Σε συνέντευξη στο Axios, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι «δεν είναι δίκαιο» ο Τραμπ να καλεί δημόσια μόνο την Ουκρανία, και όχι τη Ρωσία, να κάνει υποχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις για ειρηνευτικό σχέδιο. «Ελπίζω να είναι απλώς τακτική και όχι απόφαση», υπογράμμισε ο Ουκρανός πρόεδρος, ενώ διαπραγματευτές από τη Ρωσία, την Ουκρανία και τις ΗΠΑ συνομιλούσαν στη Γενεύη.

Ο Τραμπ, μέσα στις τελευταίες ημέρες, επανέλαβε πως εναπόκειται στην Ουκρανία και τον Ζελένσκι να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την επιτυχία των διαπραγματεύσεων. «Η Ουκρανία καλύτερα να καθίσει γρήγορα στο τραπέζι. Αυτό σας λέω», δήλωσε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ τη Δευτέρα από το Air Force One.

Διαπραγματεύσεις Γενεύης και εξελίξεις στο πεδίο

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Ουκρανίας, Ρουστέμ Ουμέροφ, ανέφερε πως η πρώτη ημέρα των συνομιλιών στη Γενεύη επικεντρώθηκε σε «πρακτικά ζητήματα και τη μηχανική πιθανών αποφάσεων», χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Επισήμανε επίσης ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν την Τετάρτη, για μία τελική ημέρα.

Ρώσοι αξιωματούχοι δεν προέβησαν σε σχόλια, ωστόσο ρωσικά πρακτορεία επικαλούμενα πηγή ανέφεραν ότι οι συνομιλίες ήταν «πολύ τεταμένες» και διήρκεσαν έξι ώρες σε διμερείς και τριμερείς μορφές. Και οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη συνέχιση των συζητήσεων την Τετάρτη.

Η ουκρανική υπηρεσία ασφαλείας SBU ανακοίνωσε ότι drones της έπληξαν τον τερματικό σταθμό πετρελαίου Taman στη νότια περιφέρεια Κρασνοντάρ της Ρωσίας και ένα εργοστάσιο χημικών στην περιοχή Περμ κοντά στα Ουράλια όρη κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αξιωματούχος δήλωσε πως πρόκειται για τη δεύτερη επίθεση στον σταθμό Taman από τις 22 Ιανουαρίου.

Drones της SBU έπληξαν επίσης το εργοστάσιο Metafrax Chemicals στην Περμ, περίπου 1.600 χιλιόμετρα από την Ουκρανία. Το εργοστάσιο θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα παραγωγής μεθανόλης σε Ρωσία και Ευρώπη.

Επιθέσεις με drones και διεθνείς εξελίξεις

Από την αρχή του έτους, ουκρανικά drones έχουν πλήξει εννέα διυλιστήρια πετρελαίου στη Ρωσία, σύμφωνα με τον διοικητή των δυνάμεων drones του Κιέβου, Ρόμπερτ Μπρόβντι. Όπως δήλωσε στο Telegram, τα διυλιστήρια συγκαταλέγονται μεταξύ των 240 εγκαταστάσεων σε ρωσικό και κατεχόμενο έδαφος που έχουν δεχθεί χτυπήματα από ουκρανικές δυνάμεις.

Το αεροδρόμιο του Βίλνιους στη Lithuania επαναλειτούργησε μετά από σύντομο κλείσιμο λόγω μετεωρολογικών μπαλονιών που εισήλθαν στον εναέριο χώρο του από τη Λευκορωσία το βράδυ της Τρίτης. Το αεροδρόμιο, που απέχει περίπου 30 χλμ. από τα σύνορα με τη Λευκορωσία, έχει κλείσει πάνω από 10 φορές από τον Οκτώβριο του 2025 λόγω παρόμοιων περιστατικών.

Η κυκλοφορία στο αεροδρόμιο περιορίστηκε για 75 λεπτά μετά την ειδοποίηση από το κέντρο διαχείρισης κρίσεων της Βαλτικής χώρας για κίνδυνο στην αεροπορία λόγω των μπαλονιών.

Κυρώσεις στη Ρωσία και τεχνολογικός πόλεμος

Η Γαλλία απελευθέρωσε την Τρίτη το τάνκερ Grinch, ύποπτο για συμμετοχή στον παράνομο στόλο της Ρωσίας που παρακάμπτει κυρώσεις («shadow fleet»), αφού ο ιδιοκτήτης του πλήρωσε πολυεκατομμύριο ευρώ πρόστιμο. Οι γαλλικές δυνάμεις κατέλαβαν το πλοίο μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου τον προηγούμενο μήνα μετά τον απόπλου του από τη Ρωσία.

Τα τερματικά Starlink που χρησιμοποιεί ο ρωσικός στρατός δεν λειτουργούν εδώ και δύο εβδομάδες, αλλά αυτό δεν έχει επηρεάσει τις επιχειρήσεις με drones, σύμφωνα με υψηλόβαθμο Ρώσο αξιωματούχο Άμυνας. «Τα Starlink είναι εκτός λειτουργίας δύο εβδομάδες, αλλά αυτό δεν επηρέασε την ένταση ή αποτελεσματικότητα των συστημάτων μας», δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Άμυνας Αλεξέι Κριβορούτσκο.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Ουκρανίας Μιχαΐλο Φεντόροφ υποστήριξε ότι η διακοπή είχε σημαντική επίδραση στις ρωσικές επιχειρήσεις. Η Ουκρανία ανακατέλαβε 201 τετραγωνικά χιλιόμετρα από τη Ρωσία μεταξύ Τετάρτης και Κυριακής της περασμένης εβδομάδας, εκμεταλλευόμενη το κενό λειτουργίας του Starlink, σύμφωνα με ανάλυση στοιχείων του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου.

Υβριδικές απειλές γύρω από τη Σουηδία

Η Ρωσία εντείνει τις υβριδικές απειλές και φαίνεται έτοιμη να αναλάβει μεγαλύτερα ρίσκα στην περιοχή γύρω από τη Σουηδία, σύμφωνα με τον επικεφαλής στρατιωτικών πληροφοριών της χώρας Τόμας Νίλσον. Όπως εκτίμησε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), η Μόσχα θα συνεχίσει τέτοιες ενέργειες ανεξάρτητα από την έκβαση του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Νίλσον δεν ανέφερε συγκεκριμένες επιθέσεις, αλλά η υπηρεσία MUST ανέφερε στην ετήσια έκθεσή της ότι η Ρωσία έχει αναπτύξει ευρύ φάσμα μεθόδων υβριδικού πολέμου: παραπληροφόρηση, κυβερνοεπιθέσεις, οικονομικές κυρώσεις, κατασκοπεία και παρεμβάσεις σε εκλογές.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλάζουν προσανατολισμό στο πρόγραμμα εξωτερικής χρηματοδότησής τους, με στόχο την εξαγωγή της MAGA ιδεολογίας στην Ευρώπη. Μια αυξανόμενη ομάδα ακροδεξιών και συντηρητικών think tanks και πολιτικών οργανώσεων εμφανίζεται πρόθυμη να διεκδικήσει αμερικανική χρηματοδότηση.

Αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχαν αρχικές συνομιλίες για κρατική χρηματοδότηση με το νέο γαλλικό think tank Western Arc, που υποστηρίζει το MAGA, καθώς και με τη βρετανική οργάνωση Free Speech Union.

Οι κινήσεις αυτές βασίστηκαν σε λίστα που παρέδωσε στους Αμερικανούς αξιωματούχους το αμερικανικό think tank Heritage Foundation, το οποίο ανέδειξε ευρωπαϊκές οργανώσεις με παρόμοια ιδεολογία. Άλλες ακροδεξιές και συντηρητικές ομάδες σε Ιταλία και Βρυξέλλες δήλωσαν στο POLITICO ότι ενδιαφέρονται επίσης για στήριξη από μια αμερικανική κυβέρνηση που θεωρούν σύμμαχο.

Το POLITICO μίλησε με εκπροσώπους από 10 ευρωπαϊκά think tanks και πολιτικές ομάδες, όλες με κάποια σχέση με την ακροδεξιά. Περιέγραψαν ένα ταχέως επαγγελματοποιημένο δίκτυο οργανισμών που επιδιώκουν συνεργασία με αντίστοιχα σχήματα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Η άνοδος της «πολιτισμικής συμμαχίας»

Με τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ να προσφέρει στους Ευρωπαίους εθνικιστές έναν ισχυρό σύμμαχο, οι ομάδες σε Ευρώπη και ΗΠΑ επιδιώκουν να αξιοποιήσουν την ευκαιρία. Στόχος τους είναι να επαναπροσδιορίσουν τα «εργαλεία ήπιας ισχύος» που κάποτε προωθούσαν τον φιλελευθερισμό, ώστε να ενισχύσουν τη δική τους επιρροή και να ξαναχτίσουν τη Δύση βάσει των δικών τους αξιών — ένα εγχείρημα που αποκαλούν «πολιτισμική συμμαχία».

Ο Nicolas Conquer, πρώην διευθυντής επικοινωνίας των Republicans Overseas France, ίδρυσε το Western Arc στο Παρίσι τον Δεκέμβριο. Ο ίδιος, ως Γαλλοαμερικανός πολίτης, δήλωσε ότι έχει συζητήσει συγκεκριμένα έργα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν με αρκετούς αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Το Western Arc δεσμεύεται να συνδέει «ιδέες, ανθρώπους και έργα» ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού για την «οργάνωση της αναγέννησης του δυτικού πολιτισμού». Η αποστολή του παραπέμπει στη γλώσσα της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε τον ίδιο μήνα, καθώς και σε δοκίμιο του συμβούλου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Samuel Samson.

