητας – όχι με βάση τις πολιτικές εξαγγελίες.

Τα υψηλά τέλη διέλευσης, σε συνδυασμό με την έλλειψη ουσιαστικών κινήτρων, μετατρέπουν τον Κάθετο Διάδρομο σε ένα έργο πολιτικού συμβολισμού, χωρίς πραγματικό οικονομικό αντίκρισμα. Οι κυβερνήσεις της περιοχής προβάλλουν τη σημασία του σε επίπεδο στρατηγικής, όμως αποφεύγουν να συγκρουστούν με τις ευρωπαϊκές αγκυλώσεις ή να αναλάβουν το πολιτικό κόστος μιας αναθεώρησης των όρων.

Η επαναλαμβανόμενη αποτυχία των δημοπρασιών δείχνει ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν «υπονομεύεται» από την αγορά· απλώς εγκαταλείπεται από αυτήν. Και όσο οι Βρυξέλλες επιμένουν σε ένα διάτρητο ρυθμιστικό μοντέλο και οι εθνικές κυβερνήσεις περιορίζονται σε επικοινωνιακή διαχείριση, το έργο κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία ως ένα ακόμη παράδειγμα ενεργειακής πολιτικής χωρίς εμπορική βάση.

Ο λεγόμενος «ενεργειακός διάδρομος του μέλλοντος» μοιάζει πλέον περισσότερο με προαναγγελθέν ενεργειακό μαρασμό – αποτέλεσμα πολιτικών αποφάσεων που δεν άντεξαν την κρίση της πραγματικής αγοράς.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Αναλυτής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Για μήνες, ο ΔΕΔΔΗΕ λειτουργούσε ως εισπρακτικός μηχανισμός χωρίς δικλείδες ασφαλείας, μοιράζοντας εξοντωτικά «ραβασάκια» δεκάδων χιλιάδων ευρώ σε ανυποψίαστους   οικιακούς καταναλωτές. Χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, χωρίς κοινοποίηση στοιχείων, χωρίς σεβασμό στις στοιχειώδεις εγγυήσεις της διοικητικής διαδικασίας. Το μήνυμα ωμό και εκβιαστικό: πληρώνεις ή μένεις στο σκοτάδι.

Το ερώτημα που πρέπει να απασχολεί την πολιτεία είναι μπορεί ένας  ιδιωτικός φορέας να επιβάλει ποινές σε πολίτες,  χωρίς να υπάρχουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις; Δηλαδή ωμή παραβίαση του δικαιακού μας συστήματος, αφού κατ’ ουσίαν καταργείται το τεκμήριο της αθωότητας 

Η σημερινή αναδίπλωση δεν ήρθε από αυτοκριτική. Ήρθε ύστερα από τη γενικευμένη κοινωνική κατακραυγή, τις μαζικές καταγγελίες πολιτών και –κυρίως– τις καταδικαστικές αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ, που επέβαλε πρόστιμα συνολικού ύψους 240.000 ευρώ για καταχρηστικές και παραβατικές πρακτικές.

Αποφάσεις-κόλαφος, στις οποίες η Ρυθμιστική Αρχή διαπιστώνει ότι ο ΔΕΔΔΗΕ δεν τήρησε ούτε ένα από τα προβλεπόμενα στάδια ελέγχου, επιδεικνύοντας μάλιστα «αξιοσημείωτη και άκρως απαράδεκτη αδιαφορία» απέναντι ακόμη και στα αιτήματα της ίδιας της Αρχής.

Κι όμως, ο ΔΕΔΔΗΕ επιχείρησε να παρουσιάσει αυτή την ήττα ως οργανωτική αναβάθμιση. Με ένα επιλεκτικά διανεμημένο ενημερωτικό σημείωμα, γεμάτο γενικολογίες για το τι είναι η ρευματοκλοπή, ενώ οι κρίσιμες αλλαγές θάφτηκαν στις τελευταίες γραμμές: αναστολή βεβαιώσεων, επανέλεγχοι χιλιάδων υποθέσεων, πάγωμα αποκοπών.

Ούτε λέξη για τις ευθύνες. Ούτε λέξη για τις ζωές που αναστατώθηκαν, τα νοικοκυριά που βρέθηκαν αντιμέτωπα με τον φόβο της διακοπής ρεύματος, τον κοινωνικό στιγματισμό, την οικονομική εξόντωση.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπήρξαν «αστοχίες», όπως αμήχανα παραδέχεται ο ΔΕΔΔΗΕ. Το ερώτημα είναι πώς ένας κρίσιμος διαχειριστής υποδομών έφτασε να λειτουργεί με τέτοια προχειρότητα, αδιαφάνεια και θεσμική αλαζονεία, μετατρέποντας τη δίωξη της ρευματοκλοπής σε συστημική παθογένεια της αγοράς ηλεκτρισμού.