Ο Conquer ανέφερε ότι ήταν σε επαφή με τον Samson και άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους τους τελευταίους μήνες, εξετάζοντας κοινά έργα όπως χαρτογράφηση ενδιαφερόμενων φορέων ή διατλαντικά ταξίδια για συγκεκριμένες ομάδες, ειδικά ενόψει των εορτασμών για τα 250 χρόνια ανεξαρτησίας των ΗΠΑ φέτος τον Ιούλιο.

«Υπάρχει αυτή η λογική της χρηματοδότησης βάσει έργων, που θεωρώ πολύ υγιή», τόνισε ο Conquer.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν απάντησε σε αναλυτικές ερωτήσεις. Σε σχετική ερώτηση εκπρόσωπος ανέφερε: «Πρόκειται για διαφανή, νόμιμη χρήση πόρων για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων και αξιών στο εξωτερικό.»

Διασυνδέσεις και επέκταση της MAGA επιρροής

Ο Samson είχε προκαλέσει αντιδράσεις πέρυσι όταν πρότεινε τη χρηματοδότηση της ακροδεξιάς ηγέτιδας Μαρίν Λεπέν. Επισκέφθηκε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τον Μάιο για συναντήσεις με ΜΚΟ και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών.

Σύμφωνα με τον Paul McCarthy, ανώτερο ερευνητή του Heritage Foundation, αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ζήτησαν πέρυσι από το ίδρυμα να υποδείξει ευρωπαϊκές οργανώσεις που θα μπορούσαν να λάβουν χρηματοδότηση.

«Προτείναμε κάποιους οργανισμούς στα τέλη καλοκαιριού, αρχές φθινοπώρου. Ίσως αυτό αποτέλεσε τη βάση», είπε ο McCarthy. Το ποσό τότε ήταν «πολύ μικρό». Αυτό συνέβη πριν η νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας υιοθετήσει πολιτική «καλλιέργειας αντίστασης» στην Ευρώπη και ενίσχυσης φορέων που αντιτίθενται σε αριστερές πολιτικές λογοκρισίας και μετανάστευσης.

«Από τη στιγμή που μπήκε στη στρατηγική, το πράγμα απογειώνεται», πρόσθεσε ο McCarthy, διευκρινίζοντας ότι δεν έχει εσωτερικές πληροφορίες για τα τελευταία σχέδια του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Την προηγούμενη εβδομάδα οι Financial Times ανέφεραν ότι η υφυπουργός Εξωτερικών Sarah Rogers προωθεί πρόγραμμα χρηματοδότησης think tanks σε Λονδίνο, Βρυξέλλες, Παρίσι και Βερολίνο. Τον Δεκέμβριο συναντήθηκε με τον Βρετανό σχολιαστή Toby Young, ιδρυτή της Free Speech Union.

«Συζητήσαμε το ενδεχόμενο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να χρηματοδοτήσει συγγενείς οργανώσεις της FSU σε άλλες χώρες, αλλά όχι τη δική μου», δήλωσε ο Young. Αν και δεν αποκάλυψε ποιες οργανώσεις εννοεί, η FSU έχει δεσμούς με παρόμοια σχήματα στην Αυστραλία, Καναδά, Νότια Αφρική και Νέα Ζηλανδία — στοιχείο που δείχνει πως τα αμερικανικά σχέδια ίσως ξεπερνούν τα ευρωπαϊκά όρια.

Iστορικό αμερικανικής επιρροής στην Ευρώπη

Η αμερικανική κρατική χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκούς θεσμούς δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι ΗΠΑ στήριξαν έργα υπέρ δημοκρατικών ιδεωδών και φιλελεύθερων αξιών. Από τη δεκαετία του 1950 το Radio Free Europe διέδιδε τις αρχές του καπιταλισμού στην Ανατολική Ευρώπη με αμερικανικά κονδύλια.

Aυτή η πρακτική βοήθησε πολλά φιλελεύθερα think tanks να αναπτυχθούν στην Ευρώπη ως δικτυωμένοι φορείς χάραξης πολιτικής — συχνά λειτουργώντας ως άτυπα παραρτήματα δημόσιας διοίκησης.

Eπαγγελματισμός και νέα δίκτυα της δεξιάς

«Κάποτε η δεξιά ήταν ανοργάνωτη, απομονωμένη στα εθνικά ζητήματα», παραδέχεται ο John O’Brien από το MCC Brussels — think tank που χρηματοδοτείται από εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ουγγαρίας με στενή σχέση με τον Ούγγρο πρωθυπουργό Viktor Orbán.

Aυτό όμως άλλαξε ραγδαία. Αντίθετα με τα προοδευτικά δίκτυα που χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το WhatsApp για συνεργασία — «αν υπάρχει κάτι τέτοιο εμείς δεν συμμετέχουμε», λέει ο O’Brien — οι δεξιοί παράγοντες συναντώνται τακτικά σε μεγάλα συνέδρια όπως τα CPAC και NatCon.

Kαλούν επίσης αλλήλους ως συνδιοργανωτές ή ομιλητές. Από την πλευρά των ΗΠΑ το Heritage Foundation — συγγραφέας του σχεδίου Project 2025 του Τραμπ — είναι συχνός προσκεκλημένος της ευρωπαϊκής δεξιάς.

Tην Τρίτη ο McCarthy συμμετείχε σε πάνελ στη Ρώμη μαζί με το ιταλικό think tank Fondazione Machiavelli. Όπως τόνισε, το Heritage Foundation ενισχύει δεσμούς μέσω κοινών συνεδρίων και ερευνών για να αντιταχθεί στον «ευρωπαϊκό φεντεραλισμό» και την «τρέλα της πράσινης μετάβασης», προωθώντας παράλληλα μια οικογενειακή πολιτική χωρίς δικαιώματα για gay ζευγάρια ή τρανς άτομα αλλά υπέρ της αύξησης γεννήσεων.

Nέα συνεργασία στην ακροδεξιά σκηνή

Kατά τον Daniele Scalea, πρόεδρο της Fondazione Machiavelli, η συνεργασία μεταξύ τέτοιων ομάδων εντείνεται διαρκώς. Στην ιστοσελίδα του ινστιτούτου διαφημίζονται επίσημες συνεργασίες ή μνημόνια κατανόησης με οργανισμούς όπως το Heritage Foundation, το Jerusalem Institute for Strategy and Security, το ουγγρικό Oeconomus Economic Research Foundation και το Center for Fundamental Rights (διοργανωτής CPAC).

“Είναι περισσότερο μια φιλία”, λέει ο Scalea. “Έχουμε κοινές αποστολές κι αξίες… Δεν έχουμε θεσμικούς δεσμούς ή ανταλλαγή πόρων — απλώς δουλεύουμε μαζί γιατί αυτό μας κάνει πιο αποτελεσματικούς”. Πρόσθεσε ότι υπάρχει “πολλή κοινή βάση” με τη διακυβέρνηση Τραμπ.

Mέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει απευθείας επικοινωνία από την αμερικανική κυβέρνηση σχετικά με πιθανή χρηματοδότηση προς οργανώσεις όπως η δική του: “Θα εξετάσουμε κάθε πρόταση όταν έρθει. Προς το παρόν όμως δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο”.

Eυρωπαϊκή κυριαρχία vs διατλαντική συμμαχία

Tο 2024 ο Τραμπ όξυνε τις εντάσεις πιέζοντας τη Δανία να παραχωρήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ — μια κίνηση που ανάγκασε πολλές δεξιές ομάδες να ισορροπούν ανάμεσα στην υπεράσπιση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και στη διατήρηση της ιδεολογικής τους συμμαχίας με τον Λευκό Οίκο.

Kαλέσματα για “ευρωπαϊκή ανεξαρτησία” από ηγέτες όπως η πρόεδρος της Κομισιόν Ursula von der Leyen προσφέρουν στη δεξιά ευκαιρία να παρουσιαστεί ως πραγματικός υπερασπιστής της δυτικής συμμαχίας.

“Είναι σημαντικό αυτή την περίοδο να διατηρούμε την ενότητα στη Δύση”, δηλώνει ο Francesco Giubilei (Nazione Futura), άλλο ιταλικό think tank συνεργάτης του Heritage Foundation. “Κατανοούμε πως κάποιες φορές οι θέσεις Τραμπ διαφέρουν από τις ευρωπαϊκές. Αν όμως δημιουργήσουμε ρήγμα τώρα μεταξύ ΗΠΑ κι Ευρώπης, θα ωφεληθούν μόνο Κίνα και Ρωσία.”

Nομικοί περιορισμοί & άλλοι δρόμοι συνεργασίας

Kάποιες από τις οργανώσεις που επικοινώνησε το POLITICO δήλωσαν πως δεν ενδιαφέρονται για κρατική χρηματοδότηση ξένου κράτους. Εκεί όπου η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει άμεση ξένη χρηματοδότηση κομμάτων, αναζητούνται εναλλακτικοί τρόποι συνεργασίας.

Ο Gerald Otten (AfD) ταξίδεψε στην Ουάσιγκτον τον Ιανουάριο ως μέλος γερμανικής βουλευτικής αντιπροσωπείας μετά από πρόσκληση της αμερικανικής πρεσβείας για πιθανή κοινή δράση. Στελέχη της AfD σχεδιάζουν ταξίδι στις ΗΠΑ τον Μάρτιο για εκδήλωση που χαρακτηρίζεται «αντί-Νταβός» από τη Ρεπουμπλικανή βουλευτή Anna Paulina Luna.

Kορυφαίο στέλεχος εξωτερικής πολιτικής της AfD, ο Markus Frohnmaier θα συναντήσει αυτήν την εβδομάδα τη Rogers στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.

“Με Τραμπ στον Λευκό Οίκο νιώθουμε πως πλέον έχουμε ισχυρό σύμμαχο”, λέει ο Scalea από τη Fondazione Machiavelli. “Δεν είναι πια θεωρία συνωμοσίας ότι η μαζική μετανάστευση μας αποδυναμώνει ως έθνος — είναι κάτι που λέει κι ο ηγέτης της συμμαχίας μας.”

Οι κυβερνήσεις τόνισαν ότι η ανάγκη για δράση είναι επιτακτική, καθώς η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης υποχωρεί εξαιτίας καθυστερήσεων και εσωτερικών διαφωνιών. «Πρέπει να δράσουμε γρήγορα», δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος έδειξε διάθεση υπέρβασης των πρόσφατων διαφωνιών με τον Γερμανό καγκελάριο, καθώς αμφότεροι κάλεσαν την ΕΕ να υιοθετήσει πολιτικές που θα ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη.

Με τις γεωπολιτικές κρίσεις να αυξάνονται, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αντιλαμβάνονται ότι είναι αδύνατον να ανταποκριθούν αποτελεσματικά αν απαιτείται πάντα ομοφωνία μεταξύ των 27 κρατών-μελών. Σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια και οι επενδύσεις, τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και οι εθνικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν εμπόδια. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις καταγγέλλουν υπερβολική γραφειοκρατία και υψηλό ενεργειακό κόστος.

Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη της Γροιλανδίας και η αμφιταλάντευσή του ως προς τη στήριξη της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία, σε συνδυασμό με τη στρατηγική της Κίνας να πλημμυρίζει την Ευρώπη με τεχνητά φθηνά προϊόντα, ώθησαν τους κορυφαίους Ευρωπαίους ηγέτες να αναλάβουν πρωτοβουλίες.

Νέα στρατηγική δράσης και μεταρρυθμίσεων

Η σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών — μόλις 15 χιλιόμετρα από το Μάαστριχτ, όπου το 1992 υπογράφηκε μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές συνθήκες — αποτέλεσε αφορμή για «στρατηγικό προβληματισμό» σχετικά με την προώθηση της ευημερίας, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και τη διασφάλιση προσιτών τιμών, όπως ανέφερε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.

«Η σημερινή συζήτηση έδωσε νέα ώθηση και κοινό αίσθημα επείγοντος σε αυτόν τον στόχο», σημείωσε ο Κόστα. Στη σύνοδο που θα πραγματοποιηθεί τον επόμενο μήνα στις Βρυξέλλες, η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα παρουσιάσει τον “Οδικό Χάρτη και Σχέδιο Δράσης Μια Ευρώπη, Μια Αγορά”, που περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις όπως η μείωση διοικητικών βαρών και η κινητοποίηση ιδιωτικών και δημόσιων κεφαλαίων υπέρ των ευρωπαϊκών νεοφυών επιχειρήσεων. Οι ηγέτες θα κληθούν να ψηφίσουν επί του σχεδίου πριν το καλοκαίρι.

Σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία όλων των κρατών-μελών σε ορισμένους τομείς, η ΕΕ θα αξιοποιήσει τον μηχανισμό της «ενισχυμένης συνεργασίας», δηλαδή τη δυνατότητα επιλεκτικής προώθησης πολιτικών από μικρότερες ομάδες χωρών. Αν και το μέτρο είχε θεωρηθεί διχαστικό στο παρελθόν, πλέον αντιμετωπίζεται ως λύση ανάγκης.

«Η συζήτηση περί ενισχυμένης συνεργασίας μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο ώστε τα κράτη-μέλη να μην μείνουν πίσω», σχολίασε Ευρωπαίος διπλωμάτης υπό καθεστώς ανωνυμίας. Όπως εξήγησε, λίγες πρωτεύουσες θα ρισκάρουν να μείνουν εκτός μέτρων που ενισχύουν την ευημερία, ακόμη κι αν έχουν επιφυλάξεις για επιμέρους πολιτικές.

“Ενισχυμένη συνεργασία” σε επενδύσεις και αγορά κεφαλαίων

«Δύο ή τρία χρόνια πριν δεν θα είχαμε κάνει παρόμοια συζήτηση», τόνισε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. «Αντιμετωπίζουμε μια εντελώς νέα γεωπολιτική πραγματικότητα και είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε. Η Ευρώπη όμως θα σταθεί στα πόδια της μόνο αν παραμείνει ανταγωνιστική».

Ένα πιθανό πεδίο εφαρμογής της “ενισχυμένης συνεργασίας” είναι η Ένωση Αποταμίευσης και Επενδύσεων — μια προσπάθεια δημιουργίας ευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων αντίστοιχης με των ΗΠΑ. Η Επιτροπή επιδιώκει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού εποπτικού φορέα τύπου SEC, αλλά απαιτείται συναίνεση από χώρες όπως το Δουβλίνο και το Λουξεμβούργο, όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων.

Ο οδικός χάρτης προβλέπει μετρήσιμους στόχους σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι αγορές κεφαλαίων, οι υπηρεσίες και η ενέργεια. Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι επιθυμεί την επίτευξη όλων των στόχων μέχρι το τέλος του 2027.

Η πρώτη πρόταση αφορά το λεγόμενο “28ο καθεστώς”, έναν πανευρωπαϊκό εταιρικό νόμο φιλικό προς τις νεοφυείς επιχειρήσεις που αναμένεται να παρουσιαστεί στις 18 Μαρτίου. Θα δίνει τη δυνατότητα σε εταιρείες να εγγράφονται πλήρως διαδικτυακά μέσα σε 48 ώρες και θα διευκολύνει την επέκταση τους εντός ΕΕ.

Kρίσιμα ζητήματα και αντιθέσεις μεταξύ κρατών-μελών

Στη σύνοδο υπήρξε συμφωνία σε τέσσερις βασικούς άξονες: αξιοποίηση των αποταμιεύσεων των Ευρωπαίων για επενδύσεις σε κρίσιμους κλάδους· αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους (πιθανόν μέσω αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών)· συνέχιση σύναψης εμπορικών συμφωνιών με νέους εταίρους· καθώς και προώθηση μιας “ευρωπαϊκής προτίμησης” στην αγορά προϊόντων — πρωτοβουλία που έχει ταχθεί ιδιαίτερα υπέρ ο Μακρόν.

Το τελευταίο σημείο αποτέλεσε ίσως τη μεγαλύτερη νίκη της συνάντησης στο κάστρο Alden Biesen: οι ηγέτες έδωσαν στην Επιτροπή εντολή να καταρτίσει κατάλογο εξαρτήσεων ανά κλάδο όπου οι ευρωπαϊκές εταιρείες πρέπει να έχουν προτεραιότητα στήριξης — π.χ. στην αυτοκινητοβιομηχανία ή τα φαρμακευτικά προϊόντα.

Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των μεγάλων οικονομιών της ΕΕ και των υπολοίπων ήταν εμφανείς ήδη πριν ξεκινήσει η σύνοδος. Πλήθος εγγράφων ετοιμάστηκαν από διάφορες χώρες σχετικά με το “buy European” και άλλα επίμαχα θέματα για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς.

Σε προκαταρκτική συνάντηση συμμετείχαν 19 ηγέτες — χωρίς προσκλήσεις προς χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία, τα κράτη της Βαλτικής ή η Σλοβενία. Σύμφωνα με διπλωμάτη της ΕΕ, όσοι προσκλήθηκαν από τους Μερτς, Μελόνι (Ιταλία) και Ντε Βέβερ (Βέλγιο) είχαν κοινές θέσεις για περιορισμό της γραφειοκρατίας και περισσότερες ελευθερίες στο εμπόριο.

Αρκετοί από τους συμμετέχοντες στη συνάντηση αυτή καθυστέρησαν τελικά την έναρξη των εργασιών στο Alden Biesen κατά σχεδόν μία ώρα — με αποτέλεσμα ο Κόστα να ξεκινήσει χωρίς τους Μερτς, Μελόνι και Μακρόν.

Διαφωνίες διαπιστώθηκαν επίσης ανάμεσα στα κράτη-μέλη και στην Επιτροπή: Γερμανία και Ιταλία ζήτησαν περιορισμό στην υιοθέτηση νέων κανόνων σε επίπεδο ΕΕ, ενώ η φον ντερ Λάιεν απέδωσε πολλά από τα προβλήματα στις εθνικές νομοθεσίες που δυσκολεύουν τη βιομηχανία.

Παρά τις διαφορές πάντως, ο Μακρόν αποχώρησε χαμογελαστός από το Alden Biesen μετά από μια συμβολική προσέγγιση με τη Γερμανία — δίνοντας εικόνα αρμονίας. Όταν ρωτήθηκε από το POLITICO αν πλέον είναι “καλοί φίλοι” με τον Μερτς, χαμογέλασε δίπλα στον Γερμανό καγκελάριο.

Όπως τόνισε ο πρώην Ιταλός πρωθυπουργός Ενρίκο Λέτα στο POLITICO, «οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν η Ευρώπη μπορεί να μεταστραφεί και να γίνει πραγματικά ενωμένη, ώριμη και ανεξάρτητη». Υπενθύμισε πως η υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1992 «διαμόρφωσε τη σημερινή Ευρώπη» και πρόσθεσε: «Τώρα πρέπει να το επαναλάβουμε».

Οι διαβουλεύσεις θα μεταφερθούν από αίθουσες στις Bρυξέλλες, σε κάστρο στην ύπαιθρο του Βελγίου και τελικά στο Μόναχο για τη μεγαλύτερη διεθνή διάσκεψη ασφαλείας. Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές θα συνεδριάσουν στο Στρασβούργο, εξετάζοντας το “ξεπάγωμα” της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ και εγκρίνοντας τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, ενώ οι πρέσβεις των κρατών-μελών θα έχουν κρίσιμες συνομιλίες στις Βρυξέλλες την Τρίτη.

Στο επίκεντρο η στήριξη προς την Ουκρανία

Όταν οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συναντηθούν στις Bρυξέλλες για το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, μοναδικό θέμα στην ατζέντα θα είναι η στήριξη στην Ουκρανία.