Η προστασία των συνεπών καταναλωτών δεν επιτυγχάνεται με αυθαίρετες κατηγορίες και διοικητικό αυταρχισμό. Επιτυγχάνεται με διαδικασίες, έλεγχο, διαφάνεια και λογοδοσία. Και αυτά, όπως αποδεικνύεται, ήταν ακριβώς όσα έλειπαν.

Το σκοτάδι, τελικά, δεν απείλησε μόνο τα σπίτια των πολιτών. Απείλησε και την αξιοπιστία ενός οργανισμού που όφειλε να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον – όχι να το εκβιάζει.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Toυ Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Πρώτος και καθοριστικός παράγοντας είναι το κόστος. Οι εξορύξεις σε μεγάλα θαλάσσια βάθη, όπως στα ελληνικά οικόπεδα νότια της Κρήτης ή στο Ιόνιο, απαιτούν τεράστιες επενδύσεις, πολυετείς έρευνες, υψηλό τεχνολογικό ρίσκο και μακροχρόνιο χρόνο απόσβεσης.

Το παραγόμενο φυσικό αέριο ή LNG θα είναι αναγκαστικά ακριβό. Σε αντίθεση, χώρες με ήδη ανεπτυγμένες υποδομές και χαμηλότερο κόστος παραγωγής, όπως η Ρωσία και το Ιράν, μπορούν να προσφέρουν πολύ φθηνότερα φορτία στην ευρωπαϊκή αγορά.

Στην περίπτωση του Ιράν, ένα σενάριο πολιτικής μετάβασης σε ένα πιο “κανονικό” δημοκρατικό καθεστώς και άρσης των διεθνών κυρώσεων θα είχε τεράστιες επιπτώσεις. Το Ιράν διαθέτει από τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως. Με την επανένταξή του στις διεθνείς αγορές, θα μπορούσε να διοχετεύσει LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη σε τιμές σημαντικά χαμηλότερες από τις ελληνικές. Για τουλάχιστον 10 έως 15 χρόνια, δηλαδή όλη την κρίσιμη περίοδο απόσβεσης των ελληνικών επενδύσεων, το ιρανικό LNG θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για οποιονδήποτε αγοραστή θα σκεφτόταν να δεσμευτεί σε ακριβότερες ελληνικές ποσότητες.

Παράλληλα, το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία και η άρση των ενεργειακών κυρώσεων προς τη Ρωσία συνιστούν ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα για το αφήγημα των ελληνικών εξορύξεων. Η επαναλειτουργία των Nord Stream 1 και 2, θα μπορούσε να καλύψει έως και το 80% των αναγκών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σε φυσικό αέριο. Πρόκειται για αγορές που σήμερα θεωρητικά στοχεύουν εναλλακτικές οδεύσεις, όπως ο κάθετος διάδρομος μέσω Ελλάδας. Αν όμως το ρωσικό αέριο επιστρέψει φθηνό, σταθερό και σε μεγάλες ποσότητες, ποιος ο λόγος οι ευρωπαϊκές χώρες να πληρώνουν ακριβότερο LNG μέσω Ελλάδας;

Εδώ αναδεικνύεται το βασικό ερώτημα βιωσιμότητας. Οι ενεργειακές αγορές λειτουργούν με όρους κόστους και ασφάλειας εφοδιασμού, όχι γεωπολιτικής συμπάθειας. Κανένα κράτος και καμία εταιρεία δεν θα επιλέξει συνειδητά ακριβότερη λύση, όταν υπάρχει φθηνότερη και επαρκής εναλλακτική. Ο κάθετος διάδρομος και τα ελληνικά LNG terminals αποκτούν νόημα μόνο σε συνθήκες αποκλεισμού Ρωσίας και Ιράν από την αγορά. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί μόνιμη κατάσταση, αλλά συγκυριακό αποτέλεσμα κρίσεων.

Σε αυτό το ήδη ασταθές πλαίσιο έρχεται να προστεθεί και ο μακροπρόθεσμος κλιματικός στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δέσμευση για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 σημαίνει ότι καμία νέα επένδυση σε ορυκτά καύσιμα δεν έχει πραγματικό ορίζοντα δεκαετιών.

Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και ενεργειακοί κολοσσοί γνωρίζουν ότι οι μονάδες καύσης φυσικού αερίου θα περιορίζονται σταδιακά και ότι το 2050 “κανένα φουγάρο” δεν θα καίει ορυκτό καύσιμο. Πώς, λοιπόν, να δεσμεύσουν κεφάλαια δισεκατομμυρίων σε έργα με αβέβαιο μέλλον και υψηλό πολιτικό και αγοραστικό ρίσκο;

Συμπερασματικά, τα εξορυκτικά έργα στα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα δεν απειλούνται μόνο από περιβαλλοντικές αντιδράσεις ή τεχνικές δυσκολίες, αλλά κυρίως από τη διεθνή πραγματικότητα της αγοράς ενέργειας. Η πιθανή επιστροφή φθηνού ιρανικού και ρωσικού φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με τη μετάβαση προς μια μετα-ορυκτή οικονομία, καθιστούν το επενδυτικό πλάνο εξαιρετικά επισφαλές. Πρόκειται για μια στρατηγική που βασίζεται σε προσωρινές κρίσεις και όχι σε διαχρονικά βιώσιμες συνθήκες, γεγονός που δικαιολογεί τη διστακτικότητα των μεγάλων επενδυτών και θέτει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον των ελληνικών εξορύξεων.

Μήπως αργήσαμε μια δεκαετία τουλάχιστον και χάσαμε το ενεργειακό τρένο;

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ- Ενεργειακός Αναλυτής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση παίζουν οι έξυπνοι μετρητές. Αν και έχουν τη δυνατότητα να καταγράφουν την κατανάλωση σε πραγματικό χρόνο, ένα μέρος από τους 1,3 εκατομμύρια που έχουν ήδη εγκατασταθεί στη χώρα δεν αποστέλλουν συνεχώς δεδομένα αλλά συγκεντρωτικά σε τακτά χρονικά διαστήματα, γεγονός που περιορίζει τη μέγιστη αξιοποίηση της δυναμικής τιμολόγησης.

Παρά ταύτα, οι πάροχοι προχωρούν στη διάθεση των πορτοκαλί τιμολογίων, την 1η Φεβρουαρίου για τους εμπορικούς καταναλωτές και απο 1η Απριλίου για τους οικιακούς .

Τα πορτοκαλί τιμολόγια θα συνοδεύονται από εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα, όπου μέσα από αυτές, ο καταναλωτής θα  μπορεί να παρακολουθεί τη σχέση αναλισκόμενων κιλοβατωρών και κόστους ανά ώρα, ώστε να παρεμβαίνει στις καταναλωτικές του συνήθειες και να επιλέγει πότε θα θέτει σε λειτουργία ενεργοβόρες συσκευές ή  πότε θα αποφεύγει να τις λειτουργεί.

Σύμφωνα με την τελευταία Κοινή Υπουργική Απόφαση, οι πάροχοι είναι υποχρεωμένοι να ενημερώνουν τους πελάτες τους για το ωριαίο τιμολόγιο της επόμενης ημέρας έως τις 17:00 της προηγούμενης μέρας, δίνοντας έτσι στον καταναλωτή τον αναγκαίο χρόνο για να οργανώσει τις καταναλώσεις του και να εκμεταλλευτεί τις χαμηλές τιμές.

Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι τον χειμώνα οι τιμές παρουσιάζουν σημαντική πτώση από τις 11:00 έως τις 16:00, ενώ το καλοκαίρι η περίοδος χαμηλών τιμών εκτείνεται συνήθως έως τις 18:00. Η πτώση αυτή μπορεί να είναι και πάνω από 65% σε σχέση με τις ώρες αιχμής (βραδινές). Οι ώρες αυτές συμπίπτουν με την αυξημένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα, γεγονός που πιέζει τις τιμές προς τα κάτω.

Ένα τυπικό νοικοκυριό που προσαρμόζει τις συνήθειές του και μεταφέρει τις ενεργοβόρες καταναλώσεις του στις μεσημεριανές ώρες μπορεί να πετύχει εξοικονόμηση που φτάνει ακόμη και το 25%. Αντίθετα, η επιλογή του πορτοκαλί τιμολογίου χωρίς αλλαγή ενεργειακής συμπεριφοράς, δηλαδή με παραμονή στις βραδινές ώρες να γίνονται οι καταναλώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε εκτόξευση του κόστους που ξεπερνά το 35% σε σχέση με το εάν είχε επιλεγεί ένα πράσινο ή μπλε τιμολόγιο.

Η δυναμική τιμολόγηση, επομένως, δεν αποτελεί λύση για όλους. Για όσους μπορούν να προσαρμόσουν το καθημερινό τους πρόγραμμα, προσφέρει μια πραγματική ευκαιρία μείωσης του ενεργειακού κόστους. Για όσους όμως δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα, ενδέχεται να εξελιχθεί σε μια οικονομική παγίδα.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια νέα φιλοσοφία κατανάλωσης ενέργειας που απαιτεί ενημέρωση, προγραμματισμό και ενεργή συμμετοχή του καταναλωτή.

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός, Ενεργειακός Αναλυτής