Ο νέος υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φεντόροφ, που ανέλαβε καθήκοντα τον περασμένο μήνα μετά τη θητεία του ως υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού, αναμένεται να ενημερώσει τους Ευρωπαίους ομολόγους του για τις «επείγουσες» ανάγκες της χώρας του ενόψει της συμπλήρωσης τεσσάρων ετών από τη ρωσική εισβολή, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που μίλησε ανώνυμα στο POLITICO.

Ο Φεντόροφ αναμένεται να ζητήσει επιπλέον αντιαεροπορικά συστήματα όπως τα Patriot και τα NASAMS, που αποτελούν πάγιο αίτημα του Κιέβου. Στη συνάντηση θα τεθεί επίσης το ζήτημα της «καινοτομίας στην άμυνα», δηλαδή η αξιοποίηση drones και άλλων νέων στρατιωτικών τεχνολογιών.

Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Rasmussen Global, Φαμπρίς Ποτιέ, η συνάντηση της Τετάρτης θα πρέπει να οδηγήσει την Ευρώπη να σκεφτεί «ένα πραγματικό Σχέδιο Β για την ασφάλειά της», καθώς οι ΗΠΑ απομακρύνονται σταδιακά από τη διατλαντική συμμαχία. «Η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να σταθεί στα πόδια της αν χρειαστεί», δήλωσε χαρακτηριστικά στο POLITICO.

Θα ακολουθήσει ανεπίσημο δείπνο και βραδινή συνέντευξη Τύπου από την επικεφαλής διπλωματίας της ΕΕ, Kaja Kallas.

Στο Βέλγιο για οικονομία και ανταγωνιστικότητα

Το ζήτημα της Ουκρανίας θα περάσει σε δεύτερη μοίρα όταν οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών συγκεντρωθούν στο μικρό χωριό Ράικχοβεν του Βελγίου για να εστιάσουν στις οικονομικές προκλήσεις της Ένωσης.

Στο ιστορικό κάστρο Alden Biesen του 16ου αιώνα, θα συζητήσουν πώς μπορεί η ΕΕ να γίνει πλουσιότερη: από την απλοποίηση νομοθεσίας έως την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς και τη μείωση της εξάρτησης από κρίσιμες πρώτες ύλες τρίτων χωρών.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, θα παρέμβει στη σύνοδο ενημερώνοντας τους ηγέτες για τη διαδικασία έγκρισης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ (η ψηφοφορία για την κατάργηση δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και αστακό αναμένεται τον Μάρτιο).

Ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, μαζί με τον πρώην πρωθυπουργό Λέτα, θα παρουσιάσουν τις προτάσεις τους για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, σύμφωνα με επιστολή πρόσκλησης του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Και οι δύο έχουν εκπονήσει σχετικές εκθέσεις για το θέμα.

Αν και δεν κατονομάζονται ΗΠΑ ή Κίνα, ο Κόστα τόνισε πως η ΕΕ βρίσκεται πλέον σε έναν κόσμο αυξανόμενου -και όχι πάντα δίκαιου- οικονομικού ανταγωνισμού και εμπορικών ανισορροπιών.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε προειδοποιήσει στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τον περασμένο μήνα: «Το θέμα είναι ότι ο κόσμος έχει αλλάξει οριστικά. Και πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς».

Οι συζητήσεις της Πέμπτης αναμένεται να χαράξουν μια πορεία μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Mόναχο: Η ασφάλεια στο επίκεντρο της διάσκεψης

Η εστίαση επιστρέφει στην άμυνα στη διάρκεια της ετήσιας διάσκεψης στο Μόναχο, όπου θα συμμετάσχουν σημαντικά πρόσωπα όπως η φον ντερ Λάιεν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Mαρκ Ρούτε, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Mάρκο Ρούμπιο, καθώς και ο Ουκρανός πρόεδρος Bολοντίμιρ Ζελένσκι.

Τα επίσημα θέματα φέτος είναι η ευρωπαϊκή ασφάλεια-άμυνα και το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων. Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει αν η ΕΕ μπορεί πράγματι να σταθεί αυτόνομα χωρίς τη στήριξη της Ουάσιγκτον.

Ο Ρούτε εμφανίζεται απαισιόδοξος, καλώντας τους Ευρωπαίους βουλευτές τον περασμένο μήνα να «συνεχίσουν να ονειρεύονται» αν πιστεύουν πως η Ευρώπη μπορεί μόνη της.

Ο Ποτιέ επισήμανε πως οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποιούν διαρκώς ότι η Ρωσία ίσως εξετάζει επίθεση σε ευρωπαϊκό κράτος όσο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Nτόναλντ Τραμπ παραμένει στην εξουσία. Τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη να λειτουργήσει ανεξάρτητα και να διεξάγει σύνθετες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Απαντήσεις στα μεγάλα αυτά ερωτήματα ίσως μην υπάρξουν μέχρι το τέλος της εβδομάδας. Ωστόσο, οι ευρωπαίοι ηγέτες φιλοδοξούν τουλάχιστον να θέσουν τις βάσεις για την πορεία που θα ακολουθήσει η Ένωση.

Gerardo Fortuna και Veronika Melkozerova συνέβαλαν σε αυτό το ρεπορτάζ.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Δεν ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. Όταν ο Νικ Βάιαλ, γνωστός από τη συμμετοχή του σε ριάλιτι, γνώρισε τη μετέπειτα σύζυγό του Ναταλί Τζόι, επέμενε πως δεν θα έβγαιναν ποτέ ραντεβού. Η επιφυλακτικότητά του οφειλόταν κυρίως στη διαφορά ηλικίας τους, που φτάνει τα 18 χρόνια – σχεδόν μια γενιά.

Ο κ. Βάιαλ παντρεύτηκε τελικά την κα Τζόι το 2024. Πλέον, ξεκινά ένα διαφορετικό είδος «φλερτ»: την προσπάθεια να προσελκύσει νέους τηλεθεατές. Η σειρά «Age of Attraction», την οποία παρουσιάζει μαζί με τη σύζυγό του, θα κάνει πρεμιέρα στο Netflix αργότερα μέσα στη χρονιά.

Το ριάλιτι ακολουθεί άτομα από 22 έως 59 ετών, με στόχο να εξετάσει αν «η ηλικία είναι απλώς ένας αριθμός». Ο κ. Βάιαλ έχει δηλώσει πως η εκπομπή παραμερίζει τα πολιτισμικά στερεότυπα σχετικά με την ηλικία και επικεντρώνεται στην πραγματική συμβατότητα μεταξύ των ανθρώπων.

Πρόκειται για μια ρομαντική ιδέα που αντανακλά μια επιστημονική αλήθεια, σύμφωνα με τον Economist: οι μεγάλες διαφορές ηλικίας στις σχέσεις δεν είναι τόσο προβληματικές όσο πολλοί πιστεύουν.

Οι σχέσεις με διαφορά ηλικίας συχνά προκαλούν αντιδράσεις, καχυποψία, παρουσιάζονται ως ανισόρροπες ή προβληματικές. Ωστόσο, τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και λιγότερο δραματική από όσο υποδηλώνουν οι προκαταλήψεις.

Οι στατιστικές δείχνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι τείνουν να επιλέγουν συντρόφους κοντά στην ηλικία τους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περίπου το ένα τρίτο των παντρεμένων ζευγαριών έχει διαφορά ηλικίας μικρότερη του ενός έτους. Παρ’ όλα αυτά, η πιο συνηθισμένη μορφή σχέσης παραμένει εκείνη με μεγαλύτερο άνδρα και νεότερη γυναίκα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η μέση διαφορά ηλικίας ανέρχεται στα τέσσερα χρόνια, με σημαντικές αποκλίσεις ανά περιοχή.

Μία από τις βασικές ερμηνείες αυτής της τάσης βασίζεται σε εξελικτικούς παράγοντες. Σύμφωνα με αυτήν, οι άνδρες τείνουν να προτιμούν νεότερες συντρόφους λόγω γονιμότητας, ενώ οι γυναίκες μεγαλύτερους άνδρες λόγω οικονομικής σταθερότητας. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι ζευγάρια με διαφορά περίπου πέντε ετών αποκτούν κατά μέσο όρο περισσότερα παιδιά, γεγονός που ενισχύει αυτή την προσέγγιση.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι κοινωνικοί κανόνες. Σε πολλές κοινωνίες, οι μεγάλες διαφορές ηλικίας θεωρούνται αμφιλεγόμενες και συχνά προκαλούν αρνητικά σχόλια. Με την πάροδο του χρόνου, πάντως, τα όρια του «αποδεκτού» μεταβάλλονται. Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι ηλικιακές διαφορές ήταν μεγαλύτερες από ό,τι σήμερα, γεγονός που αντανακλά την αλλαγή κοινωνικών προτύπων και ρόλων.

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα κατά των σχέσεων με διαφορά ηλικίας αφορά τους κινδύνους ανισορροπίας ισχύος, ιδίως όταν ο μεγαλύτερος σύντροφος διαθέτει περισσότερους οικονομικούς ή κοινωνικούς πόρους. Υπάρχει επίσης η αντίληψη ότι ο νεότερος σύντροφος αναζητά οικονομική ασφάλεια ή υποκατάστατο γονεϊκής φιγούρας. Αυτές οι αντιλήψεις τροφοδοτούν κοινωνική αποδοκιμασία, η οποία συχνά επιβαρύνει ψυχολογικά τα ζευγάρια.

Ωστόσο, οι εμπειρικές μελέτες δεν επιβεβαιώνουν ότι οι σχέσεις αυτές είναι λιγότερο σταθερές ή ευτυχισμένες. Έρευνες σε Ευρώπη και ΗΠΑ δείχνουν ότι οι γάμοι με μεγαλύτερες ηλικιακές διαφορές παρουσιάζουν παρόμοια επίπεδα ικανοποίησης και αντοχής στον χρόνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, συνδέονται με ελαφρώς μεγαλύτερη διάρκεια συμβίωσης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ποιότητα μιας σχέσης καθορίζεται περισσότερο από παράγοντες όπως η επικοινωνία, οι κοινές αξίες και η συναισθηματική ωριμότητα, παρά από τη χρονολογική ηλικία. Καθώς οι κοινωνίες γίνονται πιο ανεκτικές και οι ρόλοι των φύλων εξισορροπούνται, αυτό που τελικά καθορίζει τη βιωσιμότητα μιας σχέσης δεν είναι τα χρόνια που χωρίζουν τους συντρόφους αλλά ο τρόπος με τον οποίο επιλέγουν να τα μοιραστούν.

Από παιδί κουβαλώ μια από τις πιο χρήσιμες συμβουλές που έχω μάθει: να έχω πάντα μαζί μου ένα βιβλίο. Αυτός ο κανόνας με έσωσε στην τρίτη δημοτικού, όταν διάβαζα κρυφά το The Baby-Sitters Club κάτω από το θρανίο στα μαθηματικά. (Όταν η δασκάλα μου το κατάσχεσε, είχα ήδη ένα δεύτερο έτοιμο.) Το βιβλίο ήταν η συντροφιά μου σε αεροπλάνα, σε μακρινά ταξίδια με αυτοκίνητο, σε διαλείμματα σε μονοπάτια πεζοπορίας ή ακόμα και σε γωνιές κοινωνικών εκδηλώσεων. (Ναι, είμαι η ψυχή του πάρτι… αν θέλετε να συζητήσουμε για την εκατοστή μεταφορά του Pride and Prejudice.)

Λατρεύω το διάβασμα—και εύχομαι να είχα περισσότερο χρόνο για αυτό—γιατί με βοηθά να ηρεμώ το μυαλό μου με ευχάριστο τρόπο. Το διάβασμα προσφέρει και οφέλη στην υγεία: Έρευνες δείχνουν ότι όσοι διαβάζουν συχνά έχουν πιο οξυδερκή σκέψη για μεγαλύτερο διάστημα, ενώ μειώνεται ο καρδιακός ρυθμός και το αίσθημα ψυχολογικής πίεσης. Επιπλέον, το διάβασμα πριν τον ύπνο μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου.

Κάποιες έρευνες υποστηρίζουν ότι η λογοτεχνική μυθοπλασία βοηθά στην ανάπτυξη ενσυναίσθησης και κριτικής σκέψης. Η εμβύθιση σε ένα βιβλίο μάς επιτρέπει να «μπαίνουμε στην οπτική των χαρακτήρων—όχι μόνο στη σκέψη τους, αλλά και στο συναίσθημά τους», εξηγεί η ειδικός στον γραμματισμό Maryanne Wolf, συγγραφέας του Reader, Come Home: The Reading Brain in a Digital World. Παρ’ όλα αυτά, δεν διαβάζουμε όσο συχνά θα μπορούσαμε. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center το 2021, το 23% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δεν διάβασε ούτε ένα βιβλίο μέσα σε έναν χρόνο. «Το διάβασμα είναι μια από τις καλύτερες εφευρέσεις της ανθρωπότητας, κι όμως οι άνθρωποι το θεωρούν δεδομένο», τονίζει η Wolf.

Πώς να κάνετε το διάβασμα καθημερινή συνήθεια

Δείτε οκτώ πρακτικές στρατηγικές για να διαβάζετε περισσότερο μέσα στη χρονιά:

Ξεκινήστε με μικρά βήματα. Μια καλή αρχή είναι οι συλλογές διηγημάτων ή τα μεγάλα δημοσιογραφικά αφιερώματα. «Δεν χρειάζεται να πείτε ‘θα διαβάσω τον Πόλεμο και Ειρήνη’», λέει η Chasity Moreno από τη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης. Πρόσφατα απόλαυσε τη συλλογή διηγημάτων The Dangers of Smoking in Bed της Mariana Enriquez, που περιλαμβάνει δώδεκα ιστορίες. Τέτοιες μικρές φόρμες δεν φαίνονται τόσο αποθαρρυντικές όσο τα μεγάλα μυθιστορήματα και μπορούν να σας βοηθήσουν να βρείτε έναν ρυθμό που σας ταιριάζει.

Καταγράψτε τι διαβάζετε. Κρατώ αρχείο κάθε βιβλίου που τελειώνω, μαζί με την ημερομηνία, σε ένα Word ή μέσω της εφαρμογής Goodreads, όπου μπορείτε να δείτε τι διαβάζουν οι φίλοι σας και να διαβάσετε κριτικές άλλων αναγνωστών. «Η καταγραφή πραγματικά βοηθά να χτίσετε μια πιο ικανοποιητική αναγνωστική ζωή», λέει η Anne Bogel, παρουσιάστρια του podcast What Should I Read Next?. Διαβάζει περίπου 200 βιβλία τον χρόνο! Συγκεντρώνοντας δεδομένα για τα βιβλία που διαβάζετε—τίτλος, συγγραφέας, είδος, ημερομηνία ανάγνωσης, βαθμολογία, αγαπημένα αποσπάσματα ή πώς το ανακαλύψατε—θα εντοπίσετε τι σας ταιριάζει περισσότερο.

Λάβετε μέρος σε μια πρόκληση ανάγνωσης. Μια πρόκληση όπως η Barnes & Noble 2023 Book Challenge, που προτείνει 52 διαφορετικές θεματικές (π.χ. ανθολόγιο, άγνωστος συγγραφέας, βιβλίο με χάρτη ή ιστορία που τρομάζει), μπορεί να σας ωθήσει να δοκιμάσετε νέα είδη βιβλίων. Άλλες προκλήσεις επικεντρώνονται στην αποαποικιοποίηση της βιβλιοθήκης ή στην επανανακάλυψη των κλασικών. Μπορείτε επίσης να φτιάξετε τη δική σας πρόκληση: π.χ., να διαβάσετε όλα τα best sellers nonfiction της χρονιάς ή ένα βιβλίο κάθε χρονιάς από τη γέννησή σας.

Θέστε καθημερινούς στόχους. Προσωπικά στοχεύω στις 50 σελίδες την ημέρα, αλλά μπορείτε να βάλετε οποιονδήποτε αριθμό—10, 25 ή 100 σελίδες την ημέρα ή ένα βιβλίο την εβδομάδα. Εναλλακτικά, αφιερώστε συγκεκριμένο χρόνο καθημερινά στο διάβασμα. Η Wolf επιλέγει 15 λεπτά κάθε πρωί· αν δεν προλάβει τότε, διαβάζει το βράδυ. «Σε επαναφέρει στο κέντρο σου», λέει χαρακτηριστικά.

Δοκιμάστε διαφορετικές μορφές βιβλίου. Για χρόνια απέφευγα τα ηλεκτρονικά ή ηχητικά βιβλία μέχρι που κατάλαβα πόσο εύκολα μπορώ πλέον να αποκτήσω νέα αναγνώσματα μέσω Kindle ή άλλων εφαρμογών. Η Moreno συμφωνεί πως τα e-books και audiobooks είναι ιδανικά για όσους έχουν περιορισμένο χρόνο—και ναι, η ακρόαση audiobook «μετράει» ως διάβασμα! Στην ουρά του σούπερ μάρκετ μπορείτε να διαβάσετε λίγο στο κινητό σας· στο αυτοκίνητο ή περπατώντας τον σκύλο, ακούστε κάποιο audiobook.

Διαβάστε πολλά βιβλία ταυτόχρονα. Ένα από τα μυστικά για περισσότερη ανάγνωση είναι πάντα να έχετε επιλογές στη διάθεσή σας. Η Bogel συχνά έχει ανοιχτά πέντε διαφορετικά βιβλία (έντυπα, e-books και audiobooks) ώστε πάντα κάτι να ταιριάζει στη διάθεσή της.

Βρείτε μια αναγνωστική κοινότητα. Το #Bookstagram στο Instagram είναι γεμάτο αισθητικά ωραίες φωτογραφίες αγαπημένων βιβλίων. Υπάρχουν επίσης κοινότητες όπως τα Goodreads, The StoryGraph, και LibraryThing, όπου μπορείτε να ανταλλάξετε προτάσεις με αναγνώστες από όλο τον κόσμο. Η Moreno επισημαίνει ότι ακόμη και στη γειτονική σας βιβλιοθήκη υπάρχει κοινότητα: οι βιβλιοθηκονόμοι χαίρονται πάντα να βοηθούν με προτάσεις ή λέσχες ανάγνωσης.

Ρωτήστε ανθρώπους που διαβάζουν πολύ τι σας προτείνουν ή ποιο ήταν το τελευταίο καλό τους ανάγνωσμα. Όταν μίλησα με την Bogel, ανακαλύψαμε πως μόλις είχαμε ολοκληρώσει και οι δύο το The Great Believers της Rebecca Makkai—και μου πρότεινε αμέσως το The Latecomer της Jean Hanff Korelitz.

Μην φοβάστε να εγκαταλείψετε ένα βιβλίο. Η Bogel συχνά ρωτά τι αποθαρρύνει κάποιον από το διάβασμα—και συνήθως είναι ότι έχουν κολλήσει σε ένα βιβλίο που δεν τους αρέσει. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε; Αφήστε στην άκρη όποιο δεν σας ταιριάζει! Έτσι θα δώσετε χώρο σε τίτλους που πραγματικά θα απολαύσετε—κι αυτό είναι ό,τι καλύτερο για τη φιλαναγνωσία σας.

Κι αν αυτή η συνάντηση, που συγκλήθηκε ως αντίδραση στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη της Γροιλανδίας, εξελίχθηκε τελικά σε κάτι πολύ λιγότερο δραματικό λόγω της αναδίπλωσης του Αμερικανού προέδρου 24 ώρες νωρίτερα, η ήσυχη διαπίστωση ότι έχει διαβεί ο ευρωπαϊκός Ρουβίκωνας μετά το 1945 ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακή.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και η καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, οι δύο ισχυρότεροι ηγέτες της ΕΕ που τελευταία είχαν διαφωνίες, εμφανίστηκαν ενωμένοι προειδοποιώντας ότι η διατλαντική κρίση οδήγησε την Ένωση σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα: την ανάγκη ανεξαρτησίας.

«Γνωρίζουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο τέλος της πεντάωρης συνάντησης.

Σε αντίθεση με πρόσφατες συνόδους κορυφής, αυτή τη φορά δεν υπήρξαν υψηλοί τόνοι ή έντονες διαφωνίες – ούτε καν αποφάσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και έναν αξιωματούχο με γνώση των συζητήσεων, επικράτησε μια σιωπηρή κατανόηση πως υπάρχει μια μοιραία ρήξη ανάμεσα στην παλιά τάξη πραγμάτων και στη νέα εποχή που διαμορφώνεται στη Δύση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η μετατόπιση προς την ανεξαρτησία είχε ξεκινήσει χρόνια πριν – από τότε που ο Τραμπ μπήκε στον Λευκό Οίκο το 2017. Όμως οι πρωτοφανείς απειλές για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως καμπανάκι κινδύνου, αναγκάζοντας τους ηγέτες να λάβουν μέτρα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητα.

Όλοι οι αξιωματούχοι που μίλησαν για το θέμα ζήτησαν ανωνυμία ώστε να μιλήσουν ελεύθερα για τη σύνοδο, η οποία πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών.

«Αυτό είναι το σημείο χωρίς επιστροφή», είπε διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα της ανατολικής πτέρυγας. «Είναι ένα είδος σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει στο χθες. Οι ηγέτες το λένε εδώ και μέρες». Το πώς ακριβώς θα είναι αυτή η νέα πορεία παραμένει ανοιχτό ερώτημα.

Αντίδραση και ενότητα απέναντι στην κρίση Γροιλανδίας

Υπήρξαν ωστόσο ενδείξεις μέσα στην εβδομάδα. Η αρχική απάντηση των ευρωπαίων ηγετών στην κρίση — όπως η αναστολή εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, η αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία και οι απειλές για εμπορικά αντίμετρα — αποτέλεσαν πρόγευση όσων μπορεί να ακολουθήσουν.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες υπογράμμισαν δημόσια και μεταξύ τους ότι αυτή η γρήγορη και ενιαία αντίδραση δεν πρέπει να μείνει μεμονωμένο περιστατικό, αλλά να καθορίσει συνολικά τη στάση της Ένωσης.

«Δεν μπορεί να αφορά μόνο την ενεργειακή ασφάλεια ή την άμυνα, ούτε μόνο την οικονομική ισχύ ή την εξάρτηση από το εμπόριο — πρέπει να τα περιλαμβάνει όλα ταυτόχρονα», σημείωσε ένας από τους διπλωμάτες.

Κομβικό στοιχείο αυτής της νέας ευρωπαϊκής πορείας είναι ο βαθμός ενότητας που παραδοσιακά έλειπε από την ΕΕ.

Ανατολική Ευρώπη και στροφή προς αυτονομία

Για τις χώρες της ανατολικής πτέρυγας, που βρίσκονται αντιμέτωπες με μια επεκτατική Ρωσία, η πίστη στο NATO και στην αμερικανική στρατιωτική εγγύηση ήταν σχεδόν δογματική. Αυτή η εξάρτηση κρατούσε σταθερά αυτές τις χώρες στο πλευρό της Ουάσιγκτον και συχνά προκαλούσε τριβές με χώρες όπως η Γαλλία, που ζητούν «στρατηγική αυτονομία» για την Ευρώπη.

Πλέον όμως ούτε η Γαλλία θεωρείται μεμονωμένη περίπτωση. Ακόμη και κράτη εκτεθειμένα στις ρωσικές πιέσεις αρχίζουν να στηρίζουν τη στροφή προς ανεξαρτησία.

Η Εσθονία, χαρακτηριστικό παράδειγμα, ανακοίνωσε πως θα εξέταζε την αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία στο πλαίσιο αποστολής εξερεύνησης του NATO. Τελικά δεν έστειλε στρατιώτες — αλλά το γεγονός ότι συζητήθηκε ήταν αξιοσημείωτο.

«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και δείχνουμε καθαρά τη βούλησή μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα φαίνονται», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν. «Πιστεύω ότι μάθαμε πολλά τις τελευταίες ημέρες.»

Η μεταστροφή των βόρειων χωρών και της Πολωνίας

Η Πολωνία, ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους των ΗΠΑ, επίσης έκανε βήματα έξω από τη ζώνη άνεσής της. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, σύμφωνα με διπλωμάτες, εμφανίστηκε θετικός στη χρήση του ευρωπαϊκού εργαλείου αντι-εξαναγκασμού — ενός ισχυρού όπλου εμπορικών αντιποίνων που μπορεί να περιορίζει επενδύσεις από απειλητικές χώρες.

«Πάντα σεβόμασταν την αμερικανική ηγεσία», είπε ο Τουσκ. «Αλλά σήμερα αυτό που χρειάζεται είναι εμπιστοσύνη και σεβασμός μεταξύ εταίρων — όχι κυριαρχία ή εξαναγκασμός. Αυτό δεν λειτουργεί.»

Δανία, Σουηδία, Ολλανδία, παραδοσιακά επιφυλακτικές σε κινήσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο τις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, τώρα δείχνουν μεγαλύτερη διάθεση για αντίποινα κατά του Τραμπ.

«Μπαίνουμε σε μια νέα εποχή όπου δεν θα βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς», ανέφερε τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Τουλάχιστον όχι για τρία χρόνια όσο θα είναι ο Τραμπ στην εξουσία. Αυτή η κρίση ήταν δοκιμασία — πήραμε το μάθημά μας.»

Η στάση της Γερμανίας και τα επόμενα βήματα

Ακόμη κι η Γερμανία, όπου ο πολιτικός πολιτισμός έχει οικοδομηθεί γύρω από την εμπιστοσύνη στη διατλαντική σχέση επί δεκαετίες, αμφισβητεί πλέον παλιές βεβαιότητες. Ο Μερτς άφησε να εννοηθεί ότι το Βερολίνο θα μπορούσε να στηρίξει σκληρή εμπορική απάντηση προς τις ΗΠΑ.

Διπλωμάτες και αξιωματούχοι εκτιμούν πως οι κινήσεις αυτές συνέβαλαν στην αλλαγή στάσης του Τραμπ ως προς τους δασμούς· ωστόσο προειδοποιούν ότι απαιτούνται ακόμη δυσκολότερες αποφάσεις στο εξής.

«Πρέπει να χαράξουμε τη δική μας ατζέντα», συμπλήρωσε ο τέταρτος διπλωμάτης. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία — το μάθημα είναι να μην λέμε πάντα “όχι” σε όλα.»

Σχεδόν 400 εκατομμυριούχοι και δισεκατομμυριούχοι από 24 χώρες απευθύνουν έκκληση στους παγκόσμιους ηγέτες να αυξήσουν τη φορολογία στους υπερ-πλούσιους, εκφράζοντας αυξανόμενη ανησυχία για την πολιτική επιρροή που αποκτούν οι πιο εύποροι πολίτες.

Η ανοικτή επιστολή, που δόθηκε στη δημοσιότητα με αφορμή το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, καλεί τους ηγέτες που συμμετέχουν στη φετινή συνάντηση να κλείσουν το ολοένα και μεγαλύτερο χάσμα ανάμεσα στους υπερ-πλούσιους και την υπόλοιπη κοινωνία.

Μεταξύ των υπογραφόντων βρίσκονται γνωστές προσωπικότητες όπως ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Mark Ruffalo, ο μουσικός Brian Eno και η παραγωγός και φιλάνθρωπος Abigail Disney. Η επιστολή επισημαίνει ότι ο υπέρμετρος πλούτος «δηλητηριάζει» την πολιτική, εντείνει τον κοινωνικό αποκλεισμό και επιδεινώνει την κλιματική κρίση.

«Μια χούφτα παγκόσμιων ολιγαρχών με ακραίο πλούτο έχουν αγοράσει τις δημοκρατίες μας, ελέγχουν τις κυβερνήσεις, περιορίζουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, κρατούν σε ομηρία την τεχνολογία και την καινοτομία, βαθαίνουν τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, ενώ επιταχύνουν την καταστροφή του πλανήτη», αναφέρεται χαρακτηριστικά. «Ό,τι αξίζει για όλους μας – πλούσιους και φτωχούς – διαβρώνεται από όσους στοχεύουν στη διεύρυνση της δύναμής τους εις βάρος όλων των υπολοίπων.»

Οι υπογράφοντες τονίζουν πως «όλοι το γνωρίζουμε αυτό. Όταν ακόμη και εκατομμυριούχοι, όπως εμείς, παραδέχονται ότι ο ακραίος πλούτος έχει κοστίσει τα πάντα σε όλους τους άλλους, τότε δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία πως η κοινωνία βρίσκεται επικίνδυνα κοντά στο χείλος του γκρεμού».

Έρευνες για τον ρόλο των πλουσίων στην πολιτική

Σύμφωνα με το Forbes, ο Donald Trump σχημάτισε το πλουσιότερο υπουργικό συμβούλιο στην ιστορία των ΗΠΑ μετά την επανεκλογή του πέρυσι, με συνολική εκτιμώμενη περιουσία τον Αύγουστο στα $7,5 δισ..

Δημοσκόπηση για λογαριασμό της οργάνωσης Patriotic Millionaires, που προωθεί υψηλότερη φορολογία στους υπερ-πλούσιους, έδειξε ότι το 77% των εκατομμυριούχων από τις χώρες της G20 θεωρούν πως οι πολύ πλούσιοι αγοράζουν πολιτική επιρροή.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 3.900 άτομα στις χώρες της G20 με περιουσία άνω του $1 εκατ., εξαιρουμένης της κύριας κατοικίας. Τρία στα πέντε άτομα πιστεύουν ότι ο Trump είχε αρνητικό αντίκτυπο στη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας (η δημοσκόπηση έγινε πριν τις πρόσφατες απειλές του Αμερικανού προέδρου για νέους δασμούς εναντίον ευρωπαϊκών χωρών αν δεν υπάρξει συμφωνία για τη Γροιλανδία).

Πάνω από το 60% των ερωτηθέντων εξέφρασε ανησυχία ότι ο ακραίος πλούτος αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία. Δύο στους τρεις υποστήριξαν υψηλότερη φορολόγηση των υπερ-πλουσίων για επενδύσεις σε δημόσιες υπηρεσίες, ενώ μόλις το 17% διαφώνησε.

Ρεκόρ νέων δισεκατομμυριούχων διεθνώς

Η φιλανθρωπική οργάνωση Oxfam ανέφερε αυτήν την εβδομάδα ότι καταγράφηκε ρεκόρ νέων δισεκατομμυριούχων το περασμένο έτος, με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός παγκοσμίως να ξεπεράσει για πρώτη φορά τους 3.000.

Το κλίμα ανησυχίας και σκεπτικισμού παραμένει, και η σύνοδος θα πραγματοποιηθεί παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αργά το βράδυ της Τετάρτης πως έχει επιτύχει συμφωνία για τη Γροιλανδία και δεν θα επιβάλει τελικά δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες — γεγονός που δείχνει πως η συνάντηση αφορά πλέον πολύ περισσότερα από την τελευταία κρίση.

Οι βλέψεις του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία, που παρουσίασε νωρίτερα στο Davos, ζητώντας «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτηση του νησιού, ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της δεύτερης θητείας του, ήλπιζαν πως οι χειρότεροι φόβοι τους για τη χώρα που εγγυήθηκε την ευρωπαϊκή ασφάλεια από το 1945 δεν θα επαληθευτούν.

Όμως, όπως δήλωσε στο BBC Radio ο πρώην γενικός γραμματέας του NATO και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας, Anders Fogh Rasmussen, «η ώρα για ωραιοποιήσεις τελείωσε» και «ήρθε η στιγμή να αντισταθούμε στον Τραμπ».

Αρκετοί διπλωμάτες που μίλησαν στο POLITICO, υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης του θέματος, εξέφρασαν προσωπικό αίσθημα προδοσίας — πολλοί είχαν σπουδάσει ή εργαστεί στις ΗΠΑ ή είχαν υποστηρίξει στενότερους διατλαντικούς δεσμούς.

«Το αμερικανικό μας όνειρο πέθανε», δήλωσε χαρακτηριστικά διπλωμάτης χώρας που μέχρι πρότινος ήταν υπέρμαχος των σχέσεων με την Ουάσινγκτον. «Ο Ντόναλντ Τραμπ το δολοφόνησε».

Η κρίση κορυφώνεται στη Σύνοδο Κορυφής

Η συλλογική αφύπνιση της Ευρώπης αναμένεται να φανεί στη σύνοδο — όχι μόνο μέσω πιθανών αποφάσεων για αντίποινα σε περίπτωση που ο Τραμπ αλλάξει πάλι στάση ως προς τη Γροιλανδία.

Θα αποτυπωθεί επίσης στις δηλώσεις των ηγετών, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, προανήγγειλε στη δική του ομιλία στο Νταβός ότι η Ευρώπη διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και «πρέπει να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν μας σέβονται και όταν οι κανόνες του παιχνιδιού παραβιάζονται».

Η ομιλία του Τραμπ στο Νταβός, όπου χαρακτήρισε το αυτόνομο νησί της Δανίας «εδάφος μας», δεν συνέβαλε στην αποκλιμάκωση λίγες ώρες πριν από την έκτακτη σύσκεψη στις Βρυξέλλες με θέμα την απάντηση στην αποσύνθεση της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.

Παρότι ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν το εξέλαβαν ως υποχώρηση λόγω της σκληρής ρητορικής του για την Ευρώπη και των ξεκάθαρων προθέσεών του, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.

Αργότερα ο Τραμπ πήρε πίσω την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που θεωρούσε εμπόδιο στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, αλλά τότε η ζημιά είχε ήδη γίνει.

«Μετά τις συνεχείς μεταβολές των τελευταίων ημερών, πρέπει να περιμένουμε να δούμε ποιες ουσιαστικές συμφωνίες θα υπάρξουν μεταξύ του [γενικού γραμματέα του NATO] κ. Ρούτε και του Τραμπ», δήλωσε ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας, Lars Klingbeil, στο ZDF. «Όποια λύση κι αν βρεθεί για τη Γροιλανδία, όλοι πρέπει να καταλάβουν ότι δεν μπορούμε να επαναπαυτούμε».

Η στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε με δασμούς το Σάββατο ήταν το σημείο όπου το ρήγμα «έγινε πραγματικότητα», σύμφωνα με διπλωμάτη της ΕΕ.

«Ίσως αυτή η αλλαγή στάσης μας δώσει μερικούς μήνες ακόμη, ίσως είναι κάτι μόνιμο», σχολίασε άλλος αξιωματούχος. «Πιστεύω πως η σημερινή ομιλία [του Τραμπ] θα προβληματίσει τις περισσότερες πρωτεύουσες — είτε υπάρξουν δασμοί είτε όχι».

Ραγδαία επιδείνωση στις διατλαντικές σχέσεις

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, συνοψίζει το κλίμα στην ομιλία της στο Νταβός: «Ο κόσμος άλλαξε μόνιμα», είπε. «Πρέπει να αλλάξουμε μαζί του».

Στη σύνοδο κορυφής τους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν για τη διατλαντική σχέση. Πριν από την υποχώρηση του Τραμπ στους δασμούς, ετοιμάζονταν να ζητήσουν από την Επιτροπή να ενεργοποιήσει το πιο ισχυρό εμπορικό όπλο κατά των ΗΠΑ — το Anti-Coercion Instrument (ACI), όπως είχε αποκαλύψει το POLITICO.

Η ΕΕ δημιούργησε αυτό το «εμπορικό μπαζούκα» το 2023, ώστε να αντιμετωπίσει απειλές από χώρες όπως η Κίνα που εκτιμούσε ότι χρησιμοποιούν τις αγορές τους ως μοχλό πίεσης. Το ενδεχόμενο να στραφεί αυτό το εργαλείο κατά των ΗΠΑ ήταν μέχρι πρόσφατα αδιανόητο στις Βρυξέλλες.

«Ζούμε μια μεγάλη ρήξη στην παγκόσμια τάξη», είπε ανώτερος διπλωμάτης χώρας-κλειδί στις σχέσεις με τους Αμερικανούς. Οι ηγέτες θα συζητήσουν για «απεξάρτηση» («de-risking») από τις ΗΠΑ — όρος που μέχρι τώρα αφορούσε μόνο τις σχέσεις με το Πεκίνο. «Η εμπιστοσύνη χάθηκε», συμπλήρωσε.

Η σύνοδος θα λειτουργήσει ως «θεραπεία», σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει τις προετοιμασίες. Θα προσφέρει στους ηγέτες τη δυνατότητα να δώσουν συγκεκριμένη απάντηση στην ομιλία Τραμπ στο Νταβός και στην επόμενη μέρα των εξελίξεων.

Aπό τον ενθουσιασμό στη δυσπιστία

Η εκτίμηση πως οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον αξιόπιστος σύμμαχος ήρθε σταδιακά. Οι μάσκες έπεσαν όταν η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας τον Δεκέμβριο, υποσχόμενη ενίσχυση των «πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων» εις βάρος της ΕΕ — γεγονός που εξηγεί γιατί κάποιοι Ευρωπαίοι ηγέτες όπως ο Βίκτορ Όρμπαν εξακολουθούν να στηρίζουν τον Τραμπ.

Στη συνέχεια ο Τραμπ αναζωπύρωσε τη ρητορική περί προσάρτησης της Γροιλανδίας, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ισλανδία αυτοανακηρύχθηκε κυβερνήτης της 52ης πολιτείας και ο Τραμπ έστειλε επιστολή στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Jonas Gahr Støre, δηλώνοντας πως αφού δεν πήρε το Νόμπελ Ειρήνης «δεν νιώθει πια υποχρέωση να σκέφτεται μόνο την Ειρήνη».

Ένας ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης πίστεψε αρχικά πως η επιστολή ήταν πλαστή — όμως τελικά επιβεβαιώθηκε ως αυθεντική.

Δύο άλλοι υψηλόβαθμοι διπλωμάτες παρομοιάζουν την τρέχουσα κατάσταση στις ΗΠΑ με τα γεγονότα πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Νομίζω έχουμε ξεπεράσει πλέον τη Συνθήκη του Μονάχου», είπε ένας εξ αυτών — αναφερόμενος στη συμφωνία του 1938 όπου Βρετανία, Γαλλία και Ιταλία επέτρεψαν στον Χίτλερ να προσαρτήσει την Τσεχοσλοβακία. «Συνειδητοποιούμε ότι ο κατευνασμός δεν είναι πια σωστή πολιτική».

Δανία: Από τους πιο πιστούς συμμάχους στην απογοήτευση

Η ξαφνική πτώση κύρους των ΗΠΑ είναι ιδιαίτερα επώδυνη για τη Δανία, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε «αχάριστη» στο Νταβός.

Η Κοπεγχάγη έχει σοκαριστεί από αυτή τη συμπεριφορά, καθώς επί δεκαετίες υπήρξε από τους πιο στενούς συμμάχους των ΗΠΑ. Η Δανία είχε στείλει στρατεύματα σε επικίνδυνες ζώνες στη Μέση Ανατολή υπέρ των Αμερικανών — μεταξύ άλλων στην επαρχία Χελμάντ στο Αφγανιστάν — πληρώνοντας βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες απώλειες αναλογικά με τον πληθυσμό της.

«Πολλοί από εμάς έχουμε σπουδάσει στις ΗΠΑ· όλοι θέλαμε να δουλέψουμε εκεί», λέει Δανός αξιωματούχος. «Αυτό είναι καθαρή προδοσία».

Αντί γι’ αυτό, η Δανία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει μια λιγότερο γνωστή ρήτρα των συνθηκών της ΕΕ: το άρθρο 42.7, το κοινό αμυντικό σύμφωνο της Ένωσης.

Παρότι ορισμένοι αναλυτές θεωρούν πως είναι ισχυρότερο από το περίφημο άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το άρθρο 42.7 συνοδεύεται από πολλές επιφυλάξεις και αβεβαιότητες.

Τι προβλέπει το άρθρο 42.7 της ΕΕ

Το άρθρο αυτό αναφέρει: «Αν ένα κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα υπόλοιπα κράτη μέλη έχουν υποχρέωση παροχής βοήθειας και συνδρομής με όλα τα μέσα που διαθέτουν, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ. Αυτό δεν θίγει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών.»

Η διάταξη εντάχθηκε στη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009, ώστε να προσφέρει στα κράτη-μέλη προστασία παρόμοια με εκείνη του ΝΑΤΟ. Παρέχει επίσης περιθώριο ουδετερότητας για ορισμένες χώρες.

Για πολλούς ειδικούς, η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ θεωρείται «πιο δεσμευτική» επειδή προβλέπει «υποχρέωση» παροχής «όλων των δυνατών μέσων». Το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ αφήνει μεγαλύτερα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας στα κράτη.

Σύμφωνα με τον Alexander Mattelaer, αναπληρωτή καθηγητή διεθνούς ασφάλειας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βρυξελλών, η εκδοχή της ΕΕ είναι ισχυρότερη ως προς τη διπλωματική διατύπωση, αλλά οι διαθέσιμες δυνάμεις είναι σαφώς λιγότερες σε σχέση με το πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Η εμπειρία της Γαλλίας και τα όρια εφαρμογής

Το 2015, η Γαλλία επικαλέστηκε το άρθρο μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του ISIS. Αυτό επέτρεψε στο Παρίσι να μετακινήσει στρατεύματα από την Αφρική για την αστυνόμευση εσωτερικά, ενώ χώρες όπως η Γερμανία έστειλαν δυνάμεις στο Μάλι.

Το αίτημα υποστηρίχθηκε ομόφωνα από τους υπουργούς Άμυνας της ΕΕ. Καθώς όμως η Ένωση δεν διαθέτει δικό της στρατό, η Γαλλία χρειάστηκε να διαπραγματευτεί ξεχωριστά με τα κράτη-μέλη για συγκεκριμένη στρατιωτική βοήθεια.

Όπως και τότε, κάθε ενεργοποίηση απαιτεί ομόφωνη αποδοχή από τα υπόλοιπα μέλη. Ωστόσο, αυτή η ανάγκη για ομοφωνία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στη Δανία αν χώρες όπως η Ουγγαρία ασκήσουν βέτο, σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες.

Ο πρώην βοηθός γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Antonio Missiroli, σημειώνει πως η Δανία δύσκολα θα προχωρούσε χωρίς να έχει εξασφαλίσει την ομοφωνία, καθώς κάτι τέτοιο θα ήταν ιδιαίτερα ριψοκίνδυνο — ειδικά αφού χώρες όπως η Ουγγαρία δύσκολα θα εναντιώνονταν στις ΗΠΑ.

Ισχύει το άρθρο για τη Γροιλανδία;

Υπάρχει επίσης αμφιβολία κατά πόσο το άρθρο καλύπτει τη Γροιλανδία, που αποχώρησε από τον προκάτοχο της ΕΕ το 1985, αν και παραμένει τμήμα του Βασιλείου της Δανίας.

Ωστόσο, την Κυριακή ο επικεφαλής Άμυνας της ΕΕ Andrius Kubilius δήλωσε ότι το άρθρο 42.7 «σίγουρα» ισχύει, ενώ και πέρυσι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εκφράσει την ίδια άποψη.

Η εκπρόσωπος της Επιτροπής Anitta Hipper, δήλωσε: «Η Γροιλανδία αποτελεί μέρος του εδάφους του Βασιλείου της Δανίας και συνεπώς καλύπτεται κατ’ αρχήν από τη ρήτρα αλληλεγγύης του άρθρου 42.7.»

Πολιτικό μήνυμα και πιθανές αντιδράσεις στην πράξη

Αν η Δανία καταφέρει να ενεργοποιήσει τη ρήτρα, αυτό θα στείλει ένα «πολύ ισχυρό πολιτικό και νομικό μήνυμα», σύμφωνα με τον Sven Biscop, γενικό διευθυντή του think tank Egmont Institute και ειδικό στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Η διαδικασία δεν απαιτεί παρέμβαση των θεσμών της ΕΕ· επαφίεται στις πρωτεύουσες των κρατών-μελών —και κυρίως στη χώρα που ενεργοποιεί τη ρήτρα— να καθορίσουν τα επόμενα βήματα. Οι επιλογές κυμαίνονται από δηλώσεις συμπαράστασης έως οικονομική ή ακόμη και στρατιωτική βοήθεια, όπως ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Missiroli εκτιμά ότι μια εναλλακτική για τη Δανία θα ήταν να ζητήσει διαμεσολάβηση από άλλη χώρα μέσω αυτής της διάταξης.

“Είναι πολύ νωρίς για να πούμε” πώς θα εξελιχθεί μια τέτοια αντίδραση στην πράξη, δήλωσε Ευρωπαίος κυβερνητικός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι “θα προσφέρουμε τη στήριξη που θα θέλαμε να έχουμε σε αντίστοιχη περίπτωση”.

Κυρώσεις και στρατιωτικές επιλογές — αλλά χωρίς πόλεμο με τις ΗΠΑ

Biscop σημειώνει ότι η ενεργοποίηση της ρήτρας θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει νομική βάση για την πρόταση οικονομικών κυρώσεων κατά των ΗΠΑ.

Sergey Lagodinsky, Γερμανός ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος των Πρασίνων, τόνισε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να προετοιμάσει μια λίστα πιθανών αντιμέτρων: απομάκρυνση αμερικανικών στρατευμάτων από ευρωπαϊκές βάσεις, απαγόρευση υπερπτήσεων αμερικανικών αεροσκαφών ή περιορισμό πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά για αμερικανικές εταιρείες.

Η ενεργοποίηση του άρθρου ίσως συνεπάγεται περιορισμένη ανάπτυξη δυνάμεων μέσω των συμβουλευτικών επιτροπών στρατιωτικών αξιωματούχων της ΕΕ στις Βρυξέλλες, σύμφωνα με τον Biscop.

Ωστόσο, οι αναλυτές συμφωνούν πως το ενδεχόμενο πολέμου ΕΕ-ΗΠΑ είναι ανύπαρκτο. Ακόμη κι αν υπήρχε τέτοια πρόθεση, οι δυνατότητες είναι περιορισμένες: στη Βρυξέλλες υπάρχουν μόλις “μερικές δεκάδες” στελέχη στρατιωτικής διοίκησης που μπορούν να κατευθύνουν “το πολύ” 3.000 στρατιώτες —και αυτά κυρίως σε ειρηνευτικές αποστολές. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη μπορούν να αποφασίσουν για πιο ουσιαστική βοήθεια χρησιμοποιώντας τους δικούς τους πόρους.

“Γκρι ζώνες” στις δεσμεύσεις των κρατών-μελών

Tαυτόχρονα οι υποχρεώσεις των κρατών-μελών παραμένουν ασαφείς, γεγονός που σημαίνει ότι η Δανία ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με την πολιτική πραγματικότητα κάποιες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να κάνουν ελάχιστα για ουσιαστική στήριξη.

Eξαιτίας αυτών των ασάφειών ως προς τη χρήση του άρθρου, τον περασμένο μήνα ο Kubilius ανέφερε στην POLITICO ότι θέλει φέτος να ανοίξει συζήτηση για την «θεσμική ετοιμότητα άμυνας», που ίσως περιλαμβάνει αναθεώρηση του άρθρου 42.7 ώστε να αποκτήσει σαφή διαδικασία και ενιαίο στρατιωτικό κέντρο διοίκησης.

NATO ή νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη;

Η Δανία έχει προειδοποιήσει ότι μια προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ θα σήμαινε το τέλος της συμμαχίας — κάτι που ο Τραμπ αρνείται.

Eάν οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε τέτοια ενέργεια «δεν σημαίνει απαραίτητα…τουλάχιστον νομικά…το τέλος του ΝΑΤΟ», δηλώνει ο Fabrice Pothier, CEO της Rasmussen Global· «όμως πολιτικά θα υπονόμευε πλήρως την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ».

Aυτό θα μπορούσε να οδηγήσει κάποια κράτη-μέλη να ενισχύσουν τις ευρωπαϊκές λύσεις άμυνας και ίσως να δώσουν περισσότερο περιεχόμενο στο άρθρο 42.7.

Mια τέτοια εξέλιξη όμως προϋποθέτει δημιουργία νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη χωρίς τις ΗΠΑ — οι οποίες αποτελούν τον βασικό εγγυητή ασφαλείας από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έως σήμερα.

“Το ΝΑΤΟ έχει την ευθύνη συλλογικής άμυνας στον ευρωατλαντικό χώρο: διαθέτει σχέδια άμυνας, δομές διοίκησης και στόχους δυνατοτήτων”, δηλώνει διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. “Η ΕΕ φέρνει στο τραπέζι τη χρηματοοικονομική ισχύ της, τη βιομηχανική πολιτική και τη ρυθμιστική δύναμη.”

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.